بهبود فضای کسب‌و‌کار یکی از وظایف مهم وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است. به نظر شما سازمان تامین‌اجتماعی به عنوان یک سازمان بیمه‌گر اجتماعی با توجه به وظایف و ماموریت‌هایی که در قبال بیمه‌شدگان بر عهده دارد، چگونه می‌تواند به بهبود فضای کسب‌و‌کار کمک کند؟

در ارتباط با فعالیت سازمان تامین‌اجتماعی، به نظر من باید بین وظایف مصوب و قانونی سازمان تامین‌اجتماعی در سطح کشور و کارکردی که این سازمان در استان‌های مختلف می‌تواند داشته باشد، تفکیک و تفاوت قائل شویم. باید این نکته را بدانیم که فضای کسب‌و‌کار در کشور، فضای موزون و همگنی نیست و هر کدام از نقاط کشور به‌ویژه نقاطی که با عنوان کمتر برخوردار از آنها یاد می‌شود، شرایط خاصی دارند و باید در عرصه‌های مرتبط با حوزه کسب‌و‌کار، شرایط خاص آنها مورد توجه قرار گیرد. سیستان‌و‌بلوچستان هم از این دست استان‌ها است. این نیاز وجود دارد که دستگاه‌های مختلف از جمله سازمان تامین‌اجتماعی و سازمان امور مالیاتی، سیاست‌های خود را با توجه به شرایط حاکم بر حوزه کسب‌و‌کار، با یکدیگر هماهنگ کنند. حق بیمه‌ای که سازمان تامین‌اجتماعی از کارفرمایان دریافت می‌کند، در همه استان‌ها یکسان است؛ اما شرایط استان‌ها با هم یکسان نیست. در استان سیستان‌وبلوچستان به لحاظ نوع کسب‌و‌کارهایی که وجود دارد مانند دامپروری، نیازمند مکانیزم‌های انگیزشی و رقابتی هستیم که مشوق‌های بیمه‌ای و مالیاتی می‌تواند یکی از این مکانیزم‌ها باشد. اما به طور کلی، بیمه‌های اجتماعی در رونق فضای کسب‌و‌کار و پایداری اشتغال بسیار اثرگذار هستند. در طرح کارورزی هم همین روند در حال انجام است و کارفرمایان در صورت جذب نیروهای فارغ‌التحصیل دانشگاهی به مدت یک سال از پرداخت حق بیمه معاف هستند و پرداخت حق بیمه آنها را دولت تقبل کرده است. اگر بخواهیم در راستای بهبود شرایط اشتغال حرکت کنیم و نقش سازمان تامین‌اجتماعی را پررنگ‌تر از همیشه ببینیم، باید به دنبال حذف یا اصلاح برخی مقررات ناکارآمد چه در حوزه تامین‌اجتماعی و چه در حوزه کارآفرینی باشیم. 

به شرایط خاص استان سیستان‌و‌بلوچستان اشاره کردید. با توجه به این شرایط ویژه، وضعیت کنونی خدمات بیمه‌ای و درمانی تامین‌اجتماعی در استان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

استان سیستان‌و‌بلوچستان به‌واسطه صنعتی نبودن، حدود یک درصد از بیمه‌شدگان کشور را در خود جای داده و به‌رغم خدمات بسیار مناسب درمانی که از سوی سازمان تامین‌اجتماعی در این استان ارائه می‌شود، همچنان با مشکل کمبود مراکز درمانی تامین‌اجتماعی به دلیل گستردگی و پهناوری استان روبه‌رو است. خدمات درمانی سازمان تامین‌اجتماعی نسبت به گذشته در استان بسیار بهتر شده و رضایتمندی بیمه‌شدگان و مراجعان را در پی داشته است. در چند سال اخیر، تنوع و کیفیت خدمات ارائه شده از سوی سازمان تامین‌اجتماعی در سطح استان نسبت به گذشته بهتر شده، اما با توجه به شرایط خاص استان، نیازمند توجه بیشتر به حوزه تامین و ارائه خدمات درمانی هستیم تا شعار برقراری عدالت در دسترسی به خدمات درمانی، هرچه بیشتر اجرایی شود. اگر خدمات تامین‌اجتماعی در استان راحت‌تر در دسترس عموم بیمه‌شدگان این سازمان قرار گیرد، قطعاً رضایتمندی بیشتر افراد تحت پوشش تامین‌اجتماعی را شاهد خواهیم بود.

