راهکار سروسامان دادن به آشفته بازار چهارچرخها چیست؟
وضعیت نامشخص بازار خودرو
بازار خودرو بعد از اینکه چندین ماه روزهای آرامی را سپری کرد، در یک ماه گذشته دوباره متلاطم شده است. وعده واردات خودروهای دستدوم و ورود خودروهای نو در ابتدای سال توانسته بود بازار را آرام کند، اما همزمان با ناامیدی از این موارد و افزایش بهای دلار در بازار آزاد، قیمت خودرو با رشد قابلتوجهی روبهرو شد. از سوی دیگر با توجه به اینکه به شب عید نزدیک میشویم، بهصورت سنتی در این ایام تقاضا برای خودرو افزایش پیدا میکند و همین موضوع بر افزایش قیمتها تأثیر بسزایی میگذارد.
برای افزایش قیمت خودرو دلایل زیادی میتوان برشمرد. در همین زمینه سعید مدنی، مدیرعامل اسبق شرکت سایپا در گفتوگو با «آتیهنو» با اشاره به اینکه امروز خودرو بهعنوان یک سرمایه نزد مردم شناخته میشود، گفت: «تا زمانی که چنین تفکری وجود دارد، طبیعتاً تقاضا زیاد خواهد بود. بنابراین باید عرضه نیز به میزان تقاضا باشد تا قیمتها بالا نرود. بهدلایل گوناگون همیشه عرضه کمتر و نتیجه آن نیز افزایش قیمتها بوده است.»
او با تأکید بر اینکه ظرفیت تولید سالانه 1.8 تا 2 میلیون دستگاه خودرو در کشور وجود دارد، افزود: «همواره این ظرفیت کامل نمیشود و پیشبینی میشود، سال جاری در خوشبینانهترین حالت 1.2میلیون دستگاه تولید شود. خودروسازان بهدلیل زیان انباشتهای که دارند، با تولید بیشتر، زیان بیشتری میبینند.»
خودروسازان زیانده
این مدیر اسبق خودروساز در مورد دلایل زیاندهی ایران خودرو و سایپا میگوید: «دلیل عمده و اصلی این زیان، قیمتگذاری دستوری است. بنابراین، ابتدا باید مسئله قیمت بهطور ریشهای حل شود. بهنظرم بهترین راهحل رفتن قیمت خودرو به حاشیه بازار است. اگر این کار صورت پذیرد خودبهخود قیمت خودرو به تعادل میرسد.»
او در مورد مکانیسم تعیین قیمت خودرو در حاشیه بازار توضیح داد: «قیمت در این شیوه براساس منطق بازار تعیین میشود و خودروساز ملزم است به هر میزان تقاضا پاسخ دهد. بعد از مدتی با اجرای این روش قیمتها متعادل میشود و تقاضای سرمایهای و سفتهبازانه از این بازار خارج میشود. قیمت در حاشیه بازار بر اساس عرضه و تقاضا تعیین خواهد شد و دیگر با این آشفته بازار روبهرو نخواهیم بود. همچنین در این صورت، سه حالت در بازار ایجاد میشود؛ در وهله نخست وقتی میزان عرضه و تقاضا برابر باشد، قیمتها در بازار تغییر چندانی نخواهد کرد. در وهله دوم با حذف سود آنی از خرید خودرو میزان تقاضا کاهش مییابد و با توجه به اینکه میزان عرضه ثابت بوده، خودروساز مجبور است برای فروش محصولات خود قیمت را پایین بیاورد. در حالت سوم اگر نرخ کارخانه حذف شود و قیمت بازار ملاک فروش خودروسازان قرار گیرد، با افزایش تقاضا، قیمت حاشیه بازار نیز بالا میرود.»
این کارشناس صنعت خودرو اضافه کرد: «از زمانی که شورای رقابت مسئول تعیین قیمت محصولات تولیدی شرکتهای خودروساز شده، آنها نتوانستهاند سروسامانی به وضعیت نقدینگی خود بدهند. نتیجه این شده که تولید همراه با ضرر خودروسازان را وادار کرده برای ادامه حیات خود مجبور به گرفتن تسهیلات از شبکه بانکی شوند. اخذ تسهیلات آن هم با سود زیاد عملاً شرکتهای جاده مخصوص را گرفتار کرده است.»
