وقتی صحبت از انحراف بینی و عوارض ناشی از آن می‌شود اولین چیزی که در ذهن تداعی می‌شود گرفتگی بینی است. انحراف تیغه بینی علاوه بر گرفتگی بینی سبب ایجاد سینوزیت و سردرد هم می‌شود. از آنجا که شیوع بالایی دارد و تاثیر آن بر سلامت افراد زیاد است لازم است بدانیم انحراف تیغه بینی چیست، چگونه تشخیص داده می‌شود و برای درمان آن باید چه کرد.

انحراف بینی چیست؟

تیغه بینی، بینی را به دو قسمت راست و چپ تقسیم می‌کند و وظیفه تنظیم هوای ورودی به بینی را بر عهده دارد. جدا شدن بینی به دو قسمت توسط تیغه بینی از جهاتی مهم و مفید است. وقتی دو قسمت بینی از هم جدا باشد بیماری‌ها و میکروب‌ها به‌راحتی از یک سمت به سمت دیگر انتقال پیدا نمی‌کنند. تقسیم فضای داخل بینی به دو قسمت کوچک‌تر هم لازم است چون اگر این فضا از حدی بزرگ‌تر باشد ممکن است هوا هنگام ورود به داخل بینی دچار چرخش شود و مشکلاتی برای تنفس ایجاد شود. اگر این تیغه به یکی از طرفین انحراف داشته باشد فرد مبتلا به «انحراف تیغه بینی» یا «سپتوم» است.

علائم و نشانه‌های انحراف بینی

شایع‌ترین علامت انحراف تیغه بینی گرفتگی یک یا هردو سوراخ بینی است که با اشکال در تنفس بروز پیدا می‌کند. اغلب گرفتگی در یک سمت بیشتر از طرف دیگر احساس می‌شود. خونریزی از بینی، تنفس صدادار، خروپف، اختلال در خواب، خشکی دهان به دلیل تنفس با دهان باز، احساس فشار و گرفتگی در مجرای تنفسی بینی، کاهش حس بویایی، خشکی بینی، درد در ناحیه سروصورت، ترشحات پشت حلق و عفونت مکرر سینوس از دیگر نشانه‌های انحراف تیغه بینی است.

چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای تشخیص انحراف تیغه بینی مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی لازم است. در بیشتر موارد با معاینه تشخیص داده می‌شود اما در برخی موارد برای تشخیص قطعی و کامل به آندوسکوپی بینی یا سی‌تی‌اسکن نیاز است.

چگونه درمان می‌شود؟

تقریبا 80 درصد افراد درجاتی از انحراف تیغه بینی را دارند، اما مشکلشان آنقدر شدید نیست که متوجه آن شوند و برای درمان به پزشک مراجعه کنند. فقط درصد کمی از بیماران در اثر انحراف تیغه بینی دچار اختلال تنفسی می‌شوند و نیاز به درمان پیدا می‌کنند. درواقع انحراف تیغه بینی اختلالی است که بسیاری از افراد به آن دچار می‌شوند اما این عارضه در بعضی بیماران آنقدر شدید است که کیفیت زندگی آنان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، به‌طوری‌که سبب می‌شود بیمار نتواند به‌خوبی نفس بکشد یا بخوابد. بنابراین اگر انحراف بینی مشکلات تنفسی برای فرد ایجاد نکند نیازمند جراحی نیست. برای درمان انحراف بینی در موارد خفیف برای کاهش علائم می‌توان از داروهایی مثل اسپری‌های مرطوب‌کننده کمک گرفت. اما چون انحراف تیغه بینی یک اختلال ساختاری است انسداد ایجادشده فقط با جراحی برطرف می‌شود.

چگونه جراحی می‌شود؟

اگر انحراف تیغه بینی باعث گرفتگی بینی، سینوزیت‌های مکرر و تنگی نفس شود، نیازمند جراحی است. در جراحی انحراف تیغه بینی، در قسمت‌های دارای انحراف برش‌هایی داده می‌شود و غضروف یا استخوان تیغه بینی برداشته یا اصلاح می‌شود. این جراحی به‌هیچ‌وجه باعث صاف شدن شکل ظاهری بینی نمی‌شود و فقط نواحی ایجادکننده مانع در مسیر تنفس اصلاح می‌شود. جز در موارد خاص، بهتر است عمل جراحی بینی پس از کامل شدن رشد بینی و صورت، یعنی پس از پانزده تا هجده‌سالگی انجام شود. البته در شرایط خاص و مواردی که انسداد کامل یا عوارض ایجاد شده باشد، حتی در کودکان هم با رعایت برخی ملاحظات خاص می‌توان عمل جراحی را انجام داد. ایجاد تورم خفیف پس از جراحی طبیعی است که به‌مرور بهبود پیدا می‌کند و از بین می‌رود. جراحی انحراف تیغه بینی هم مانند هر جراحی دیگری ممکن است خطراتی به همراه داشته باشد اما عوارض جانبی و خطرات ناشی از جراحی بسیار نادر و اندک است. عفونت، خونریزی، جمع شدن خون زیر مخاط بینی، اصلاح نشدن کامل اختلال یا ایجاد اشکالی در غضروف بینی برخی از عوارض جانبی ناشی از جراحی است.