آمار و نتایج شناسایی طرح‌های اولویت‌دار، صنعتی معدنی و تجاری استانی- شهرستانی مبتنی بر ملاحظات آمایش سرزمین نشان می‌دهد که بالغ بر 5000 طرح نیمه‌تمام بالای ۶۰درصد پیشرفت فیزیکی در استان‌های مختلف کشور وجود دارد که تنها حدود ۷۴۰ طرح آن بر نقشه آمایش استان مذکور و مزیت‌های رقابتی منطبق است. این بدان مفهوم است که احتمالاً در صورت به بهره‌برداری رسیدن آن‌ها حدود ۱۵درصد طرح‌های مذکور قدرت رقابت‌پذیری و توان زنده ماندن در میان‌مدت و بلندمدت را خواهند داشت و مابقی احتمالاً به جرگه طرح‌ها راکد و یا زیر ظرفیت خواهند پیوست.

چرایی تعدد طرح‌های نیمه‌تمام 
توجه به استقرار فیزیکی طرح‌های صنعتی از جنبه‌های مختلف مانند تکمیل زنجیره ارزش و کاهش هزینه‌های حمل‌و‌نقل ضرورت دارد. بدون در نظر گرفتن پتانسیل استان‌ها در استقرار فیزیکی طرح‌های صنعتی به دلیل عدم تکمیل زنجیره‌ها و همچنین بالارفتن هزینه‌های حمل‌و‌نقل، قدرت رقابت‌پذیری محصولات تولیدی به‌شدت کاهش می‌یابد. نکته حائز اهمیت آنکه توسعه صنایع ایران در دولت‌های گذشته عموماً بر محور سلایق شخصی کارآفرینان و کارخانه‌داران، ملاحظات قدرت و متغیرهای بیرونی اتفاق افتاده است. نکته مشترک در میان همه این نگاه‌ها، فقدان نظامی جامع و هدفمند در دولت‌های پیشین است. نکته دیگر آنکه بسیاری از طرح‌های صنعتی به‌خاطر عدم رعایت موارد مذکور به طرح‌های نیمه‌تمام راکد و یا زیرظرفیت تبدیل می‌شوند که به مفهوم بلااستفاده ماندن منابع مالی صرف شده در این حوزه است. صدور مجوزهای صنعتی باید مبتنی و منطبق بر آمایش هر استان و شهرستان باشد. کاری که در دولت‌های گذشته انجام نشد. بسته به آنکه استان و شهرستان مدنظر صنعت‌پایه، کشاورزی‌محور، معدن‌پایه یا خدمات‌محور است صدور مجوزها باید منطبق با مزیت استان صورت گیرد. ضمن آنکه انطباق مجوزهای صنعتی با مزیت‌های استانی باید به تبع آن انجام شود.

مزایای توجه به آمایش سرزمین
توجه به آمایش سرزمین در احداث طرح‌های صنعتی در دولت مردمی سیزدهم مزایای زیادی به همراه داشته است. طراحی صنعتی با توجه به آمایش مناسب محیطی، زیبایی طبیعت را حفظ کرده و از تخریب بی‌رویه زمین جلوگیری می‌کند. از سویی با استفاده از رویکردهای آمایشی، می‌توان تأثیرات منفی طرح‌های صنعتی بر محیط‌زیست را از بین برد و به حفظ تنوع زیستی و پایداری منابع طبیعی کمک کرد که دولت در راستای آن گام برداشته است. طراحی صنعتی با توجه به آمایش مناسب محیطی، می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی افراد ساکن در اطراف طرح‌های صنعتی کمک کرده و از ایجاد مشکلاتی نظیر آلودگی هوا و آب و آلودگی صوتی جلوگیری کند. طراحی صنعتی با رویکرد آمایشی، توسعه پایدار و هماهنگ با محیط‌زیست را ممکن می‌کند و از تخریب منابع طبیعی جلوگیری خواهد شد. در نهایت با توجه به آمایش سرزمین، می‌توان از ایجاد طرح‌های صنعتی به نحوی که تأثیرات منفی کمتری بر محیط‌زیست داشته باشند، اطمینان حاصل کرد و از امنیت زیست‌محیطی بیشتری برخوردار شد.

آمایش سرزمین و مبحث تولید
مسعود دانشمند، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با «آتیه‌نو» با اشاره به اینکه در برخی دولت‌های گذشته به بحث آمایش سرزمین توجه نشده، گفت: «تعداد زیاد واحدهای نیمه‌تمام تولیدی که طی این سال‌ها انباشت شده حاصل این موضوع است. متأسفانه به‌دلیل برخی سوءمدیریت‌ها، به بحث اقلیم در جانمایی صنایع به‌هیچ عنوان توجه نشده است.» 
او افزود: «در این راستا محیط‌زیست کشور به علت عملکرد دولت‌های گذشته آسیب‌دیده است. در چنین شرایطی باید بحث آمایش سرزمین مورد توجه قرار بگیرد تا در آینده دیگر دچار چنین مشکلاتی نشویم. به‌طور قطع برنامه‌ریزی در این زمینه یک‌شبه نمی‌تواند اتفاق بیفتد و حداقل پنج سال زمان برای این کار نیاز است.»
دبیرکل اسبق خانه اقتصاد ایران اضافه کرد: «در بحث آمایش سرزمین باید به مزیت‌های نسبی هر منطقه از لحاظ جغرافیایی و منابع انسانی توجه کرد. اینکه یک واحد تولیدی در یک استان ایجاد می‌شود، می‌بایست، موضوعاتی نظیر دسترسی به مواد اولیه، بازار مصرف و حمل‌و‌نقل و کاهش بهای تمام شده توجه شود. متأسفانه اصلاً و ابداً در گذشته این مسائل رعایت نشده است.»
دانشمند با تأکید بر اینکه دولت باید در احداث واحدهای جدید تولیدی برای بحث محیط‌زیست اهمیت ویژه‌ای قائل شود، ادامه داد: «به دلیل اینکه در دولت‌های گذشته تحت‌تأثیر عوامل مختلف اقدام به تأسیس بنگاه‌ها و کارخانجاتی شده که به‌هیچ عنوان به مسائل زیست‌محیطی توجه نداشته‌اند، علاوه بر اینکه محیط طبیعی آن منطقه آسیب دید، اکثر واحدها نیز نیمه‌تمام مانده و به مرحله تولید نرسیده‌اند.» 
این کارشناس اقتصادی افزود: «عدم توجه به بحث آمایش سرزمین، علاوه بر این‌ها در واحدهایی که در حال حاضر زیر 50درصد ظرفیت خود مشغول هستند، به عینه دیده می‌شود. چون در موضوع مزیت نسبی آن منطقه این بنگاه‌ها ایجاد نشده‌اند، به‌رغم هزینه‌های زیادی که برای تأسیس آن‌ها شده، نتوانسته‌اند از صد‌درصد ظرفیت خود استفاده کنند.»
او گفت: «زمانی‌که یک بنگاه تولیدی ایجاد می‌شود، اما به مسئله تأمین مواد اولیه و بازار مصرف و مزیت نسبی توجهی نمی‌شود، قاعدتاً هزینه تولید بیش از درآمد در‌می‌آید و برای صاحب بنگاه از لحاظ اقتصادی صرفه ندارد؛ چراکه هرچه او بیشتر تولید کند، خرجش از دخلش بیشتر است و با ضرر هنگفتی روبه‌رو خواهد شد. بر همین اساس، با زیر 50درصد ظرفیت یا حتی کمتر نیز به تولید می‌پردازد.»