مدنی با اشاره به اینکه طبق آخرین صورتهای مالی خودروسازان، زیان انباشته آنها بیش از 160هزار میلیارد تومان است، گفت: «عملاً با این صورتهایی که خودروسازان منتشر کردهاند، آنها ورشکسته هستند. اما به دلیل ساختار اقتصادی که در کشور ما وجود دارد، همچنان با این زیان هنگفت ادامه حیات میدهند. راهکار خودروسازان برای خروج از این وضعیت افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییهاست، راهی که دیگر جوابگو نیست و تنها صورتمسئله را پاک میکند.»
او ادامه داد: «عملاً این نظام دلالی و واسطهگری است که پولی که باید به حساب خودروساز برود را به جیب میزند. با قیمتگذاری دستوری مردم خودرو را به قیمت کارخانه دریافت نمیکنند، بلکه باید در بازار آزاد به قیمت بالاتری خودرو بخرند. این مابهالتفاوت قیمت کارخانه تا بازار آزاد به جیب دلالان میرود. اما اگر قیمت خودرو در حاشیه بازار تعیین شود، دیگر این بساط دلالی برچیده میشود و خودروساز مستقیم این مبالغ را دریافت میکند و میتواند بهصورت واقعی خود را از ورشکستگی نجات دهد.»
تأثیر واردات بر بازار
مدیرعامل اسبق شرکت سایپا در ارتباط با واردات خودروهای کارکرده گفت: «چندوقتی میشود که مدام مسئولان وزارت صمت و همچنین نمایندگان مجلس وعده واردات خودروهای کارکرده را میدهند، اما تاکنون این وعدهها عملی نشده است. ضوابط ورود خودروهای کارکرده اهمیت بسزایی دارد. به دلیل اینکه واردات خودروهای کارکرده ارزانتر از خودروهای نو تمام میشود. مدام این پیشنهاد مطرح میشود، اما باید توجه داشت که در وهله اول لازم است عمر این خودروها زیر پنج سال باشد تا از کیفیت مناسبی برخوردار باشند. در وهله دوم نیز باید حداقل صدهزار دستگاه وارد شود تا روی بازار تأثیر بگذارد. من معتقدم با شرایط موجود، حداقل در کوتاهمدت شرایط واردات مهیا نیست و تمامی این مباحث تنها در حد حرف باقی میماند.»
این کارشناس صنعت خودرو اضافه کرد: «تا زمانی که در اقتصاد کشور تورم افسارگسیخته داریم، نمیتوان انتظار داشت قیمت خودرو منطقی باشد. خودرو مانند سایر کالاها در بازار، هر زمان که تورم افزایش یابد، با رشد نرخ روبهرو میشود. البته این صنعت با مشکلات بسیار ساختاری مواجه است و تا زمانی که معضلات حل نشوند، نمیتوانیم انتظار بهبود در صنعت خودرو داشته باشیم.»
او با تأکید بر اینکه ظرفیت تولید سالانه 1.8 تا 2 میلیون دستگاه خودرو در کشور وجود دارد، افزود: «همواره این ظرفیت کامل نمیشود و پیشبینی میشود، سال جاری در خوشبینانهترین حالت 1.2میلیون دستگاه تولید شود. خودروسازان بهدلیل زیان انباشتهای که دارند، با تولید بیشتر، زیان بیشتری میبینند.»
خودروسازان زیانده
این مدیر اسبق خودروساز در مورد دلایل زیاندهی ایران خودرو و سایپا میگوید: «دلیل عمده و اصلی این زیان، قیمتگذاری دستوری است. بنابراین، ابتدا باید مسئله قیمت بهطور ریشهای حل شود. بهنظرم بهترین راهحل رفتن قیمت خودرو به حاشیه بازار است. اگر این کار صورت پذیرد خودبهخود قیمت خودرو به تعادل میرسد.»
