داروخانهها، داروفروش شدهاند!
سمیرا عظیمینژاد
اگر به تصور جامعه رجوع کنیم، اغلب مردم به داروخانهها به دید محلهایی برای فروش دارو نگاه میکنند. این تصور رایج از داروخانهها، محصول چند دهه مدیریت پرخطا در حوزه داروسازی است که جایگاه داروخانه را به داروفروشی، تنزل داده است. در نظامهای توسعهیافته سلامت، داروخانهها را به دید داروفروشی نگاه نمیکنند، بلکه داروخانهها در صف اول ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به مردم هستند. اگر نگاه سنتی به داروخانهها اصلاح شود و این مراکز در جایگاه واقعی خود قرار داشته باشند، آنگاه میتوان انتظار داشت تحولی جدی در نظام دارویی کشور، اتفاق افتد. کاهش مصرف خودسرانه دارو، فقط یکی از دهها مزیت اصلاح ساختار داروخانههاست که میتواند هم سلامت عمومی جامعه را ارتقاء بخشد و هم هزینه بیمار و بیمهها را کاهش دهد.
داروخانهها، خاکریز اول بهداشت و پیشگیری
اگر با آمارهای رسمی جلو برویم، هماکنون حدود 12 هزار داروخانه در کشور وجود دارد که حدود 22 هزار داروساز هم در این داروخانهها به ارائه خدمت میپردازند. در این بین، استانهای تهران، خراسانرضوی و اصفهان در زمره استانهایی هستند که بیشترین تعداد داروخانه و داروساز را در کل کشور به خود اختصاص داده است. مهدی سجادی، دبیر انجمن داروسازان ایران، درباره فلسفه وجودی این داروخانهها به «آتیه نو» میگوید: «اینکه داروخانهها را صرفا مکانهایی برای داروفروشی بدانیم، نوعی اجحاف در حق داروسازان است. این روزها داروسازان ما در فعالیتهای علمی و پژوهشی متعددی حضور دارند و بسیاری از مقالات آنها در مجامع بینالمللی مورد استناد قرار میگیرد، اما بهرهگیری بیشتر از دانش آنها منوط به این است که تولیت نظام سلامت نیز رویکردش را نسبت به داروخانهها تغییر دهد.» به گفته سجادی، داروخانهها میتوانند نقش تعیینکنندهای در بحث پیشگیری و بهداشت داشته باشند، اما این نقش آنها کمتر دیده میشود. داروخانهها میتوانند با مشاوره دارویی به مردم درباره تداخلات دارویی، عوارض دارو و نحوه مصرف صحیح دارو، نقش جدی در کاهش عوارض دارویی، کاهش مصرف خودسرانه دارو و پایین آمدن هزینههای مصرف دارو در کشور داشته باشند، اما این نقش آنها کمتر جدی گرفته میشود. جدای از این خدمات، سجادی اعتقاد دارد که داروخانهها میتوانند حتی در کاهش آمار بیماریهای غیرواگیر، مراقبتهای دوران بارداری و کنترل بیماریهای مزمن، نقش حیاتی داشته باشند، ولی به دلیل سیاستهای غلطی که در حوزه داروخانهها اعمال شده است، این نقش حیاتی از داروخانهها دور مانده است. اگر داروخانهها روی این نقش مهم در حوزه بهداشت و پیشگیری تمرکز داشته باشند و متولیان نظام سلامت نیز مطابق اسناد بالادستی، حوزه بهداشت را بر درمان اولویت ببخشند، در این صورت به باور سجادی، داروسازان میتوانند عنصری تعیینکننده در تحقق این هدف متعالی باشند. در این شرایط به قول سجادی، داروخانهها میتوانند کاملا در راستای اقتصاد مقاومتی فعالیت کنند و با کاهش هزینههای دارویی و جلوگیری از مصرف غیرضروری داروها، هم در راستای ارتقای سلامت جامعه عمل کنند و هم هزینههای دارویی بیماران و بیمههای درمانی را کاهش بدهند. دکتر علیرضا زالی، رئیس پیشین سازمان نظام پزشکی کشور هم تاکید دارد که نباید داروخانه را به دید یک بنگاه اقتصادی ببینیم. به گفته او، داروخانه باید پیشانی ارائه خدمات بهداشتی و ارائه مشاوره به بیماران باشد نه اینکه جایگاه داروساز را در سطح داروفروش تنزل بدهیم.
