عدم پرداخت حق بیمه محصول اشتغال غیرمولد
حسن صادقی فعال و کارشناس حوزه کار و بیمههای اجتماعی
در شرایطی دادههای آماری رسمی حکایت از وجود 3میلیون و ۷۰۰هزار مورد فرار بیمهای در حوزه اشتغال و اقتصاد غیرمولد دارد که این دادهها بهصورت غیررسمی بیشتر از این موارد را شامل میشود. نکته اینکه عمدتاً شاغلان حوزه اشتغال غیرمولد در قالب مشاغل غیررسمی تحتپوشش هیچگونه بیمه اجتماعی نیستند و این حجم از فرار بیمهای در حوزه اشتغال غیرمولد شکل گرفته است.
موضوع فرار بیمهای، علاوه بر اثرگذاری منفی در حوزه بیمههای اجتماعی و ارتقای رفاه عمومی، آسیبهایی به نیروی کار و خانواده افراد بدون بیمه و سیستم سلامت کشور وارد میکند. همچنین افزایش آثار زیانبار عدم پوشش بیمهای ناشی از پرداخت نکردن حقبیمه، کاهش نسبت یا ضریب پشتیبانی سازمانی نظیر تأمیناجتماعی را به دنبال دارد. تدوین و ارائه راهکارهایی جهت توسعه چتر بیمهای به جامعه بیش از 5میلیون نفری شاغلان بدون بیمه را میتوان سازوکار برطرف کردن آثار فرار بیمهای محسوب کرد.
کاهش منابع سازمانها و صندوقهای بیمهای و افزایش ناترازی آنان در حوزه منابع و مصارف نیز به دلایل مختلفی نظیر فرار بیمهای و عدم پوشش کامل شاغلان مرتبط است. طبق آمارها اغلب فرار بیمهای به علل مختلف در حوزه مشاغل بخش خدمات اتفاق میافتد. مشاغل حوزه صنعت و تولید به خاطر بازرسی مشخص و نظارت درست، کمتر در معرض این پدیده قرار دارند. البته وجود اقتصاد مولد و تقابل آن با حوزه فعالیتهای غیرمولد نیز در شکلگیری یا افزایش فرار بیمهای مؤثر است. آمارها بیانگر فرار بیمهای نزدیک به صفر در اشتغال مولد است، اما در اقتصاد و اشتغال غیرمولد با سهم بیش از ۶۰درصدی اشتغال، بیشترین فرار بیمهای وجود دارد.
همکاری برخی کارگران در راستای پرداخت نشدن بیمه با کارفرمایان که به دلایلی نظیر واریز مبلغ حقبیمه به حساب کارگر شکل میگیرد نیز باعث رشد فرار بیمهای و عدم بهرهمندی نیروی کار از مزایای پوشش بیمهای شده است.
برخی مداخلات بیمهای دولتهای گذشته نظیر حذف شرط سنی بازنشستگان مشاغل سخت و زیانآور، کاهش سن بازنشستگی زنان، غرامت ایام بیکاری و سنوات ارفاقی بازنشستگی پیشازموعد کارکنان دولت در ایجاد مسئله فرار بیمهای بیتأثیر نبوده است. بدون شک این نوع مداخلات بیمهای تبعات بسیاری برای صندوقها و سازمانهای بیمهای به بار میآورد.
اقدام جامعه کارفرمایی برای پرداخت حقبیمه شاغلان حوزه غیررسمی اقتصاد، نتایجی چون افزایش نسبت پشتیبانی تأمیناجتماعی، رشد منابع این سازمان و ارتقای خدمات آن را دربر دارد. مسئله اینجاست که پیشگیری از فرار بیمهای جمع بزرگی از شاغلان، موجب استمرار پوشش بیمهای آنها و تداوم ساختار سرویسدهی و خدماترسانی تأمیناجتماعی میشود.
در این موقعیت، دلیل اصلی فرار بیمهای را میتوان در عدم آشنایی کارگران با شاخصهای تعریف شده نظام بیمهای، قوانین و مقررات حوزه کار و تضمین پوشش بیمهای برای امروز و فردای آنان دانست. بخشی از افراد شاغل در کارگاههای مشمول قانون کار، به دلیل آگاهی نداشتن از مزایای بیمه اجتماعی، ضرورت این پوشش را در بهرهمندی خود و خانوادهشان از خدمات بیمهای، درمانی و بازنشستگی نمیدانند.
برای بهبود وضعیت پوشش بیمههای اجتماعی و رفع فرار بیمهای کارفرمایان و کارگران، مسئله فرهنگسازی در باید مورد توجه جامعه کار و تولید باشد. سازمان تأمیناجتماعی با تأمین بیش از 86درصد منابع خود از طریق وصول حقبیمه بیش از ۱۵میلیون و 700هزار بیمهشده اصلی، به دنبال ایفای تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت برای حدود 47میلیون نفر تحتپوشش است. برای تحقق این مهم، ضرورت جلوگیری از فرار بیمهای در راستای وصول بهموقع حقبیمه و تأمین منابع جهت تحقق هدفگذاری خدمات به ذینفعان باید توسط دولت به عنوان متولی بازار کار و کارفرمای بزرگ، کارفرمایان بخش خصوصی و نیروی کار کارگری مورد توجه باشد.