او در مورد مکانیسم تعیین قیمت خودرو در حاشیه بازار توضیح داد: «قیمت در این شیوه براساس منطق بازار تعیین میشود و خودروساز ملزم است به هر میزان تقاضا پاسخ دهد. بعد از مدتی با اجرای این روش قیمتها متعادل میشود و تقاضای سرمایهای و سفتهبازانه از این بازار خارج میشود. قیمت در حاشیه بازار بر اساس عرضه و تقاضا تعیین خواهد شد و دیگر با این آشفته بازار روبهرو نخواهیم بود. همچنین در این صورت، سه حالت در بازار ایجاد میشود؛ در وهله نخست وقتی میزان عرضه و تقاضا برابر باشد، قیمتها در بازار تغییر چندانی نخواهد کرد. در وهله دوم با حذف سود آنی از خرید خودرو میزان تقاضا کاهش مییابد و با توجه به اینکه میزان عرضه ثابت بوده، خودروساز مجبور است برای فروش محصولات خود قیمت را پایین بیاورد. در حالت سوم اگر نرخ کارخانه حذف شود و قیمت بازار ملاک فروش خودروسازان قرار گیرد، با افزایش تقاضا، قیمت حاشیه بازار نیز بالا میرود.»
این کارشناس صنعت خودرو اضافه کرد: «از زمانی که شورای رقابت مسئول تعیین قیمت محصولات تولیدی شرکتهای خودروساز شده، آنها نتوانستهاند سروسامانی به وضعیت نقدینگی خود بدهند. نتیجه این شده که تولید همراه با ضرر خودروسازان را وادار کرده برای ادامه حیات خود مجبور به گرفتن تسهیلات از شبکه بانکی شوند. اخذ تسهیلات آن هم با سود زیاد عملاً شرکتهای جاده مخصوص را گرفتار کرده است.»
مدنی با اشاره به اینکه طبق آخرین صورتهای مالی خودروسازان، زیان انباشته آنها بیش از 160هزار میلیارد تومان است، گفت: «عملاً با این صورتهایی که خودروسازان منتشر کردهاند، آنها ورشکسته هستند. اما به دلیل ساختار اقتصادی که در کشور ما وجود دارد، همچنان با این زیان هنگفت ادامه حیات میدهند. راهکار خودروسازان برای خروج از این وضعیت افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی داراییهاست، راهی که دیگر جوابگو نیست و تنها صورتمسئله را پاک میکند.»
او ادامه داد: «عملاً این نظام دلالی و واسطهگری است که پولی که باید به حساب خودروساز برود را به جیب میزند. با قیمتگذاری دستوری مردم خودرو را به قیمت کارخانه دریافت نمیکنند، بلکه باید در بازار آزاد به قیمت بالاتری خودرو بخرند. این مابهالتفاوت قیمت کارخانه تا بازار آزاد به جیب دلالان میرود. اما اگر قیمت خودرو در حاشیه بازار تعیین شود، دیگر این بساط دلالی برچیده میشود و خودروساز مستقیم این مبالغ را دریافت میکند و میتواند بهصورت واقعی خود را از ورشکستگی نجات دهد.»
تأثیر واردات بر بازار
مدیرعامل اسبق شرکت سایپا در ارتباط با واردات خودروهای کارکرده گفت: «چندوقتی میشود که مدام مسئولان وزارت صمت و همچنین نمایندگان مجلس وعده واردات خودروهای کارکرده را میدهند، اما تاکنون این وعدهها عملی نشده است. ضوابط ورود خودروهای کارکرده اهمیت بسزایی دارد. به دلیل اینکه واردات خودروهای کارکرده ارزانتر از خودروهای نو تمام میشود. مدام این پیشنهاد مطرح میشود، اما باید توجه داشت که در وهله اول لازم است عمر این خودروها زیر پنج سال باشد تا از کیفیت مناسبی برخوردار باشند. در وهله دوم نیز باید حداقل صدهزار دستگاه وارد شود تا روی بازار تأثیر بگذارد. من معتقدم با شرایط موجود، حداقل در کوتاهمدت شرایط واردات مهیا نیست و تمامی این مباحث تنها در حد حرف باقی میماند.»
این کارشناس صنعت خودرو اضافه کرد: «تا زمانی که در اقتصاد کشور تورم افسارگسیخته داریم، نمیتوان انتظار داشت قیمت خودرو منطقی باشد. خودرو مانند سایر کالاها در بازار، هر زمان که تورم افزایش یابد، با رشد نرخ روبهرو میشود. البته این صنعت با مشکلات بسیار ساختاری مواجه است و تا زمانی که معضلات حل نشوند، نمیتوانیم انتظار بهبود در صنعت خودرو داشته باشیم.»
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
