بیماران مبتلا به سرطان در چالش هزینههای درمانی
شاید بتوان بیماران مبتلا به سرطان را در زمره بیمارانی دانست که بیشترین تاثیر منفی را از نوسانات بازار دارو متحمل میشوند. بر اساس تعریف وزارت بهداشت، اگر کسی 25درصد از کل درآمد سالانه خود را صرف درمان و سلامت کند، دچار هزینه سلامت کمرشکن شده است. با این تعریف میتوانیم بگوییم که اغلب بیماران مبتلا به سرطان در ایران دچار هزینههای کمرشکن شدهاند.با افزایش نرخ ارز، نه تنها قیمت داروهای شیمیدرمانی بیماران مبتلا به سرطان افزایش پیدا کرده، بلکه این افزایش نرخ ارز بر قیمت تمامشده سایر درمانهای مرتبط با نظام سلامت نیز تاثیر گذاشته است.
دکتر حجتالله شهبازیان، عضو هیئتمدیره انجمن رادیوتراپی و انکولوژی با انتقاد از تخصیص نیافتن ارز دولتی به واردات برخی دستگاههای رادیوتراپی و قطعات آنها، یادآور میشود: «دستگاه شتابدهنده خطی از ملزومات رادیوتراپی است، ولی در لیست اختصاص ارز دولتی در حوزه تجهیزات پزشکی نیست. این در حالی است که نمیتوان تنها به داروهای شیمیدرمانی، تعرفه دولتی اختصاص داد، ولی داروهای رادیوتراپی و تجهیزات آن را با ارز آزاد در نظر گرفت، چراکه تفکیک این خدمات از هم امکانپذیر نیست و زنجیره درمانی باید کامل شود.»
شهبازیان در خصوص تاثیر این اقدام در افزایش هزینههای بیماران مبتلا به سرطان و تشدید هزینه بیمههای درمانی، خاطرنشان میکند: «اگر این دستگاهها با ارز آزاد خریداری و وارد شوند، در آن صورت یا باید تعرفهها افزایش یابد یا بیمهها پوشش بهتری انجام دهند، اما باید در نظر داشت هماکنون بیمهها مشکل مالی دارند و مردم نیز توانایی پرداخت چنین تعرفههایی برایشان از لحاظ مالی وجود ندارد، بنابراین این قضیه در صورت عدم توجه، موجب نوبتدهیهای طولانی و کاهش کیفیت خدمات به دلیل نوسازی نشدن دستگاهها میشود.»همچنین حسین بیگلری، رئیس شورای عالی بیماران خاص و صعبالعلاج استان کرمانشاه گلایه میکند: «برخی داروهایی که بیماران خاص و صعبالعلاج مصرف میکنند، اوایل امسال برای یک دوره ۶۰ هزار تومان بود که امروز به ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.»
پوشش بیمهای ۷۰ تا ۹۰ درصد داروهای شیمیدرمانی
بر اساس برآوردهای وزارت بهداشت، سالانه حدود 100هزار مورد جدید از ابتلا به سرطان در کشور مشاهده میشود که البته در صورت تشخیص سریع و پیگیری درمان، 40درصد آنها از شانس درمان کامل برخوردار هستند. در این بین، سالانه حدود ۵۰هزار نفر در ایران نیز به دلیل ابتلا به سرطان فوت میکنند.با وجود پوشش بیمهای بسیاری از داروهای شیمیدرمانی، با این وجود بسیاری از بیماران برای پرداخت همان مبلغ فرانشیز دارویی خود نیز دچار مشکل هستند. مثلا فرانشیز داروی «واماستین» داروی شیمیدرمانی مخصوص سرطان تخمدان از یکمیلیون و 300 هزار تومان به دو میلیون و 500 هزار تومان رسیده است.
در مورد اغلب داروهای شیمیدرمانی در بازار نیز شاهد افزایش 20 تا 100درصدی میزان فرانشیز دارویی هستیم. یعنی در حالی که پوشش بیمهای داروهای شیمیدرمانی تغییری نداشته است، اما به دلیل نوسانات نرخ ارز و تاثیر مستقیم آن بر گرانشدن داروهای وارداتی، قیمت این داروها و میزان فرانشیز پرداختی بیماران برای برخی داروها نیز افزایش داشته است.
دکتر علی مطلق، رئیس اداره سرطان وزارت بهداشت، این مشکلات را قبول دارد و به «آتیهنو» میگوید: «بین ۷۰ تا ۹۰ درصد هزینههای اکثر داروهای سرطان تحت پوشش بیمه قرار دارد. هرچند گاهی اوقات همان ۱۰ تا ۳۰درصدی هم که بیماران پرداخت میکنند، ممکن است برایشان رقم قابلملاحظهای باشد که البته بر اساس اعتباراتی که در اختیار دانشگاههای علومپزشکی قرار میگیرد، مددکاریهای بیمارستانها به بیماران کمتر برخوردار کمک میکنند تا از هزینههایشان کاسته شود.»او درباره هزینههای درمان سرطان در کشور هم یادآور میشود: «طبق برآوردهای انجامشده سالانه حدود سه هزار میلیارد تومان در کشور برای درمان سرطان هزینه میشود. بر این اساس در مراکز دولتی این هزینه تا حد زیادی توسط دولت پرداخت میشود. وقتی هم که بیماران بستری شوند بین 5 تا ۱۰درصد فرانشیز پرداخت میکنند. همچنین ارائه خدماتی مانند شیمیدرمانی و رادیوتراپی که بهصورت سرپایی انجام میشود در مراکز دولتی رایگان است.»
