متاسفانه بیمه نیستم

شعبه 2 زاهدان، تقریبا خلوت است و برخی مراجعان روبه‌روی باجه‌ها و بعضی دیگر بر روی صندلی نشسته‌اند تا نوبت به آنها برسد. در بخش نامنویسی، چندین نفر حضور دارند. یکی از آنها جوان 28 ساله‌ای است که می‌خواهد از بیمه کارگران ساختمانی استفاده و خود را بیمه کند. در حال یادداشت کردن مدارک لازم برای بیمه شدن است. به سراغ او می‌روم. حمید نام دارد و می‌گوید: «نتوانستم کاری پیدا کنم و مجبور شدم کارگر ساختمانی شوم. خدا را شکر که تامین‌اجتماعی کارگران ساختمانی را هم بیمه می‌کند.» خانمی حدوداً 60 ساله هم در گوشه دیگری از این بخش، مشغول صحبت با یکی از کارشناسان شعبه است. از او علت حضورش را می‌پرسم، می‌گوید: «می‌خواهم درباره بیمه زنان خانه‌دار اطلاعات کسب کنم.» با تعجب می‌گویم که بیمه زنان خانه‌دار محدودیت سنی دارد و احتمالاً شما مشمول این نوع بیمه نیستید. لبخندی می‌زند، به دختر جوانش که در گوشه دیگر اتاق مشغول خواندن اطلاعیه‌های روی دیوار است، اشاره می‌کند و می‌گوید: «برای دخترم می‌خواهم. متاسفانه همسرم تا وقتی زنده بود خودش را بیمه نکرد و اکنون که در قید حیات نیست، ما  با مشکلات زیادی روبه‌رو هستیم. از دخترم خواستم خودش را بیمه کند تا به حال و روز ما نیفتد.» 

کارمندانی که همه فن حریف هستند

در بخش مستمری‌ها، پیرمردی با لباس محلی روی صندلی نشسته و مشغول صحبت با کارشناس این بخش است. می‌گوید: «چون گمان کرده‌اند دخترم ازدواج کرده، سهم مستمری‌اش را نپرداخته‌اند.» او که با ارائه شناسنامه دخترش، توانسته دستور پرداخت سهم مستمری‌اش را بگیرد، خوشحال است و می‌افزاید: «خدا را شکر برخورد کارکنان شعبه خوب است و کار مراجعان را راه می‌اندازند.» 

مرد میانسال دیگری هم که مشغول پر کردن فرم درخواست تجمیع سوابق است، می‌گوید: «در این شعبه اکثر کارمندان همه کارها را انجام می‌دهند و نیازی نیست از این اتاق به آن اتاق برویم.» منظور او همان طرح ساختار نوین ارائه خدمات است که اخیراً در برخی شعب سازمان تامین‌اجتماعی اجرایی شده است.

از این بخش نیز خارج می‌شوم و به اتاق رئیس شعبه رفته و با او به گفت‌وگو بنشینم. در راه، دختربچه‌ای حدود 10 ساله، آهسته و خرامان همراه با پدرش در حال عبور است تا توجه من را جلب می‌کنند. با کنجکاوی به سراغ آنها می‌روم و از دختربچه می‌پرسم آیا می‌داند اینجا کجاست؟ با زبان شیرین کودکانه می‌گوید:‌ «بله. اینجا اداره تامین‌اجتماعیه. بابام منو آورده اینجا که برام دفترچه بگیره. آخه برگه‌های دفترچه قبلیم تموم شده بود.»

ساختار نوین ارائه خدمات

اتاق رئیس شعبه در طبقه دوم قرار دارد و درب آن، بدون تشریفات خاص مرسوم ادارات، به روی همه باز است و مراجعان به راحتی مسائل خود را با رئیس شعبه 2 زاهدان در میان می‌گذارند. سید‌هادی هاشمی می‌گوید: «شعبه 2 زاهدان در سال 1379 در یک ساختمان استیجاری کار خود را آغاز کرد و در سال 1383 به همت مدیریت وقت توانست در ساختمان جدید، فعالیت خود را ادامه دهد.»

وی مجموع تعداد بیمه‌شدگان شعبه را 96 هزار و 500 نفر بیان می‌کند و می‌افزاید: «از این تعداد، 24 هزار و 185 نفر بیمه‌شده اصلی‌اند که گروه بیشتر آنها را بیمه‌شدگان اجباری با 10 هزار و 402 نفر تشکیل می‌دهد. در شعبه 2 زاهدان 878 بیمه‌شده اختیاری، 71 قالیباف و 5 هزار و 583 نفر راننده هم زیر پوشش چتر بیمه‌ای این شعبه‌اند.»

