معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در گفت‌وگو با آتیه نو درباره آخرین جزییات سامانه ملی اشتغال و کسب‌وکار گفت: «این سامانه را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد. حوزه اول سیاستگذاری است؛ چراکه در این زمینه ما به داده‌ و اطلاعات نیاز داریم. تاکنون از داده‌های مرکز آمار استفاده می‌کردیم که معمولا به صورت نمونه‌برداری تولید می‌شد. در این روش، در هر فصل حدود ۶۰ هزار نمونه اخذ و نتایج وضعیتی که در این جامعه مورد مطالعه وجود دارد، به کل کشور تعمیم داده می‌شود.»

عیسی منصوری با بیان اینکه اطلاعات و داده‌های ثبتی مبنای این سامانه است، افزود: «به جز مواردی که سرشماری انجام داده‌ایم، دیگر آمارهای ارائه شده توسط مرکز آمار کشور از طریق نمونه‌گیری دریافت شده و سرشماری نیز بر اساس خوداظهاری تنظیم می‌شود؛ اما در سامانه ملی اشتغال و کسب و کار از داده‌های ثبتی استفاده خواهد شد. به عنوان مثال، کسی که مالیات یا بیمه می‌پردازد اطلاعاتش در سیستم ثبت شده و موجود است. به این ترتیب سیاستگذار از این داده‌ها استفاده و با قاطعیت فردی را شاغل و یا بیکار اعلام خواهد کرد.»

 

نرخ بیکاری چگونه کاذب می‌شود؟

وی ادامه داد: «در برخی از شهرستان‌ها نرخ بیکاری بالایی وجود دارد، اما وقتی پیشنهاد کار یا فرصت شغلی را ارائه می‌دهیم همان افرادی که اعلام می‌کنند بیکار هستیم، آن را نمی‌پذیرند. علت آن است که این افراد به صورت غیررسمی‌شاغل هستند اما اشتغال آنها به صورت رسمی‌ در سیستم بیمه و قراردادها به ثبت نرسیده است. به بیان دیگر، عملا نرخ بیکاری کاذب و نرخ بیکاری واقعی در کشور وجود دارد. به این مفهوم، اگرچه بر اساس داده‌های آماری مرکز آمار نرخ بیکاری خاصی برای یک منطقه اعلام می‌شود، اما به دلیل عدم انطباق آن بر اصول علمی، گاهی نمی‌توان بر اساس داده‌های اعلامی، سیاستگذاری خاصی را برای آن منطقه اعلام کرد. مثلا فردی را در نظر بگیرید که به کار کولبری مشغول است و درآمدی بالاتر از حد معمول دارد. اگر فرصت شغلی با درآمد کمتری به او پیشنهاد داده شود، طبیعتا آن را نمی‌پذیرد اما وقتی از پرسیده می‌شود، اعلام می‌کند بیکار است. در مثالی دیگر، اگر در منطقه روستایی از فردی سوال ‌کنیم شاغل هستید یا بیکار؟ به دلیل اینکه شغل رسمی‌و اداری ندارد می‌گوید، بیکار است؛ چراکه از نظر عده‌ای، شغل واقعی تنها شغل دولتی است ولاغیر! این‌ها مثال‌هایی است که واقعا از سوی کارشناسان ما مشاهده شده؛ اما در سامانه اشتغال، اطلاعات افراد با داده‌های دیگر کنترل و یقین حاصل می‌شود که کدام افراد شاغل و کدام بیکار هستند.

 

همسویی آموزش و اشتغال 

منصوری یکی دیگر از مزایای این سامانه را تلفیق اطلاعات تحصیلی و شغلی دانست و افزود: «از این طریق می‌توان دریافت که افراد در رشته‌های تحصیلی و تخصصی خود مشغول به کار هستند یا خیر و در واقع می‌توان همسویی آموزش و اشتغال را سنجید. از سوی دیگر نیز می‌توان در راستای اصلاح جهت‌گیری آموزش عالی و آموزش مهارتی و بازار کار حرکت کرد.»

وی با بیان اینکه این سامانه در کل کشور راه‌اندازی شده و آمارهای مرتبط با جمعیت فعال کشور (حدود ۲۷ میلیون نفر) شامل افراد شاغل و بیکار را در این سامانه در اختیار داریم، گفت: «بخشی از جمعیت به عنوان جمعیت غیرفعال هستند. به این معنا که هنوز وارد بازار کار نشده‌اند و یا جزو افراد بیکار جویای کار نیستند. بنابراین ما در مرحله نخست اولویت و تمرکز خود را بر روی جمع‌آوری داده‌های ثبتی جمعیت فعال قرار دادیم؛ رقمی که بر اساس داده‌های مرکز آمار شامل 2 میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بیکار و حدود ۲۴ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر شاغل است؛ اما در قالب این سامانه به آمار و ارقام دقیقی دست پیدا خواهیم کرد. میزان فرصت‌های شغلی نیز به صورت دقیق مشخص نیست و در حال حاضر یکی از مأموریت‌های این سامانه، جمع‌آوری اطلاعات واحدهای کسب‌وکار است. ما تاکنون موفق شده‌ایم اطلاعات حدود 4 میلیون بنگاه را  جمع‌آوری کنیم.»

 

اتصال بهتر بیکاران و واحدهای کسب‌وکار 

معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اضافه کرد: «فرض کنید با بهره‌گیری از این اطلاعات می‌خواهیم برای اشتغال زنان سرپرست خانوار سیاستگذاری کنیم. در یک برش، کل زنان سرپرست خانوار، تعداد شاغلان و بیکاران و تخصص‌ها و مهارت‌های آن‌ها را در اختیار داریم و به راحتی می‌توان برنامه دقیقی برای آن‌ها طراحی و حقوق نیروی کار را احصاء کرد. این موضوع برای آن‌هایی که بیمه هستند قطعا اتفاق می‌افتد و درباره نیروی‌هایی که بیمه نیستند، جمع‌آوری اطلاعات به روش‌های دیگر صورت می گیرد. سوالی که در این زمینه پیش می‌آید این است که آیا می‌توان نیروی کار و کارگاه را به یکدیگر متصل کرد؟ در جواب باید گفت این کاری است که کاریابی‌ها انجام می‌دادند اما در محدوده‌ جغرافیایی محدود و در چارچوب بازارهای کوچک. ما برای رسیدن به این موضوع، سرویسی را از این سامانه می‌گیریم که بر اساس آن مشخصات نیروی کار در آن وجود دارد و کارفرمایی نیز در جایی از کشور متقاضی چنین تخصص و مهارتی است. به این ترتیب کارفرما و نیروی کار راحت‌تر می‌توانند یکدیگر را پیدا کنند. در مرحله آخر، داده‌های این سامانه در اختیار کاریابی‌ها قرار می‌گیرد تا بتوانند در این زمینه به عملکرد قابل قبولی دست یابند.»