درحالی که این روزها با انتشار نامه‌ای از سوی دکتر رضا داوری‌اردکانی -رئیس فرهنگستان علوم ایران- بحث‌ها درباره اسلامی‌کردن علوم تجربی و اجتماعی، در محافل علمی و فکری بالا گرفته، انتشارات علمی و فرهنگی، به تازگی کتاب «اسلام، علم، مسلمانان و فناوری» را با ترجمه مهدی کفائی و حسین کرمی، روانه بازار نشر کرده است. این کتاب، به گفت‌وگوی عقلانی میان دو دانشمند بزرگ جهان اسلام، «سیدحسین نصر»، استاد مطالعات اسلامی در دانشگاه جورج‌واشنگتن و «مظفر اقبال»، موسس مرکز اسلام و علم در کانادا اختصاص دارد که با هدف تشریح نظرات نصر در مورد علوم و فناوری و ریشه‌ها و ثمره‌های این دو در تمدن اسلامی و غربی انجام شده است. نصر، در گفت‌وگو با مظفر اقبال، بر تولید علم اسلامی معتبر تاکید دارد.

نصر، در این گفت‌وگو می‌کوشد تا جامع‌ترین پاسخ عقلانی را درباره چالش‌های میان اسلام و علم و فناوری، ارائه کند؛ چالش‌هایی که دو قرن پیش، با اولین برخوردهای میان علم و فناوری مدرن و دنیای اسلام، ایجاد شد. چالش‌های ایجادشده و تاثیرگذاری تکنولوژی مدرن بر زندگی سنتی جوامع مسلمان، منجر به آغاز مباحثاتی در میان مسلمانان و ایجاد «مواضع فلسفی» متمایز و متفاوت درباره نسبت اسلام و علم و فناوری شد.

سیدحسین نصر، با بهره‌مندی از اساتیدی چون جرج سارتن، هری ولفسون، برنارد کوهن و همچنین علامه طباطبایی، سیدابوالحسن رفیعی‌قزوینی و سیدمحمد کاظم‌عصار، هم در حوزه تاریخ و فلسفه تفکر علمی مدرن غربی و هم درباره سنت علمی اسلامی، دانشی عمیق دارد و نقد و بررسی او از فناوری نوین جهان، عقلانی و برپایه تحقیقات علمی است. او علم مدرن را نه درباره نظام طبیعی، بلکه در مورد طبیعت می‌داند که مشروعیت آن، صرفا در حدود فرضیاتش درباره ماهیت موضوع شناسایی و فاعل اندیشنده است. این علم، بر نظام ارزشی افراد تاثیر می‌گذارد و بر آنان نفوذ می‌کند.  از نظر این اندیشمند ایرانی، بین علوم جدید و جهان‌بینی اسلامی، چالشی عمیق وجود دارد و علوم اسلامی، هرگز نمی‌توانند با علوم جدید، همساز شوند. اما نصر تاکید دارد که مسلمانان نباید از این علوم اجتناب کنند بلکه باید با عقلانیت اسلامی، بر آن مسلط شوند و علوم اسلامی به‌روز و مدرن و معتبر تولید کنند.  

کتاب حاضر، از هفت بخش تشکیل شده است. در بخش اول، مظفر اقبال «بستر بحث» و زمینه گفت‌و‌گو را فراهم می‌آورد. در بخش دوم، با عنوان «مسئله منشا کیهان – کیهان به مثابه موضوع مطالعه علمی» زمینه یا چارچوب نظری کیهان‌شناسانه و متافیزیکی بحث، براساس تعالیم قرآن از سوی سیدحسین نصر، تشریح می‌شود. بخش سوم تا ششم، شامل چهار مکالمه با موضوعات ۱) اسلام، علم و مسلمانان ۲) اسلام، مسلمانان، و فناوری مدرن ۳) بحران محیط‌زیستی ۴) مبادی زیستی، به سبک مصاحبه بین نصر و اقبال است که قبلا در مجله اسلام و علم چاپ شده بود ولی شکل کامل و اصلاح‌شده‌ آن، در این کتاب منتشر شده است. این قسمت، بخش‌های اصلی کتاب را تشکیل می‌دهد و مباحث زیادی به شکل گفت‌وگو مطرح می‌شود.

بخش هفتم، با عنوان «جهان‌بینی اسلامی و علم مدرن» شامل متن سخنرانی نصر در سال ۱۹۹۵ است که در یک کنفرانس بین‌المللی، درباره علم در سیاست، در اسلام‌آباد ایراد شد. جایی که نصر و اقبال، برای اولین‌بار با هم رو‌به‌رو شدند و ارتباط دوستانه خود را آغاز کردند.