تیرماه سال جاری طه رمضانی، مدیرکل دفتر سیاست‌گذاری و توسعه اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سیاست‌های فعال بازار کار را شامل طرح‌های کارورزی، مشوق بیمه‌ای و یارانه دستمزد دانست. این سیاست‌ها، در راستای اجرای ماده (۷۱) قانون برنامه ششم توسعه، مصوبات ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی و مصوبات شورای‌عالی اشتغال مبنی بر کاهش نرخ بیکاری جوانان دانش‌آموخته از طریق تکمیل مهارت‌ها و جذب و به‌کارگیری آنان در بخش‌های تعاونی و خصوصی، توسط وزارت کار تدوین شده است. سیاست‌های فعال بازار کار در مجموع سه دسته هستند که اولین و شاید دیرپاترین آن‌ها «طرح کارورزی دانش‌آموختگان دانشگاهی» است. آمارهای رسمی وزارت کار نشان می‌دهد که این طرح در سال‌های اخیر با استقبال نسبتاً خوبِ جامعه هدف مواجه شده است. با استناد به این آمارها طی سال‌های ۱۳۹۸ الی ۱۴۰۱ تعداد ۱۳‌هزار و ۸۴۹ نفر از کارفرمایان بنگاه‌های اقتصادی از طریق ثبت‌نام در سامانه کارورزی تمایل خود را نسبت به شرکت در طرح و بهره‌مندی از مزایای آن اعلام کرده‌اند. تعداد ۹۳۱۵ بنگاه حائز شرایط مطابق دستورالعمل اجرایی طرح کارورزی بوده و امکان جذب کارورز را داشته‌اند. در عین حال، تعداد قراردادهای منعقده برای پذیرش کارورز از سوی کارگاه‌های مذکور مشتمل بر ۴۲هزار و ۸۱ قرارداد تا پایان سال ۱۴۰۱ بوده است. از ابتدای سال ۱۳۹۸ تا پایان سال ۱۴۰۱ نیز تعداد ۲۸هزار و ۲۶۲ نفر از طریق طرح‌های کارورزی دانش‌آموختگان دانشگاهی و مشوق بیمه کارفرمایی جذب و به کار مشغول شده‌اند. طرح یارانه دستمزد نیز در مرحله اول (در سال ۱۳۹۸)، به عنوان ابزار تشویقی برای جذب نیروی کار جدید توسط کارفرمایان بنگاه‌های بخش تعاونی و خصوصی در استان‌های کم‌‌برخوردار شامل استان‌های ایلام، خراسان جنوبی، چهارمحال و بختیاری، کردستان، کرمانشاه، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و سیستان و بلوچستان عملیاتی شد. در ادامه پس از اجرای موفق طرح در مرحله اول، با استمرار اجرای آن در مرحله دوم و در بنگاه‌های مستقر در استان‌های مرزی و آسیب‌دیده از سیل شامل آذربایجان غربی، اردبیل، بوشهر، خراسان شمالی، خوزستان، گلستان، مازندران و هرمزگان موافقت به عمل آمد. جداول آماری وزارت کار نشان می‌دهد تعداد قراردادهای منعقده از طریق طرح یارانه دستمزد از ابتدای اجرا تا پایان سال قبل، ۳۶‌هزار و ۹۶۱ قرارداد بوده که از طریق این قراردادها، ۲۵هزار و ۳۰۹ مرد و ۱۴هزار و ۲۸ زن در بنگاه‌های متقاضی و واجد شرایط طرح به کار گرفته شده‌اند. ارائه‌ مشوق‌های بیمه‌ای به کارفرمایان یک طرح تسهیل‌گر دیگر است که با هدف کاهش نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در دستور کار دولت قرار گرفته است. به‌رغم کاهش معنادار نرخ بیکاری و نزول آن به کانال هفت درصد، همچنان نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، یک شاخص نگران‌کننده است. بر‌اساس گزارش مرکز آمار ایران، در تابستان سال ۱۴۰۲ سهم جمعیت شاغل فارغ‌التحصیل آموزش عالی از کل شاغلان ۲۶.۸ درصد بود. این سهم بین زنان نسبت به مردان و در نقاط شهری نسبت به نقاط روستایی بالاتر است. بررسی تغییرات این شاخص نشان می‌دهد نسبت به فصل مشابه سال قبل ۰.۳درصد افزایش داشته است. طرح مشوق‌های بیمه‌ای کارفرمایان، تلاشی برای کاهش نرخ بیکاری زنان و مردانی است که از دانشگاه‌ها فارغ‌التحصیل شده‌اند. ۲۱ آبان‌ماه سال‌ جاری، مدیرکل نظارت و هماهنگی اشتغال و کارآفرینی وزارت کار اعلام کرد در فرایند جذب اعتبارات بودجه‌ای، دولت به‌‌ازای جذب و استخدام فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در بنگاه‌های اقتصادی بین ۳ تا ۵ سال حق‌بیمه سهم کارفرما را پرداخت می‌کند. واقعیت این است که بخش اعظم اشتغال کشور در بنگاه‌های متوسط و کوچک اتفاق می‌افتد. در همین بنگاه‌هاست که به دلیل حاشیه سود پایین‌تر، هزینه‌های سربار تولید مشکل‌ساز می‌شود. در این شکی نیست که سیاست‌های فعال بازار کار توانسته در کاهش نرخ بیکاری مؤثر باشد، اما برای تأثیرگذاری پایدارتر و اصولی‌تر باید این سیاست‌ها با تسهیل‌گری‌های مناسب و حمایت‌های همه‌جانبه از تولید به‌خصوص آن بخش از تولید کشور که درگیر بحران و گرفتاری‌ است، ترکیب شود تا بتوانیم توسعه «اشتغال پایدار» را به عنوان یک نقشه راه همیشگی نهادینه سازیم و پیش ببریم.