«سازمان دیده‌بان جهانی کارآفرینی» (GEM) یک موسسه بین‌المللی در حوزه «کار» (Labor) است که از سال 1999 کار خود را آغاز کرده و در حال حاضر بیش از 50 عضو دارد. این سازمان در سال 2002 یعنی زمانی که 37 کشور عضو، بیشتر نداشت، پژوهشی انجام داد که براساس آن، «توسعه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، منجر به کاهش معنادار نرخ بیکاری می‌شود و سهم کسب‌وکارهای کوچک در کاهش بیکاری، به‌طور متوسط 30 درصد است.» از مشاغل کوچک و متوسط، می‌توان به «مشاغل خانگی» اشاره کرد. «آتیه‌نو» ضمن بررسی تحقیقات دانشگاهی، با دو کارشناس این حوزه گفت‌وگو کرده که نکات مهمی را در این زمینه مطرح کرده‌اند. 

پیش‌شرط‌های اشتغال خانگی

رضا یعقوبی‌ساردو، شایان منتظری و فردوس رحیمی، کارشناسان‌ارشد کشاورزی و اکرم جزینی‌زاده، کارشناس‌ارشد کامپیوتر، در تحقیقی به این نتیجه رسیده‌اند که آموزش‌های فنی‌و‌حرفه‌ای توانسته است تا حدود زیادی باعث توانمندی‌های زنان خانه‌دار و اشتغال آنان در کسب‌و‌کارهای کوچک خانگی و همچنین اصلاح الگوی مصرف آنان و ترغیب به مصرف کالای داخلی، خصوصا در بخش کشاورزی و صنایع‌دستی و تحقق اقتصاد مقاومتی در سطح منطقه شود. تیم پژوهشی معصومه تقی‌بیگی، حسین آگهی و علی‌اصغر میرک‌زاده از دانشگاه رازی کرمانشاه هم در پژوهشی پی بردند که برگزاری کلاس‌های آموزشی، برطرف‌کردن نیاز مالی زنان و ایجاد بازار محلی برای فروش محصولات، مهمترین راهکارهای توسعه مشاغل خانگی است. تامین نیاز مالی شاغلان، یکی از مهم‌ترین مواردی است که باید، دولت و نظام تامین مالی کشور، به فکر انجام آن باشند.

اصناف ومشاغل خانگی

قاسم نوده‌فراهانی، دبیرکل سابق اتاق اصناف و کارشناس حوزه کسب‌وکار اما به «آتیه‌نو» می‌گوید: «مشاغل خانگی، راهبردی برای کاهش نرخ بیکاری است که با ملاحظاتی، می‌تواند طرحی موفق شود.»

 نوده‌فراهانی، با تاکید بر اینکه بسیاری از بانوان کم‌توان مالی از دستگاه‌های مختلف دولتی و حاکمیتی مانند بهزیستی، کمیته امداد و ... مقرری دریافت می‌کنند، خاطرنشان ساخت: «طرح  توسعه مشاغل خانگی که دولت آن را آغاز کرده، می‌تواند هم به تولید ناخالص داخلی کشورمان کمک کند و هم موجب کاهش نرخ بیکاری، به‌خصوص در حوزه زنان شود.»  او با بیان اینکه می توان از توانمندی اصناف برای موفقیت هرچه بیشتر طرح مشاغل خانگی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی استفاده کرد، توضیح می‌دهد: «زنانی که در حوزه مشاغل خانگی، مشغول به فعالیت هستند باید کالای تولیدی خود را در محلی در معرض خرید و استفاده عموم جامعه قرار دهند و اتحادیه‌ها و اصناف می‌توانند این امکان را برای کارآفرینان حوزه مشاغل خانگی ایجاد کنند.»  نوده‌فراهانی با اشاره به ظرفیت‌ها و قابلیت‌های اصناف در پرداخت درآمدها به کارآفرینان مشاغل خانگی، می‌افزاید: «اتحادیه‌ها و واحدهای صنفی هم بازار مصرفی را می‌شناسند و هم از ذائقه مردم و مصرف‌کنندگان آگاهی دارند. بنابراین می‌توانند درآمد این کار را به صورت نقدی یا ظرف یک ماه، به کارآفرینان مشاغل خانگی پرداخت کنند.» 

بر روند پرداخت و هزینه‌کرد تسهیلات نظارت شود

فاطمه مقیمی، کارآفرین و عضو هیئت‌رئیسه اتاق بازرگانی تهران، با تاکید بر اینکه دادن تسهیلات را برای شروع کار یک شغل خانگی، لازم می‌دانم، می‌گوید: «اما در این میان، باید حتما اهلیت فرد و نوع کسب‌وکاری که فرد کارآفرین می‌خواهد آن را تاسیس کند، بررسی شود.»  او ادامه می‌دهد: «باید حتما بررسی کرد که تسهیلات به چه کسی و در چه راهی پرداخت شده و پس از پرداخت، آیا در مسیر اجرای پروپوزال اولیه، هزینه شده است یا خیر؟»

مقیمی با اشاره به تجربه ناموفق پرداخت تسهیلات به بنگاه‌های زودبازده در سال‌های 84 و 85 خاطرنشان می‌کند: «در آن زمان، تسهیلات در مسیر معین‌شده هزینه نشد و نتیجه مفیدی هم برای اشتغالزایی در اقتصاد ایران ایجاد نکرد.»  رئیس کانون زنان بازرگان و کارآفرین ایران، در پایان اضافه می‌کند: «این کانون می‌تواند به‌عنوان نهاد ناظر، به دولت کمک کند تا افراد صاحب‌صلاحیت حائز شرایط دریافت تسهیلات، شناسایی شوند و در مسیر تاسیس یک کسب‌وکار موفق، تسهیلات اخذشده، هزینه شوند.»