هاشمی می‌گوید: «شعبه 2 زاهدان همگام با سیاست‌های کلی سازمان تامین‌اجتماعی در راستای تسهیل و روان‌سازی امور و ارائه خدمات بهتر به مراجعان و افراد تحت پوشش، اقدامات زیادی انجام داده که مهمترین آنها اجرای طرح ساختار نوین ارائه خدمات است، اینگونه همه همکاران از لحاظ فنی، توانایی انجام تمامی امور تخصصی شعبه را دارند.»

وی می‌افزاید: «در این شعبه تفکیک کار برداشته شده و همه کارکنان کارهایی نظیر نامنویسی، اعلام سابقه، صدور دفترچه، دریافت حق بیمه و کارهای دیگر را انجام می‌دهند و تلاش ما در شعبه این است که تمامی خدمات سازمان را در کوتاه‌ترین زمان و به بهترین وجه، به مراجعان محترم ارائه دهیم.»

انقلاب الکترونیک

رئیس شعبه 2 زاهدان، تعداد کارگاه‌های فعال و نیمه‌فعال در محدوده این شعبه را 4 هزار و 224 کارگاه می‌داند و می‌گوید: «از آنجا که سازمان در سال‌های اخیر توسعه خدمات الکترونیک را در دستور کار قرار داده، 90 درصد کارفرمایان تحت پوشش، در حال حاضر لیست‌های بیمه خود را به صورت اینترنتی ارسال می‌کنند و الکترونیکی کردن کارها در وقت و هزینه مراجعان صرفه‌جویی زیادی را درپی داشته است.»

هاشمی از توسعه خدمات الکترونیک سازمان تامین‌اجتماعی به عنوان انقلاب الکترونیک یاد می‌کند و می‌افزاید: «در حال حاضر بیمه‌شدگان و کارفرمایان، بسیاری از کارهای بیمه‌ای خود را الکترونیکی و با استفاده از اینترنت و بدون نیاز به مراجعه حضوری به شعب انجام می‌دهند.» 

وی تعامل شعبه 2 زاهدان با کارفرمایان را مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: «همواره تلاش ما این است که با کارفرمایان و کارگران به عنوان شرکای اجتماعی سازمان تامین‌اجتماعی تعامل مطلوبی داشته باشیم اما بدهی معوقه برخی کارگاه‌ها،‌ یکی از مشکلات عمده شعبه است.»

رئیس شعبه 2 زاهدان می‌افزاید: «با وجود اینکه ابزار قانونی لازم در خصوص وصول مطالبات معوق را در اختیار داریم، اما مسائلی وجود دارد که همیشه نمی‌توان از این ابزارها استفاده کرد. اولاً اولویت ما تعامل با کارفرمایان است و تا جایی که بتوانیم از راه‌هایی مانند صدور اجراییه، توقیف اموال و بستن حساب‌ها استفاده نمی‌کنیم تا مشکلی برای ادامه فعالیت اقتصادی کارگاه‌ها ایجاد نشود. ثانیاً برخی کارفرمایان اموال خود را به نام دیگران ثبت کرده‌اند و امکان توقیف اموال وجود ندارد.»

مطالبات 8 میلیارد تومانی

هاشمی میزان بدهی معوق کارگاه‌های تحت پوشش شعبه 2 زاهدان را حدود 8 میلیارد تومان بیان و تصریح می‌کند: «بزرگترین بدهکار ما اتوبوسرانی زاهدان با یک میلیارد تومان بدهی است. با توجه به اینکه استان در حال حاضر به عنوان یک منطقه صنعتی مطرح نیست، در خصوص وصول مطالبات معوق کارگاه‌ها باید چاره‌اندیشی خاصی صورت گیرد، زیرا شرایط به‌گونه‌ای است که حتی اگر بدهی‌های برخی کارگاه‌ها تقسیط شود باز‌هم امکان و توانایی پرداخت اقساط را ندارند.» هاشمی، رضایتمندی مراجعان این شعبه نسبت به شیوه ارائه خدمات را مهمترین دستاورد شعبه 2 زاهدان می‌داند و می‌گوید: «فرهنگ برخورد مناسب همکاران و کارکنان با مراجعان، در این شعبه نهادینه شده؛ چراکه همکاران ما می‌دانند که حقوق دریافتی آنان از محل حق‌ بیمه‌هایی است که توسط کارگران و کارفرمایان پرداخت می‌شود.»