افزایش هزینههای دارویی در غیاب داروسازان بیمارستانی
نبود داروساز بیمارستانی موجب شده که هزینههای دارویی بیمارستانها بسیار بالا باشد و تجویزهای غیرمنطقی دارو در بیمارستانها امری طبیعی به نظر برسد. سجادی، دبیر انجمن داروسازان ایران هم به مشکل حضور کمرنگ داروسازان بیمارستانی در بسیاری از بیمارستانها اشاره دارد و میگوید: در بسیاری از بیمارستانها، داروسازان بیمارستانی حضور ندارند و در نتیجه نظارتی هم بر روند توزیع و مصرف دارو در بیمارستان وجود ندارد، درحالیکه در بیمارستانهای کشورهای توسعهیافته، حضور داروساز بیمارستانی یک الزام حیاتی است که در کشور ما جدی گرفته نمیشود. به گفته سجادی، اینکه دارو در بیمارستانها رها باشد و هیچ داروسازی بر روند توزیع و تجویز دارو نظارت نکند، هم عوارض دارویی را برای بیمار بستری به وجود میآورد و هم هزینههای بیمارستان را بالا میبرد.
افزایش بیرویه داروخانهها
قوانین حاکم بر نظام سلامت، همانند قوانین حاکم بر بازار نیست. شاید در قوانین بازار، عرضه گسترده یک کالا به ارزانی و رضایت مردم منجر شود، اما در حوزه دارو این قانون مصداق ندارد. اگر تعداد داروخانهها به حدی بالا برود که خارج از استاندارد قانونی باشد، در این شرایط داروخانهها تلاش خواهند کرد تا دارو را به هر نحوی که شده به دست مشتری برسانند. در حقیقت، وقتی تعداد داروخانهها بیش از حد نیاز جمعیت یک منطقه باشد، داروخانهها به بازاریابی دارو و تلاش برای فروش بیشتر دارو اقدام میکنند که در این حالت، سلامت مردم به خطر میافتد. جدای از به خطر افتادن سلامت مردم، افزایش بیرویه داروخانهها میتواند به تهدیدی برای «اقتصاد سلامت» بدل شود. با افزایش بیرویه تعداد داروخانهها، تعادل در منابع و مصارف نظام سلامت به هم میریزد و تقاضاهای القایی در حوزه مصرف دارو به وجود میآید. دکتر حسامالدین شریفنیا، عضو هیات مدیره انجمن داروسازان تهران در گفتوگو با «آتیه نو» توضیح میدهد: «بر اساس قانون، مجوز تاسیس داروخانه در شهرهای بالای یک میلیون جمعیت، به گونهای است که به ازای هر چهار هزار و 500 نفر جمعیت، مجوز تاسیس یک داروخانه اعطا میشود؛ البته به شرطی که در شهرهای بالای یک میلیون جمعیت، حداقل 200 متر فاصله بین داروخانهها وجود داشته باشد.» شریفنیا از سهم بالای بخش دولتی در بازار دارو گلایه میکند و میگوید: حدود ٥٠ درصد بازار فروش دارو در اختیار بخش خصوصی نیست که همین مسئله نیاز به اصلاح جدی دارد. اعتقاد داریم که شورای رقابت باید برای اصلاح این قضیه، پا پیش بگذارد نه اینکه برای افزایش تعداد داروخانهها تلاش کند. او هم بر این باور است که افزایش تعداد داروخانهها نهتنها به صلاح مردم نیست بلکه موجب افزایش رقابت برای فروش دارو میشود که در نهایت، سلامت مردم به خطر میافتد. از سوی دیگر، اینکه داروخانهها به فروش لوازم آرایشی، بهداشتی و حتی صندل و آدامس روی بیاورند نه در شأن داروخانههاست و نه در زمره رسالتی است که برای داروخانهها تعریف شده است. نباید از خاطر برد که نظام آموزش عالی باید دهها میلیون تومان هزینه کند تا یک دکتر داروساز تربیت شود، اما اگر قرار باشد که این داروساز فارغالتحصیل شده، تبدیل به داروفروش شود، این هزینههای آموزشی، سوخت میشود و جامعه نیز از سوخت شدن این استعدادها ضرر خواهد کرد.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
ضمیمه
تیتر خبرها
