افزایش تعداد سالمندان در کشورهای مختلف، یک پدیده جهانی است، پیشرفت‌های انسان مدرن در حوزه بهداشت و علوم پزشکی، تغذیه و سبک زندگی منجر به افزایش امید به زندگی و ایجاد پدیده سال‌خوردگی جمعیت در جوامع شده است. تخمین زده می‌شود که جمعیت سالمند جهان (بالای 60 سال) در سال2030 به 4/1میلیارد نفر برسد. از طرفی جمعیت سالمند کشورمان نیز از 3/9درصد فعلی جمعیت کل کشور (000/500/7 نفر) در سال 1404 به 7/14درصد کل جمعیت کشور (حدود 000/000/12 نفر) خواهد رسید.

آمار فوق‌الذکر نشان‌دهنده این مطلب است که مسئولان و متولیان امر باید برای جمعیت سالمند کشور با دقت و حساسیت بیشتری در جوانب مختلف برنامه‌ریزی کنند که در آینده دچار غافلگیری در این حوزه نشویم.

به‌طور طبیعی در دوران سالمندی بار بیماری‌ها افزایش می‌یابد و ریسک بیماری‌هایی مثل فشارخون، دیابت،  قلب‌وعروق، اسکلتی و عضلانی و پوکی‌استخوان، خطر سقوط، سرطان‌ها و آلزایمر (زوال عقل) افزایش می‌یابد.

از طرفی سبک زندگی، تغذیه، درآمد، خانواده، در کنار تغییرات فیزیولوژیک سالمندی، بر کیفیت زندگی سالمندان و رخداد سالمندی سالم و موفق کاملا تاثیرگذار است. درواقع سالمندی موفق و سالم، نتیجه سبک زندگی سالم در دوران جوانی و میان‌سالی است که در این راستا، ورزش منظم و روزانه، تغذیه مناسب و مصرف درست از تمامی گروه‌های غذایی خصوصا لبنیات، پروتئین‌ها، میوه و سبزیجات نقش اساسی دارد.  در بحث اجتماعی، در طراحی مبلمان شهری و سکونتگاه‌ها بایستی به محدودیت‌های جسمانی سالمندان توجه ویژه‌ای شود و امکان مشارکت سالمندان در برنامه‌های اجتماعی را فراهم کنیم تا مخاطرات محیطی برای سالمندان کاهش یابد. بدیهی است، این تمهیدات باعث تشویق بیشتر حضور سالمندان در جامعه، افزایش کیفیت زندگی، کاهش بار بیماری‌ها و جلوگیری از بروز بیماری‌های مزمن، به‌خصوص افسردگی و آلزایمر زودرس می‌شود. واقعیت این است در دهه اخیر، کاهش نرخ رشد ازدواج و فرزندآوری کم در خانواده و افزایش امید به زندگی، سبب افزایش تند شیب سالمندی در ایران شده، به‌طوری که از لحاظ سرعت رشد سالمندی رتبه سوم را در جهان دارا هستیم. این شرایط در سنوات و دهه‌های آینده باعث می‌شود نیروی کار فعال و مولد کشور کاهش یابد و با افزایش تعداد سالمندان و مستمری‌بگیران، شیب مصارف صندوق بازنشستگی‌های تندتر خواهد شد و قابل پیش‌بینی است در آینده نزدیک این فشارها سبب ایجاد مشکلات جدی و بحران در منابع صندوق‌ها از جمله صندوق تامین‌اجتماعی خواهد شد، بدیهی است پیامدهای منفی افزایش جمعیت سالمند کشور در زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی به‌ویژه در بخش درمان ملموس‌تر است. طبق آمار جهانی، سالمندان یک جمعیت خاص بوده که مخاطرات و بار بیماری و هزینه‌های درمانی این قشر نسبت به سایر گروه‌های جمعیتی به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای بیشتر است. آمارها حاکی از این است در اکثر کشورهای جهان بیش از یک‌سوم هزینه‌های درمانی کشورها مربوط به افراد سالمند است.

در کشور ما نیز تقریبا الگوی مشابهی در هزینه‌های بخش درمان سالمندان داریم. بار مراجعات به پزشک، هزینه‌های دارویی و پاراکلینیکی و بستری حدود سه برابر سایر گروه‌های جمعیتی است و بیماری‌های قلبی‌وعروقی و ریوی بیشترین بار هزینه‌ را به سازمان‌های بیمه‌گر تحمیل می‌کند. در حال حاضر نرخ متوسط شیوع سرطان‌ها در ایران 154نفر به‌ازای هر 100هزار نفر است، کاملا قابل‌پیش‌بینی است با توجه به شیب تند سالمندی جمعیت و سبک زندگی و تغذیه نامناسب، استفاده زیاد از فست‌فودها و موادغذایی غیراستاندارد و مصرف بالای شکر و نمک در جمعیت جوان و میان‌سال و مخاطرات زیست‌محیطی در سنوات آینده، در نرخ شیوع ابتلا به سرطان‌ها افزایش قابل‌توجهی داشته باشیم و به تبع آن، هزینه‌های بخش درمان در این رابطه نیز افزایش قابل‌ملاحظه‌ای خواهد داشت.

در چند سال اخیر، اقدامات اساسی در حوزه معاونت درمان سازمان در استقرار نسخه الکترونیک و پرونده الکترونیک بیماران مزمن دیابت، فشارخون، بیماری‌های قلبی‌وعروقی، اعصاب و روان انجام شده و در کنار سیستم ارجاع داخلی، بیشترین مزایای این اقدامات به سالمندان تحت‌پوشش تعلق گرفته که با تکمیل سیستم مکانیزه در حوزه سامانه سلامت سالمندان در آینده، امکان به اشتراک گذاشتن اطلاعات پزشکی بیمه‌شدگان در سطح مراکز درمانی ملکی در سراسر کشور فراهم خواهد شد و انتظار می‌رود ضمن جلوگیری از انجام خدمات پاراکلینیکی تکراری و غیرضروری، پایش سلامت مراجعان به‌خصوص سالمندان گرامی با سرعت و دقت بیشتری انجام شود و نظارت و کنترل هزینه‌های حوزه درمان به‌شکل دقیق و موثرتری امکان‌پذیر شود.