در هفته گذشته شاهد صحبتی جالب‌توجه از وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بودیم. دکتر قاضی‌زاده هاشمی در گفت‌وگو با خبرگزاری «آنا» گفته است که «درست نیست دفترچه‌های درمان در دست افراد مانند یک دسته چک سفیدامضا باشد و هر بیمار هر چقدر هزینه نیاز داشت، توقع داشته باشد که بیمه‌ها پرداخت کنند.» 

بیش از چهار سال از اجرای طرح تحول نظام سلامت می‌گذرد. طرحی که با برخی راهبردهای خاص مدیریتی، از یک موضوع اجتماعی به یک موضوع سیاسی تبدیل‌شده و دولت، با تمام توان خود، پشت آن ایستاده وگاهی هر انتقادی نسبت به آن، انتقاد از دولت قلمداد می‌شود!بسیاری از رسانه‌های هم‌سو با دولت هم از بحث و بررسی پیرامون آن اجتناب می‌ورزند. طرحی که با جلب‌توجه رسانه‌ها به آن و حمایت همه‌جانبه دولت شروع شد،به نظر نمی‌رسد با ادامه کاستی های کنونی به اهداف ترسیم شده اصلی اش برسد. گزارش‌ها و پژوهش‌های منتشرنشده نشان می‌دهد طرح تحول سلامت به تدریج وبرخلاف آنچه تصور می‌شد به دلایل کارشناسی و فنی متعدد ازبرخی اهداف خود دور شده و حتی برخی معتقدند شاخص‌های ارزیابی کنونی این طرح از زمان شروع آن نیز پایین‌تر باشد.

به طورمثال یکی از پیامدهای این طرح، افزایش هزینه‌ها در نظام سلامت بوده، به‌گونه‌ای که بیمه‌های پایه در تامین مالی هزینه‌های آن دچار مشکلاتی جدی شده‌اند و صدای اعتراض بیمه‌ها و بیمه‌شدگان هم بلند شده است. از طرفی بسیاری از مراکز درمانی مطالبات بلندمدت از بیمه‌ها دارند یا تمایلی به ادامه همکاری با بیمه‌‎ها را ندارند.

دراین شرایط سهم تعهدات بیمه‌ای هم از هزینه‌های درمانی به‌تدریج کمتر شده و اعتبار دفترچه‌های بیمه درمان کاهش یافته است. از این‌روست که باید این پرسش را از متولیان نظام سلامت مطرح کرد که چرا در کنار پرداختن به معلول‌ها و وضعیت حساس دفترچه‌های بیمه، به علت‌ها که همان آسیب‌شناسی طرح تحول سلامت است نمی‌پردازیم. چرا که هر تلاشی به جای حل معضلات این طرح، به معنای پیچیده ترشدن  صورت‌مسئله است. به عبارت دیگر اکنون که وزارت بهداشت هم به این نتیجه رسیده است که قرار نبوده دفترچه‌های بیمه همه هزینه‌های این طرح را پوشش دهند باید این سوال را به پاسخی درخور رساند که چرا از همان ابتدا چنین رویکردی در طرح تحول مدنظر قرار نگرفته است؟!  البته تا زمانی که مشخص نشود که طرح جایگزین برای تامین هزینه های روبه تزاید این طرح چیست باید نگران این موضوع بود که مبادا پرداخت از جیب مردم دوباره افزایش پیدا کند. سوال این است که اگر قرار نیست که دفترچه‌های بیمه نقش طاقت شکن سابق را در تامین مالی طرح داشته باشند، پس تامین مالی هزینه‌های رو به تزاید نظام سلامت چگونه باید صورت پذیرد؟ آیا مردم باید از جیب خود این هزینه‌ها را پرداخت کنند؟ پرسش دیگر اینکه الگوی تامین مالی نظام سلامت در طرح تحول چگونه است و برنامه طراحان طرح برای آن چه بوده است؟   نشانه‌ها حکایت از آن دارند که ابعاد وکیفیت تامین مالی طرح تحول نظام سلامت و چگونگی آن، چنانکه بایدوشاید مورد توجه طراحان طرح  نبوده، چراکه حساب‌های ملی سلامت نشان می‌دهد طی سال‌های اجرای طرح تحول، پرداخت مستقیم از جیب توسط مردم باردیگروبه تدریج روندصعودی یافته است، به عبارت دیگر به نظر می‌رسد کاهش اعتبار دفترچه‌های بیمه درمان، به معنای  افزایش هزینه‌های مردم خواهدبود. درنهایت  باید در زمینه اجرای طرح تحول، به جای آنکه از سایر کشورها الگوبرداری کنیم، به الگوی سازمان های  تامین اجتماعی نظیرکشورخودمان هم توجه شود که بدون اتکا به منابع ناشی از نفت، تامین نیازهای درمانی بیمه‌شدگان خود را، در بیمارستان‌های ملکی، به‌طور رایگان انجام می دهند.