تن نیست آدمی، عدد است!

نگاه

تن نیست آدمی، عدد است!

ملیحه ریاضی؛ پژوهشگر اجتماعی

«این موضوع که داری میگی اورژانسی نیست.» «برو نصفه‌شب وقتمون‌رو نگیر.» این جملات اولین مواجهه‌‌ام با پزشک زنان و برخورد با مسئله‌ای به‌زعم من، اورژانسی بود که در روزهای پایانی تعطیلات نوروز با آن روبه‌رو شدم. ساعت 3:30 صبح روز تعطیل در حالی‌که به‌شدت ترسیده و در اثر سندروم (سرچ گوگل) مطمئن بودم که به سرطان مبتلا شده‌ام، به یک بیمارستان تخصصی زنان مراجعه کردم. پزشک بیمارستان در مقابل سایر بیماران مشکلم را پرسید و من که ترسیده و نگران بودم، به‌صورت عمومی از خصوصی‌ترین عضو بدنم حرف زدم. او اما بدون انجام معاینه و با لحنی عصبانی و تحقیرآمیز گفت، اینکه می‌گویی اورژانسی نیست و در پی اصرار من برای معاینه، گفت «بی‌معاینه و ندید می‌گویم چیزیت نیست.»  لاجرم تا پایان تعطیلات منتظر ماندم و از یکی از پزشکان فوق‌تخصص یکی از بیمارستان‌های خصوصی غرب تهران وقت ویزیت گرفتم.  پس از چند ساعت معطلی در کلینیک شلوغ بیمارستان، متوجه روند عجیبی شدم، اتفاقی که پیشتر با آن مواجه نشده بودم و بعدا از خلال صحبت با دوستان فهمیدم ظاهرا عمومیت زیادی دارد و امری رایج و پذیرفته‌شده است؛ ویزیت چند نفره. از آنجا که چنین اتفاقی برایم تازگی داشت و حاضر به انجام آن نبودم، به منشی مطب اعتراض کردم و این جوابی بود که شنیدم «اگه می‌خوای تنها ویزیت بشی، باید تا آخر وقت منتظر بمونی.» قرار شد تا آخر وقت منتظر بمانم، درحالی که منطقا درخواستم، بجا و قانونی‌ بود و کسی که حق بدیهی من را نادیده انگاشته، او بود. همه‌ این‌ها نیز در شرایطی است که روی درِ اتاق پزشک‌های متخصص زنان عموما نوشته شده است: «ورود همراه ممنوع». سوالی که پیش می‌آید این است که چطور همسر یک زن که باید از وضعیت جسمی او مطلع یا در صورت حاملگی، در این فرایند همراه او باشد، ورودش ممنوع است و واردشدن با زنانی کاملا غریبه، دادن شرح حال و ویزیت هم‌زمان با آنان امری ممکن و رایج؟ از طرفی حریم خصوصی و حقوق بیمار چه می‌شود؟ پرونده پزشکی و شرایط بیماری جزء خصوصی‌ترین مسائل بیمار و موضوعی صرفا میان او و پزشک است. چگونه این نقض آشکار حریم خصوصی بیمار در اکثر مطب‌ها و بیمارستا‌ن‌ها اتفاق می‌افتد و کسی معترض نمی‌شود؟ به‌نظر می‌رسد تجاری‌شدن حوزه‌ پزشکی، یکی از دلایلی است که طرح سوالاتی پیرامون اخلاق پزشکی و تبعات اجتماعی و درمانی آن را واجد اهمیت کرده است. تبدیل‌شدن بیماران به بدن و موجوداتی صرفا بیولوژیک و مبدل‌شدن پزشکی به خط تولید کارخانه‌هایی که گویی تن بیمار را تحویل گرفته و روی آن فرآوری‌ انجام می‌دهند، آسیب‌های فراوانی برجای گذاشته و در آینده نیز پیامدهای منفی بی‌شماری خواهد داشت. تولید هرچه بیشتر (ویزیت بیشتر) و کسب سود حداکثری، غایت پزشکی را زیر سوال برده و رابطه بیمار-پزشک را به وضعیتی مکانیکی می‌کشاند. از طرفی در زمینه درمان نیز گرفتن شرح‌حال هم‌زمان بیماران، امکان خطاهای پزشکی را بالا می‌برد و امنیت‌خاطر را از بیماران سلب می‌کند. هرچند از حق هم نباید گذشت که هنوز هم هستند پزشکانی که پزشکی را نه‌تنها یک شغل که بستری برای خدمت به بیماران و تسکین آلام مردم می‌دانند.
نه به نقض قانون 
یکی از راهکارهایی که می‌تواند نسبتا با چنین شرایطی مفید باشد، بالابردن آگاهی عمومی افراد و به‌طور خاص زنان از حقوق‌شان است. آن‌ها باید بدانند هیچ‌کس حق نقض حریم خصوصی آن‌ها را ندارد. گرفتن شرح حال جلو بیماران دیگر، معاینه هم‌زمان چند بیمار، توضیح درمان یا اعلام بیماری فرد مقابل سایر افراد از موارد آشکار نقض حقوق آن‌هاست و دلایلی از جمله سرشلوغی پزشک نمی‌تواند و نباید به چنین مواردی منجر شود. راهکار دیگر، حقوقی است و قانون نیز در چنین مواردی برای آن تمهیدات و دسترسی‌هایی را اندیشیده است. سامانه تلفنی ۱۶۹۰ در زمینه شکایت از تعرفه‌ها و تخلفات پزشکی پاسخ‌گو است و تجربه‌ شخصی من از این سامانه بسیار مثبت بوده. پشت خط نمی‌مانید و به سرعت به اپراتور وصل می‌شوید. اپراتورهایی مودب، باحوصله و پیگیر. علاوه بر این سامانه، سازمان نظام پزشکی، سازمان‌های بیمه‌گر و دانشگاه علوم‌پزشکی هر استان نیز امکان‌های خوبی برای طرح شکایت هستند. پیشنهاد شخصی و فوری من اما این است: به نقض حقوق‌تان به عنوان بیمار اعتراض کنید. آن‌وقت است که می‌بینید خیلی‌های دیگر نیز مثل شما ناراضی‌اند و فقط منتظر کسی هستند تا صدایش به آن‌ها نیز جرئت اعتراض دهد.
 
ارسال دیدگاه