ایران در چارچوب قراردادهای جدید نفتی و گازی انعطاف‌پذیرتر از گذشته در مورد نوسانات قیمت نفت و خطرات سرمایه‌گذاری (ریسک‌پذیری) عمل می‌کند که این موضوع سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی ایران را برای سرمایه‌گذاران خارجی جذاب‌تر می‌کند. ایران پس از دو دهه به سیستم بیع متقابل برای قراردادهای خود در صنعت انرژی پایان می‌دهد که خبر خوبی برای سرمایه‌گذاران خارجی به شمار می‌رود. در سیستم بیع متقابل شرکت‌های خارجی از رزرو و یا گرفتن سهام در شرکت‌های ایرانی منع می‌شدند، در حالی که مدل جدید در شرایط خاصی اجازه می‌دهد رزرو انجام شود. البته شرکت‌های خارجی هنوز هم نخواهند توانست مالک حوزه‌های نفتی باشند و وزارت نفت ایران کماکان مالکیت انحصاری بر منابع نفتی ایران را در اختیار خواهد داشت.

بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران، اخیرا گفته است: «ما نمی‌توانیم ادعا کنیم که این یک طرح ایده‌آل و بی‌عیب و نقص است، اما می‌تواند نیازهای هردو شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های نفتی بین‌المللی را پاسخگو باشد.» افزایش سود شرکت‌های خارجی، کاهش ریسک‌پذیری و خطر افزایش هزینه در مقابل سود و همچنین اجازه انعقاد قرارداد به مدت 25 سال و قرار ندادن هیچ سقفی برای تمدید آن از جمله مزایای مدل تازه قراردادهای نفتی ایران به شمار می‌رود.

یک مقام غربی در این زمینه می‌گوید: «شرکت‌های غربی از شرایط تازه قراردادی ایران راضی به نظر می‌رسند، اما همچنان از جزئیات آن اطلاعی ندارند و باید بررسی‌های بیشتری انجام شود.» به گفته او، این یک گام خوب در مسیر درست و بهتر از مدل بیع متقابل است، با این حال هنوز مشخص نیست که در صورت ایجاد اختلاف بین طرفین روند رسیدگی به موضوع و داوری بین‌المللی از طریق چه سازوکاری انجام می‌شود.

برخی تحلیل‌گران نیز می‌گویند افزایش زمان قراردادها مهم‌ترین دستاورد چارچوب جدید است، زیرا قراردادهای قبلی به بازه زمانی 5 ساله محدود می‌شدند.

این در حالی است که ایران قصد دارد 70 پروژه عظیم نفت و گاز به ارزش 30 میلیارد دلار را با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی عملیاتی کند. استفان میشل، دبیرکل اکتشاف و تولید خاورمیانه، می‌گوید: «شرکت‌های غربی علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در ایران هستند و قراردادهای جدید می‌تواند انگیزه آن‌ها را تقویت کند.»

ایران قصد دارد تا پایان سال 2020 میلادی تولید نفت خود را به 7/5 میلیون بشکه در روز برساند. به گفته تحلیل‌گران، تحقق این هدف بدون جذب سرمایه خارجی و تکنولوژی و دانش روز امکان‌پذیر نیست.

کارشناسان می‌گویند در مدل قبلی قراردادها، سرمایه‌گذارانی که بیش از برنامه تولید می‌کردند به ازای بشکه‌های اضافه پولی دریافت نمی‌کردند و این از مشکلات قرارداد قبلی بود؛ اما با ورود نسل جدید قراردادها هرچقدر بیشتر تولید کنند درآمد بیشتری کسب می‌کنند و سرمایه‌گذاران خارجی می‌توانند قراردادهای خود را 5 تا 25 سال تمدید کنند.

 * مطالب انتخاب شده از منابع خارجی، الزاما بیان‌کننده دیدگاه‌های «آتیه‌نو» نیست