موضوع فرار بیمهای، علاوه بر اثرگذاری منفی در حوزه بیمههای اجتماعی و ارتقای رفاه عمومی، آسیبهایی به نیروی کار و خانواده افراد بدون بیمه و سیستم سلامت کشور وارد میکند. همچنین افزایش آثار زیانبار عدم پوشش بیمهای ناشی از پرداخت نکردن حقبیمه، کاهش نسبت یا ضریب پشتیبانی سازمانی نظیر تأمیناجتماعی را به دنبال دارد. تدوین و ارائه راهکارهایی جهت توسعه چتر بیمهای به جامعه بیش از 5میلیون نفری شاغلان بدون بیمه را میتوان سازوکار برطرف کردن آثار فرار بیمهای محسوب کرد.
کاهش منابع سازمانها و صندوقهای بیمهای و افزایش ناترازی آنان در حوزه منابع و مصارف نیز به دلایل مختلفی نظیر فرار بیمهای و عدم پوشش کامل شاغلان مرتبط است. طبق آمارها اغلب فرار بیمهای به علل مختلف در حوزه مشاغل بخش خدمات اتفاق میافتد. مشاغل حوزه صنعت و تولید به خاطر بازرسی مشخص و نظارت درست، کمتر در معرض این پدیده قرار دارند. البته وجود اقتصاد مولد و تقابل آن با حوزه فعالیتهای غیرمولد نیز در شکلگیری یا افزایش فرار بیمهای مؤثر است. آمارها بیانگر فرار بیمهای نزدیک به صفر در اشتغال مولد است، اما در اقتصاد و اشتغال غیرمولد با سهم بیش از ۶۰درصدی اشتغال، بیشترین فرار بیمهای وجود دارد.
همکاری برخی کارگران در راستای پرداخت نشدن بیمه با کارفرمایان که به دلایلی نظیر واریز مبلغ حقبیمه به حساب کارگر شکل میگیرد نیز باعث رشد فرار بیمهای و عدم بهرهمندی نیروی کار از مزایای پوشش بیمهای شده است.
برخی مداخلات بیمهای دولتهای گذشته نظیر حذف شرط سنی بازنشستگان مشاغل سخت و زیانآور، کاهش سن بازنشستگی زنان، غرامت ایام بیکاری و سنوات ارفاقی بازنشستگی پیشازموعد کارکنان دولت در ایجاد مسئله فرار بیمهای بیتأثیر نبوده است. بدون شک این نوع مداخلات بیمهای تبعات بسیاری برای صندوقها و سازمانهای بیمهای به بار میآورد.
اقدام جامعه کارفرمایی برای پرداخت حقبیمه شاغلان حوزه غیررسمی اقتصاد، نتایجی چون افزایش نسبت پشتیبانی تأمیناجتماعی، رشد منابع این سازمان و ارتقای خدمات آن را دربر دارد. مسئله اینجاست که پیشگیری از فرار بیمهای جمع بزرگی از شاغلان، موجب استمرار پوشش بیمهای آنها و تداوم ساختار سرویسدهی و خدماترسانی تأمیناجتماعی میشود.
در این موقعیت، دلیل اصلی فرار بیمهای را میتوان در عدم آشنایی کارگران با شاخصهای تعریف شده نظام بیمهای، قوانین و مقررات حوزه کار و تضمین پوشش بیمهای برای امروز و فردای آنان دانست. بخشی از افراد شاغل در کارگاههای مشمول قانون کار، به دلیل آگاهی نداشتن از مزایای بیمه اجتماعی، ضرورت این پوشش را در بهرهمندی خود و خانوادهشان از خدمات بیمهای، درمانی و بازنشستگی نمیدانند.
برای بهبود وضعیت پوشش بیمههای اجتماعی و رفع فرار بیمهای کارفرمایان و کارگران، مسئله فرهنگسازی در باید مورد توجه جامعه کار و تولید باشد. سازمان تأمیناجتماعی با تأمین بیش از 86درصد منابع خود از طریق وصول حقبیمه بیش از ۱۵میلیون و 700هزار بیمهشده اصلی، به دنبال ایفای تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت برای حدود 47میلیون نفر تحتپوشش است. برای تحقق این مهم، ضرورت جلوگیری از فرار بیمهای در راستای وصول بهموقع حقبیمه و تأمین منابع جهت تحقق هدفگذاری خدمات به ذینفعان باید توسط دولت به عنوان متولی بازار کار و کارفرمای بزرگ، کارفرمایان بخش خصوصی و نیروی کار کارگری مورد توجه باشد.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
