اگرچه سازمان تأمین ‌اجتماعی به عنوان یکی از سازمان‌های درآمدزا، بودجه‌ مشخصی در لایحه و قانون بودجه هر سال ندارد و حتی طی سالیان گذشته به بسیاری از نهادها و موسسات دولتی کمک نیز کرده است، ‌اما در شرایط کنونی بار مالی تحمیل شده به ‌این سازمان برای اجرای طرح‌های جدیدی مانند متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان به حدی است که به گفته مسئولان این سازمان، بدون پرداخت مطالبات از سوی دولت، توان اجرایی آن‌ها وجود ندارد.

میزان مطالبات سازمان تأمین‌اجتماعی از دولت رقمی فراتر از 300 هزار میلیارد تومان است که برآوردها نشان می‌دهد در سال‌ آینده به 340 هزار میلیارد تومان نیز بالغ خواهد شد. در چنین شرایطی دولت قرار بود بر اساس قانون بودجه سال جاری 50 هزار میلیارد تومان از بدهی خود به تأمین‌اجتماعی را پرداخت کند، ‌اما تاکنون ‌این مبلغ به حدود 32 هزار میلیارد تومان رسیده است.

در بند «و» تبصره «2» لایحه بودجه سال‌آینده به همین موضوع ‌اشاره شده و آمده است: «به منظور استمرار پرداخت‌های ناشی از متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان و مستمری‌بگیران صندوق‌های بازنشستگی، رد بخشی از بدهی دولت به سازمان تأمین‌اجتماعی، تأمین بخشی از پاداش پایان خدمت کارکنان دستگاه‌های اجرایی، رتبه‌بندی معلمان، تأمین بخشی از مطالبات ‌ایثارگران و بیمه‌های تکمیلی، تأمین پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی شهدا و ‌ایثارگران بازنشسته مشمول قانون حالت‌اشتغال به دولت اجازه داده می‌شود تا سقف 900 هزار میلیارد ریال از محل ارائه حق‌الامتیاز، واگذاری سهام و حقوق مالکانه، واگذاری طرح‌های تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و طرح‌های سرمایه‌گذاری متعلق به دولت و شرکت‌های دولتی و همچنین واگذاری‌ اموال و دارایی‌های غیرمنقول مازاد تأمین نماید. واگذاری‌ها در چارچوب قوانین و مقررات به تأیید هیأت وزیران می‌رسد.»

اما مسأله‌ای که در ‌این لایحه جالب توجه است ‌این است که مبلغ در نظر گرفته شده تنها برای پرداخت بدهی سازمان تأمین‌اجتماعی نیست و به ‌این نکته نیز ‌اشاره‌ای نشده که چه میزان یا درصدی به ‌این موضوع اختصاص دارد.

مصطفی سالاری، مدیر عامل سازمان تأمین‌اجتماعی  پیش از ‌این درباره میزان مطالبات سازمان از دولت و هزینه‌های جاری برای اجرای طرح‌های مختلف‌ به خبرنگار آتیه‌نو این‌گونه توضیح داده بود: «به تعبیر سازمان حسابرسی، سازمان تأمین‌اجتماعی تا پایان سال 96 مبلغ 135 هزار میلیارد تومان از دولت طلب دارد. تعبیر همکاران ما در سازمان بیش از ‌این مبلغ است و اگر مطالبات سال‌های 97 تا 99 را به آن اضافه کنیم به عدد متفاوتی می‌رسیم. الان هر کس با تعبیر و تفسیر خودش از 200 تا 280 یا 290 هزار میلیارد تومان، بیان می‌کند. حتی کسانی که اطلاعات درستی ندارند، اعدادی از خودشان اعلام و در افکار عمومی‌ تزریق می‌کنند.» در‌ این شرایط اجرای طرح متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان به وصول مطالبات معوق سازمان از دولت منوط شده و در ‌این باره سالاری اعلام کرده بود: اگر دولت هر سال به تعهدات جاری خود در خصوص پرداخت حق بیمه عمل کند، سازمان تأمین‌اجتماعی برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان اصلا نیازی به استفاده از مطالبات گذشته خود برای ‌این منظور ندارد.

 وی در ‌این باره نیز گفته است: «در سال جاری حق بیمه قشرها و صنف‌هایی که دولت باید طبق قانون به تأمین‌اجتماعی پرداخت کند حدود 40 تا 42 هزار میلیارد تومان است. اگر ما ‌این 40 تا 42 هزار میلیارد تومان تعهد دولت برای بیمه افراد را دریافت کنیم، برای متناسب‌سازی و متناسب‌سازی حقوق‌ها مشکلی نداریم. در سال‌های دیگر نیز به همین ترتیب و در هیچ سالی مشکلی نخواهیم داشت و اصلا نیازی نداریم تا از طلب‌های قبلی استفاده کنیم. یعنی ما برای اجرای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان، اگر منابع تعهدی‌مان وصول شود، نیازی به استفاده از مطالبات قبلی نیز نخواهیم داشت.» مدیرعامل سازمان تأمین‌اجتماعی همچنین گفته بود: «ضمن اینکه پرداخت تعهدات جاری دولت به سازمان برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان کافی است. مطالبات سازمان از دولت برای متناسب‌سازی برای 20 سال‌ آینده و حتی بیش از آن نیز جواب می‌دهد. به همین دلیل هر وقت در تأمین‌اجتماعی کسری داشته باشیم از دولت می‌خواهیم بخشی از مطالبات‌مان را پرداخت کند و دولت هم همکاری و پرداخت می‌کند. مطمئن باشید دولت خود را به پرداخت حقوق کارگران و بازنشستگان، رفاه و درمان آنها متعهد می‌داند. حتما دولت حق سازمان تأمین‌اجتماعی را کامل ادا خواهد کرد و نباید نگران باشیم که روزی حق و حقوق تأمین‌اجتماعی داده نخواهد شد. نه‌تنها چنین چیزی وجود ندارد که حتی فراتر از ‌اینها، یعنی غیر از ‌این پرداخت تعهدات جاری و طلب‌های معوق قبلی، اگر روزی نیاز باشد که قرض یا کمکی غیر از مطالبات‌مان از دولت بگیریم، دولت کمک خواهد کرد و از ‌این بابت نگرانی وجود ندارد.»

حالا باید دید لایحه بودجه در زمان تصویب در مجلس شورای اسلامی‌ و ابلاغ آن از سوی دولت چگونه بسته خواهد شد و‌ این میزان مطالبات به چه نحوی پرداخت می‌شود.

 البته کارشناسان زیادی معتقدند موضوع متناسب‌سازی و اجرای دیگر طرح‌ها در سازمان تأمین‌اجتماعی برای دولت و دولتمردان اهمیت بسیار زیادی دارد و در همین راستا در قالب لایحه بودجه یا به واسطه دیگر روش‌های مرسوم و قانونی نسبت به تأمین منابع برای پرداخت و رد دیون خود در ‌این زمینه اقدام خواهد کرد. در شماره‌های آتی تلاش خواهیم کرد تا ابعاد دیگری از این موضوع را مورد بررسی قرار دهیم.