بر چهره گل نسیم نوروز خوش است

در صحن چمن روی دلفروز خوش است

از دی که گذشت هرچه گویی خوش نیست

خوش باش و ز دی مگو، که امروز خوش است

اگر در آن سال‌های نه‌چندان دور آن اتفاق خوب نمی‌افتاد، «کشف حقیقت نوروز» کار ساده‌ای نبود. در این زمان، کاشف ما (به فرض خوش‌بینانه وجود) ناگزیر بود شال و کلاه کند و با «دل به دریای ارزِ شناور زدن»، بادبان بکشد و طاقت بسوزاند تا در ساحل کتابخانه برلین لنگر بیندازد و در آنجا شال و کلاهش را با عصا و کفش آهنین عوض کند و جست‌وجویش را تازه بیاغازد.

اما خوشبختانه وقتی در سال 1307 شمسی مجموعه‌ای از جزوه‌ها و رساله‌های فارسی از پاریس به کتابخانه عمومی برلین منتقل می‌شد مردی فرزانه و دلباخته زبان‌فارسی به نام میرزا محمدخان قزوینی آنجا حضور داشت که از لابه‌لای آن میراث در باد، کتابی را یافت و از آن عکس تهیه کرد و در ابتدای آن نوشت: «نوروزنامه، تالیف ملک الحکما، عمربن ابراهیم خیام در شرح نوروز و تاریخ آن و آداب، نسخه منحصربه‌فرد کتابخانه دولتی برلین...» و این‌گونه بود که عکس آن میراث به دست صاحبانش رسید و چندسال بعد به کوشش مجتبی مینوی وجود منحصر خطی آن به حضور منتشر چاپی تبدیل شد و بازار نشر را به زیور خود آراست. کتاب «نوروزنامه خیام» به برکت آن اتفاق خوب اکنون در تصحیح‌ها و چاپ‌های گوناگون در دسترس نوشندگان سرچشمه‌های زلال فرهنگ ماست. این اثر هرچند به تکثر کالبدی درآمده، اما در روح و معنا هنوز منحصربه‌فرد است و عطری سرشار از یاد خوش اسطوره‌های باستان این سرزمین را در مشام جان می‌نشاند. شاید در نگاه نخست برای کسانی که هیچ‌گونه تجربه‌ای از تنوع و گونه‌گونه‌های موسیقی زبان فارسی جز گویش و نحو همین روزگار ندارند، زبان نوروزنامه غریب و سخت به نظر بیاید، اما قدیمی بودن آن نباید باعث ترس از خواندنش شود، چراکه زبان و نثر آن نه تنها دشوار نیست، بلکه نمایشی هیجان‌آور از سرزندگی و شادابی زبان‌فارسی در نخستین دوره‌های بلوغ و شکوفایی خود است.