گزارش کتاب
سفرنامههای قجری
مجموعه کتابهای تماشای شهر، گردآورنده: علیاکبر شیروانی، نشر «اطراف»
حسین سبحانی
از قدیم گفتهاند «بسیار سفر باید تا پخته شود خامی». شاید این جمله خیلی کلیشهای به نظر برسد، ولی کشف جاهای تازه، روشهای زندگی تازه، آدمهای تازه و تفکرات تازه، دید تازهای به زندگی میدهد. سیر و سیاحت در دنیا هیچ که نداشته باشد، حداقل به آدم میفهماند که غیر از شیوه زندگی و تفکر ما، تفکرات دیگری نیز در دنیا وجود دارد، آدمها به شکلهای دیگری هم میتوانند زندگی کنند و همین مقدمهای برای تساهل و زندگی مسالمتآمیز افراد بشر در کنار هم است.
خیلی از ما امکان این سیر و سیاحت را نداریم. اینجاست که سفرنامهها چشم و راهنمای ما میشوند. نویسنده سفرنامه، دست مخاطب را میگیرد و از نگاه خودش، دنیای جدیدی را به او نشان میدهد. حالا اینکه موضوع سفرنامه چه باشد و چه کسی آن را نوشته باشد بحث دیگری است.
در بین سفرنامهها، اما سفرنامههای تاریخی نقش ویژهای دارند. اول آنکه توصیفی از شرایط اجتماعی، طبیعی و شهری مقصد سفر در زمانی ارائه میدهند که ما نبودهایم. دوم آنکه نظرات شخصی نویسنده میتواند نشاندهنده فرهنگ محل زندگی خودش در همان عصر باشد و این امکان مقایسه دو فرهنگ متفاوت را به خواننده میدهد.
در دوره قاجار بود که مراودات و رفتوآمدها به خارج از ایران بین درباریان و صاحبمنصبان رونق بیشتری گرفت و همین باعث شد سفرنامههایی نیز از آن دوره بجا بماند.
«علیاکبر شیروانی» مجموعهای از این سفرنامههای قاجاری به تفکیک شهر مقصد گرد آورده که توسط نشر «اطراف» منتشر شده است و در هر جلد، با چند سفرنامه، به یکی از شهرهای مطرح آن روزگار پرداخته.
«پاریس از دور نمایان شد»، «قهوه استانبول نیکو میسوزد»، «آسمان لندن زیاده میبارد»، «سنپترزبورگ موزیکانچی دارد» و «بمبئی رقص الوان است» نامهای مجلدات این مجموعه است که در هرکدام تعدادی سفرنامه در مورد آن شهر آمده که در بین نویسندگان آنها نامهای آشنا مثل «ناصرالدین شاه» و «مظفرالدین شاه» هم دیده میشود.
علاوه بر جذابیت شرح این سفرنامهها از شهرهایی که تا قبل از آن، پای ایرانیان کمتری به آنها باز شده بود و گاه حیرت آنها از دیدن چیزهایی که تا پیش از آن ندیدهاند و خود باعث الهام گرفتن ایدههای تازه و اجرایشان در ایران بود، خواندن نثر قاجاری آنها نیز بسیار لذتبخش است و میتواند نمونه خوبی از ادبیات نوشتاری دوره قاجار باشد.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