استان سیستان‌و‌بلوچستان در حوزه تولید و کسب‌و‌کار با چه مشکلات خاصی مواجه است؟

نبود مهارت، یکی از چالش‌های جدی حوزه کسب‌و‌کار در استان است. هم فارغ‌التحصیلان دانشگاه و هم سایر افراد با چالش ماهر نبودن و آماده نبودن برای اشتغال در واحدهای اقتصادی مواجه‌اند. فارغ‌التحصیلان دانشگاه در کنار تحصیلات آکادمیک، نیازمند آموزش‌های عملی به‌روز در حوزه کسب‌و‌کار هستند و وظیفه ما است که فرصت این آموزش‌ها را برای آنها فراهم کنیم. کارفرمایان استان، در کنار چالش کمبود نیروی کار ماهر، با چالش‌های دیگری مانند گرفتاری‌های مالیاتی هم روبه‌رو هستند و یکی از درخواست‌های مکرر کارآفرینان و کارفرمایان استان، رفع گرفتاری‌های مالیاتی است. نظام مالیاتی باید در این شرایط، نقش مشوق و انگیزه ‌بخش تولید و فعالیت اقتصادی داشته باشد، نه اینکه فقط به مانعی بر سر راه رونق فضای کسب‌و‌کار تبدیل شود.

با وجود مشکلاتی که به آنها اشاره کردید، در حال حاضر وضعیت اشتغال و بیکاری در استان چگونه است؟

بر اساس اعلام مرکز آمار ایران که تنها مرجع رسمی در ارتباط اعلام نرخ بیکاری است، استان سیستان‌وبلوچستان با نرخ 13.8 درصدی بیکاری روبه‌رو است. البته اجرای طرح‌هایی مانند طرح کارورزی در حال کاهش آمار بیکاران استان است و این طرح تاکنون به عقد 370 قرارداد کار منجر شده است. افراد در طرح کارورزی، مهارت می‌آموزند و کارفرمایان هم از آنجا که در طول دوره کارورزی از پرداخت حق بیمه کارورزان معافند، پس از پایان دوره کارورزی با رغبت بیشتری نسبت به جذب افراد اقدام خواهند کرد.

در صحبت‌های خود به خدمات گوناگون بیمه‌ای و درمانی و نقش مهم سازمان تامین‌اجتماعی در بهبود فضای کسب‌و‌کار اشاره کردید. به نظر شما انسجام و یکپارچگی بخش‌های مختلف بیمه‌ای، درمانی و اقتصادی این سازمان تا چه میزان می‌تواند سازمان را در عمل به وظایف خود یاری رساند؟

همانطور که یادآوری کردید، سازمان تامین‌اجتماعی از سه بخش بیمه‌ای، درمانی و اقتصادی تشکیل شده است. به عقیده من، این بخش‌های سه‌گانه، جدایی‌ناپذیرند. هماهنگی و پیوستگی بخش‌های بیمه‌ای، درمانی و تفکیک‌ناپذیر بودن ماهیت خدمات این دو بخش بر اهمیت پیوستگی و انسجام بخش‌های مختلف سازمان تامین‌اجتماعی تاکید دارد و اگر غیر از این بود، شاهد مشکلات بیشتری در عملکرد این سازمان بودیم. انسجام بخش‌های تشکیل‌دهنده سازمان تامین‌اجتماعی در ارائه خدمات این سازمان نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. البته نکته مهمتر این است که باید علاوه بر حفظ این شرایط، برای تقویت ارتباط بخش‌ها با یکدیگر نیز تلاش کنیم. همچنین اگر در حوزه خدمات‌دهی سازمان تامین‌اجتماعی شاهد تمرکز‌زدایی بیشتر باشیم و اختیارات مدیران استانی را افزایش دهیم، قطعاً اثربخشی خدمات این سازمان در استان‌ها و نیز توجه به شرایط خاص هر استان در تصمیمات، بیشتر و پررنگ‌تر می‌شود.