یادداشت
مقابله با خام فروشی موادمعدنی، به چه قیمتی؟
علی مروی؛ کارشناس اقتصادی
وضع عوارض 25درصدی ظاهرا با هدف جلوگیری از خامفروشی است و باعث میشود موادمعدنی فراوریشده و ارزشافزوده داشته باشند. اگر از این زاویه به موضوع نگاه کنیم، انجام این کار مثبت است. اما واقعیت این است که اگر میخواهیم مانع از خامفروشی شده و اشتغال ایجاد کنیم، باید چند قدم مهم برداریم. اول اینکه تجهیزات موردنیاز برای ایجاد ارزشافزوده در داخل کشور و برای صنایع وجود داشته باشد. برای مثال، در حال حاضر مواد خام معدنی در فرایند فراوری و بهرهبرداری نیاز به یکسری تجهیزات دارند که در داخل کشور موجود نیست. به همین دلیل گرایش به خامفروشی در خصوص برخی از موادمعدنی اجتنابناپذیر است و در صورت اخذ عوارض از این محصولات، نهتنها مانع از ایجاد اشتغال شده، بلکه به آنها آسیب جدی خواهیم زد، چراکه در داخل ظرفیت جذب آن وجود ندارد و در بازار خارجی نیز با افزایش عوارض، قدرت رقابت را از او گرفتهایم. از سویی، طی این سالها ما در بسیاری از کشورها بازار صادرتی ایجاد کردیم که با وضع عوارض صادراتی، این بازار از دست خواهد رفت. در چنین مواردی حداقل بهمنظور جلوگیری از صدمه به بازارهای خارجی باید در رابطه با برخی از کشورها از میزان این تعرفهها بکاهیم یا سیاستهای جبرانی در نظر بگیریم، بنابراین وضع عوارض صادراتی بر صنایع معدنی نیاز به سیاستهای تکمیلی دارد. اول آنکه تجهیزات تکمیلی این کار را به کشور وارد کنیم و دیگر آنکه به بازارهای صادراتی مخصوصا با برخی از کشورها که بیشترین دادوستد را با ما دارند، صدمه نزنیم. در غیر این صورت نهتنها با محدودیت برای صادرات به صادرکنندگان و بهتبع به اشتغال کشور آسیب زدهایم، بلکه در بلندمدت نیز باعث صدمه به بازارهای هدف و صادراتی شدهایم و این در سابقه روابط تجاری ما با دنیا حتی در رابطه با سایر محصولات نیز تاثیر منفی خواهد داشت، بنابراین اگر شعاری در حمایت از تولید میدهیم، باید اسباب آن را هم فراهم کنیم. در این صورت است که وضع عوارض میتواند به نتایج مطلوبی برای معادن تبدیل شده و حتی دامنه کار، اشتغال و تولید آن را نیز چندین برابر کند. نکته دیگر اینکه اشتغال در بخش معدن بهشدت مشقتبار و زیانآور است و کارگران این بخش از کمترین حمایت دستمزدی برخوردارند. معادن کشور ما نیز بهدلیل فناوری کهنه و تجهیزات فرسوده معادن از امنیت کافی برخوردار نیستند و هر از چند گاهی شاهد حوادث تلخ در این بخش هستیم. اگر خواستار بهبود وضعیت کارگران بخش معدن هستیم باید معادن ما تقویت شوند و سودآور باشند. سیاستهای اخیر در محدودسازی صادرات معادن، بخش معدن را تقویت نمیکند و لازم است این سیاستها با نگاه حمایتی بیشتر به معادن، مورد بازبینی قرار گیرد.




