نقل‌قول‌هایی درباره مدرسه‌ای در شیکاگو شنیده‌ام که اگر دانش‌آموزان برای فارغ‌التحصیلی نتوانند تعداد معینی از کلاس‌ها را پشت سر بگذارند، نمره آن‌ها "هنوز نه" خواهد بود. نظریه جالبی است که شما به‌جای گرفتن نمره مردودی که باعث می‌شود فکر کنید "من هیچ چیزی نیستم، من به جایی نمی‌رسم" با گرفتن نمره "هنوز نه" دریابید که هنوز در مسیر یادگیری قرار دارید، این دریافت راه شما به سوی آینده را شکل می‌دهد.

خانم کارول دووک که استاد روانشناسی در دانشگاه استنفورد است و تلاش می‌کند در کارهایش پلی بین روانشناسی توسعه‌ای، روانشناسی اجتماعی و روانشناسی فردی ایجاد کند، نویسنده کتابی به‌نام طرز تفکر است و براساس مطالعات و تجربیات خود، شیوه مواجهه با افراد برای پیشبرد امور و گذر از مقاطع مختلف را مورد بحث قرار می دهد.

او در این زمینه می‌گوید: کلمه "هنوز نه" به من بینشی در مورد واقعه‌ای بسیار حیاتی در کارم داد و برای من که می‌خواستم ببینم کودکان چگونه از عهده حل معضلات و سختی‌ها بر‌می‌آیند، نقطه عطف بود. در یک آزمایش به تعدادی دانش‌آموز 10 ساله، مسائلی اندک مشکل برای حل کردن ارائه دادم. برخی از آن‌ها به‌طور شگفت‌آوری با این موضوع مثبت برخورد کردند و مثلا گفتند من عاشق چالش هستم! و گویا به شکلی ناخودآگاه دریافته بودند که ممکن است توانایی‌هایشان گسترش یابد. من این وضعیت را "رشد ذهنی" می‌نامم، اما در مقابل آن‌ها تعدادی دیگر از دانش‌آموزان احساس کردند که مسائل ارائه‌شده به آن‌ها مشکل است و بر مبنای این قضاوت از مسئله در حل آن ناموفق بودند؛ در واقع آن‌ها به‌جای لذت بردن از قدرت "هنوز نه"، گرفتار زمان "حال" خود بودند.

ما فرزندان خود را چگونه پرورش می‌دهیم؟ آیا آن‌ها را برای زمان "حال" پرورش می‌دهیم یا برای "هنوز نه"؟ آیا کودکانی را پرورش می‌دهیم که به‌دنبال گرفتن نمره عالی باشند؟ آیا کودکانی پرورش می‌دهیم که نمی‌دانند چگونه به رویاهای بزرگ فکر کنند؟ آیا بزرگترین هدف فرزندان ما این است که نمرات عالی بگیرند؟ آیا آن‌ها این را برای زندگی آینده‌شان لازم می‌دانند؟ برخی کارفرمایان به من مراجعه کرده و همین پرسش‌ها را مطرح می‌کنند. ما نسل جوانی را پرورش داده‌ایم که نمی‌تواند بدون دریافت پاداشی، روزش را به پایان برساند. پس باید چه کار کنیم و چگونه می توانیم پلی به سوی "هنوز" بزنیم؟ 

اما می‌توانیم برخی کارها را انجام دهیم. در ابتدا می‌توانیم خردمندانه تشویق کنیم؛ به‌جای روش از قبل شکست‌خورده تشویق تیزهوشی و ذکاوت، روندی را که کودکان در پیش گرفته‌اند، تلاشی که به خرج می‌دهند، استراتژی‌ها، تمرکز و پشتکار و پیشرفت آن‌ها را تشویق کنیم؛ شیوه تشویق روند کار منجر به تربیت کودکانی سختکوش و فعال می‌شود.

برای تشویق روش "هنوز نه"، راه‌های دیگری هم هست. اخیرا در یک کار گروهی با سازندگان بازی در دانشگاه واشنگتن تلاش کردیم یک بازی ریاضی آنلاین بسازیم که به روش "هنوز" جایزه می‌دهد. در این بازی افراد به‌خاطر تلاش، استراتژی و روند کاری‌شان جایزه می‌گیرند؛ در بازی‌های متداول ریاضی به هنگامی که جواب درست داده شود، در همان لحظه هم پاداش داده می‌شود؛ اما در این بازی، روند حل مسئله منجر به دریافت پاداش می‌شود. در این روند ما شاهد تلاش‌ها و استراتژی‌های بیشتری بودیم، آن‌ها در بلندمدت و در مواجهه با مشکلات سخت‌تر، کار و پشتکار بیشتری نشان دادند. 

فقط استفاده از کلمه "هنوز نه" یا "هنوز" به کودکان اعتماد بیشتری می‌دهد؛ برای آن‌ها راهی به‌سوی آینده و پایداری بیشتری باز می‌کند. ما به این ترتیب واقعا ذهنیت دانش‌آموزان را تغییر می‌دهیم. در یک تحقیق دیگر دریافتیم که هر وقت برای آموختن نکاتی جدید و سخت از محیط امن (ذهنی) خودشان خارج شوند، نورون‌های مغزشان ارتباطاتی محکم‌تر ایجاد می‌کند که به‌مرور منجر به تیزهوشی بیشتر آن‌ها می‌شود. دانش‌آموزانی که روش رشد ذهنی را نیاموخته بودند، از زمان روبه‌رو شدن با شرایط سخت جدید، دچار سیر نزولی در مدرسه شدند؛ اما افرادی که این روش را آموخته بودند، بهبود ناگهانی در نمرات درسی را نشان دادند. 

همه این تغییرات ناشی از تغییر معنا و مفهوم تلاش و سختی برای این افراد بود. تا پیش از آن تلاش و سختی باعث می‌شد احساس کنند کندذهن هستند، دست از تلاش بردارند اما اینک برای آن‌ها تلاش و سختی به‌معنای فعالیت رگ‌های عصبی برای ایجاد رابطه‌های جدید و به‌مراتب قدرتمندتر است که آن‌ها را تیزهوش‌تر کرده است. بیایید بیشتر از این عمرمان را هدر ندهیم، وقتی دریابیم که توانایی‌های ما قابلیت چنین رشدی دارند؛ زندگی در محیطی که سرشار از "هنوز نه" باشد، به یکی از حقوق ابتدایی تبدیل می‌شود.