بیماران خاص، بیمناک از آینده بازار دارو
تاثیر نوسانات نرخ ارز بر قیمت داروهای ارزانتر شاید چندان به چشم نیاید، اما برای بیماران خاص که قیمت داروهای آنها بسیار بالاست، کوچکترین تغییری در افزایش نرخ ارز میتواند بهطور مستقیم بر افزایش قیمت داروهایشان تاثیر بگذارد.
داریوش آرمان، رئیس انجمن خیریه حمایت از بیماران کلیوی میگوید: «بسیاری از داروهای بیماران پیوندی و دیالیزی با افزایش قیمت مواجه شده است، تا جایی که امسال برخی داروهای این بیماران تا حدود 200درصد هم گران شد.»به گفته آرمان، شرایط طوری شده که به دلیل افزایش هزینههای دارویی پس از عمل پیوند کلیه، برخی بیماران ترجیح میدهند همچنان دیالیز انجام دهند و برخی از این بیماران مایل به عمل پیوند کلیه نیستند.
احمد قویدل، رئیس انجمن هموفیلی هم به مشکل توزیع نامناسب داروهای این گروه از بیماران خاص انتقاد میکند و میگوید: «متاسفانه شاهد هستیم که برخی شرکتهای پخش دارو به دلیل تغییر مداوم قیمت ارز، برخی داروهای بیماران خاص را در انبار نگهداری میکنند تا بعدها گرانتر بفروشند. همین احتکار داروی بیماران خاص و عدم نظارت جدی موجب شده سیستم توزیع داروی بیماران هموفیلی، سیستمی آشفته باشد که نتیجه این اتفاق باعث شده در برخی نقاط کشور با کمبود دارویی مواجه باشیم.»
در شرایطی که بسیاری از کارشناسان بر این باورند که با مدیریت و برنامهریزی بهتر، میتوان تاثیر تحریمها و نوسانات نرخ ارز بر بازار دارو را کاهش داد، اما فعلا که بازار دارویی بیماران خاص و صعبالعلاج نتوانسته است در برابر این تاثیرات دوام بیاورد و بسیاری از این بیماران نگرانند که در ماههای آینده، موج دیگری از گرانی داروهای وارداتی در راه باشد.
اختصاص ۱۵۰۰میلیارد ریال به داروهای شیمیدرمانی
درحالیکه هزینه خدمات درمانی و دارویی بیمهشدگان تامین اجتماعی در مراکز درمانی این سازمان رایگان است اما فشار هزینه داروها، بیمههای درمان را نیز دچار مشکل کرده است. مدیرکل دفتر مدیریت خدمات تخصصی سازمان بیمه سلامت در این زمینه میگوید: «در نیمه اول سال ۹۷، هزینه پرداختی بابت سهم سازمان از داروهای شیمیدرمانی بیش از هزارو۵۰۰ میلیارد ریال بوده است.»به گزارش روابطعمومی سازمان بیمه سلامت، حنان حاجی محمودی با اشاره به اینکه در حال حاضر راهنمای تجویز ۱۲داروی شیمیدرمانی از طرف وزارت بهداشت ابلاغ شده و در حال اجراست، بیان کرد: «۹۸ قلم از این داروها از محل تفاهمنامه دارویی فیمابین وزارت بهداشت، وزارت رفاه و سازمان تامیناجتماعی پوشش داده میشود.»وی با بیان اینکه در حال حاضر بالغ بر ۱۸۰قلم داروی شیمیدرمانی تحتپوشش سازمان بیمه سلامت قرار دارد، افزود: «۱۱۳قلم از این داروها با سهم سازمانی ۹۰درصد در بخش بستری و مابقی با سهم سازمانی ۷۰درصد در بخش سرپایی تحت پوشش سازمان قرار دارد.» مدیرکل دفتر مدیریت خدمات تخصصی سازمان بیمه سلامت ادامه داد: «داروهای شیمیدرمانی همانند سایر داروها بر اساس قیمت اعلامی سازمان غذا و داروی کشور و براساس پایینترین قیمت موجود در بازار دارویی کشور و نوع ژنریک تحت پوشش هستند.»
حاجی محمودی بیان کرد: «بیمهشدگان میتوانند برای دریافت دارو، با مدارک پزشکی شامل گزارش پاتولوژی، ایمونوهیستوشیمی و مدارک تصویربرداری به واحدهای تایید نسخ دارویی و مراکز مربوطه استان مراجعه و پرونده دارویی تشکیل دهند. در این صورت در مراجعات بعدی، ارائه نسخه متخصص و فوقتخصص به داروخانه برای دریافت داروها کفایت میکند.»مدیرکل دفتر مدیریت خدمات تخصصی سازمان بیمه سلامت گفت: «قیمت هر عدد برخی از این داروها به ٢ و ٣ میلیون تومان میرسد.»
