واکاوی قدر و نسبت سرمایهگذاری در عملکرد صندوقهای بازنشستگی:
سرمایهگذاری کیمیاگری نیست؛ تدبیر میخواهد
صندوقهای بازنشستگی به سبب امانات اندوخته بیمهشدگان در دوران بیمهپردازی، در سالهای ابتدایی فعالیت یکی از قدرتمندترین نهادها در هر کشوری محسوب میشوند، اما عدم تعادل در منابع و مصارف صندوقها در میان عموم صندوقها به مرور زمان و هرچه بر عمر آنها افزوده شود شایع است. تحلیلگران دلایل چندی برای برهم خوردن توازن منابع و مصارف صندوقها در ایران برمیشمارند که عمدهترین آنها قوانین و تکالیف عمدتا حمایتی است که از سوی نهادهای فرادستی قانونگذار و تصمیمساز برای صندوقها ایجاد شده است. قوانینی که با تغییر در متغیرهای کلیدی کارآمدی صندوقها، علاوه بر وابسته کردن آنها به دولت، عملا هزینههای جبران تعهدات تعریفشده از سوی آنها را به حوزه منابع صندوقها هدایت کرده و عملا کنترل منابع صندوقها را از اختیار آنها خارج میکند. بهدلیل بیثباتی در اقتصاد کشور و عواملی مانند رکود و تورم طی دههها، سرمایهگذاریهای صندوقها بازدهی مطلوب را نداشته و از طرفی نیز همواره اتهام بنگاهداری به آنها وارد بوده است. در چنین شرایطی برخی کارشناسان بر این باورند که عدم اعتقاد و باور سیاستگذاران و دولتها به ماهیت صندوقهای بازنشستگی روزگار آنها را بدینجا رسانده، اما اگر کمبود یا کسری نقدینگی و پیوندی که با سرمایهگذاری دارد، زاویهای بوده که صندوقها بهواسطه آن متصف به بحران شدهاند، از همین پنجره هم امکان نسخهپیچی برای آنها وجود دارد. از همین رو چندی پیش تنی چند از مسئولان ردههای مدیریتی و مشورتی صندوقهای بازنشستگی در نشست چهارم از سلسله پیشنشستهای تخصصی همایش «صندوقهای بازنشستگی، تنگناها و راهکارها» که به ابتکار موسسه عالی پژوهش تامیناجتماعی برگزار میشود، در سازمان تامیناجتماعی نیروهای مسلح (ساتا) گرد هم آمدند تا ضمن تبیین چالشها و مشکلات صندوقها، ضرورتهای سرمایهگذاری در این نهادها را برای برونرفت از شرایط کنونی به بحث بگذارند. برنامهریزی و اتخاذ رویکردهای بلندمدت، فرهنگسازی برای تعیین نقش و جایگاه صندوقها و تبدیل آنها به صندوقهای مالی مستقل، و خودداری نهاد دولت از دستاندازی به صندوقها ازجمله مواردی بود که برای مقابله با «بهمن» مصائب صندوقها بر آنها تاکید شد. در ادامه خلاصهای از نکات مورد بحث قرارگرفته در قالب گفتارهایی مجزا ارائه شده است.
