یکی از موضوعاتی که شیوه رفتار و کنش‌های فردی و اجتماعی ما را متاثر می‌سازد، مسئله اخلاق و فلسفه اخلاق در ارتباط با حوزه کسب‌وکار است. حتی اگر به مباحث فلسفی علاقه‌مند نباشیم هم نمی‌توانیم از نتایج این نوع مباحث بی‌بهره بمانیم. در بحث پیرامون اخلاق و فلسفه اخلاق، نکات چالش‌برانگیز بسیاری مطرح شده و مشتاقان و علاقه‌مندان را به خود مشغول داشته است، اما صرف‌نظر از جزئیات فلسفی موضوع اخلاق، آیا می‌توان شاخص‌های روشنی برای سنجش میزان پایبندی به اخلاق در فعالیت‌های کارآفرینی برشمرد؟ اگر چنین است، برجسته‌ترین ویژگی اخلاقی یک کارآفرین چه چیزی است و چگونه می‌توان به آن پایبند ماند؟

عموم مخاطبان پذیرفته‌اند که آنچه کارآفرینی نامیده می‌شود، یک فعالیت منطبق با اخلاق است. در این گزاره، "مفید و ثمربخش‌بودن"، به‌عنوان پیش‌فرض و به معنای سازگاری با اخلاق تلقی می‌شود؛ با این تعبیر، اقدامات یک کارآفرین از نقطه شروع می‌تواند مورد پذیرش و حمایت عمومی بوده و در زمره امور پسندیده، دسته‌بندی شود. اما صرف‌نظر از موضوع فعالیت یک کارآفرین که از ابتدا ارزشمند تلقی شده، آیا در گام‌های بعدی، آنچه که او انجام می‌دهد نیز به گونه‌ای حمایتگرانه بررسی می‌شود؟ آنچه که یک کارآفرین انجام نمی‌دهد، چگونه سنجیده و ارزیابی می‌شود؟

در عالم واقعیت، همه ما جدا از آنچه که می‌گوییم، با آنچه که انجام می‌دهیم، سنجیده خواهیم شد. این در حالی است که در بسیاری از موقعیت‌ها، ارزش آنچه که انجام نداده‌ایم، می‌تواند بیشتر از آنچه که کرده‌ایم، باشد. امروز کارآفرینان و فعالان حوزه‌های کسب‌وکار را براساس اصل مسئولیت‌پذیری و قبول مخاطرات فعالیت اقتصادی، مورد حمایت و تقدیر قرار می‌دهیم. آنان درحالی‌که می‌توانند سرمایه و توان خود را صرف فعالیت‌های غیرمولد اما سودآفرین کنند، وارد دریای پرتلاطم کار و خدمات مفید اقتصادی شده‌اند؛ اما آیا همه ماجرا به همین‌جا ختم می‌شود؟ کارآفرینان، در قبال برنامه‌هایی که دنبال نمی‌کنند نیز مسئول هستند. تلاش برای ایجاد اشتغال و خلق ثروت بسیار پسندیده است، اما کارآفرینان، به منزله عوامل کلیدی در ساختن مسیر رشد و حرکت جامعه، نه تنها در مورد مسیر انتخاب‌شده و نتایج آن، بلکه بابت خطاهایی که نکرده‌اند و یا اقدامات درستی که انجام نداده‌اند نیز مسئول هستند. حمایت از کارآفرینان، به دلیل تلاش آنها برای تولید و اشتغال در یک حوزه خاص، نمی‌تواند رافع مسئولیت‌های آنان برای تشخیص و همراهی در مسیر کلان پیشرفت جامعه باشد. برداشتن گام‌های درست برای رشد اقتصادی، مسئولیت مشترک همگان است، اما پیشتاز و اثرگذاربودن کارآفرینان، این توقع را ایجاد می‌نماید که اثرگذاری فعالیت‌های‌شان را در طرحی بزرگتر و درازمدت برای سایر بخش‌های جامعه نیز ببینند. یکی از مشکلاتی که در سال‌های گذشته نظام مدیریت و برنامه‌ریزی کشور را به خود مشغول کرده، رفتاری است که از آن، به‌عنوان تصمیم‌سازی و اقدامات جزیره‌ای نام برده می‌شود. بروز این خطا در برنامه‌ها و فعالیت‌های کارآفرینان هم به همان اندازه مخرب است. کارآفرینان مسئول و دوراندیش، باید مراقب باشند که نه تنها در مورد کسب‌وکار خود مسئول هستند، بلکه اخلاق کارآفرینی ایجاب می‌نماید که نگاهی کلان به مسائل جامعه داشته و فعالیت‌های‌شان را در مجموعه حرکت عمومی اقتصاد و فرهنگ کشور طراحی و ارزیابی نمایند. کارآفرینان را هم مانند سایر فعالان باید علاوه بر آنچه که کرده‌اند، با آنچه که می‌توانستند و می‌بایست انجام بدهند و از آن غافل شده‌اند، سنجید. اهمیت مسئولیت‌پذیری - فراتر از حوزه فعالیت تخصصی- تا بدان پایه است که شاید بتوان آن را از ارکان اخلاق کارآفرینی نامید.