نقــــرس بیماری مفصلی مخصوص ثروتمندان
نقرس یکی از بیماریهای مفصلی است که میتواند زندگی فرد مبتلا را به شدت تحتتأثیر قرار دهد. این بیماری عمدتاً از سن ۴۰سالگی به بعد بروز میکند و بیماری شایع در مردان است. البته بعضی زنان نیز بعد از سن یائسگی به آن مبتلا میشوند. این بیماری با التهاب مفاصل، تورم و درد همراه است و معمولاً انگشتان بخصوص شست پا، دست، مچ پا و زانو را درگیر میکند. نقرس که در اثر تجمع بیش از حد اسیداوریک در بدن به وجود میآید، مانند بسیاری از بیماریهای دیگر تا حد بسیار زیادی قابل پیشگیری است. عدم مصرف گوشت، کاهش وزن و جلوگیری از چاقی مفرط یکی از روشهای مؤثر در پیشگیری از ابتلا به این بیماری است. درمان مناسب در بیشتر افراد مبتلا به نقرس علائم بیماری را کنترل میکند و بیماران را از تحمل درد رهایی میبخشد.
بیتا مهدوی روزنامه نگار
دکتر محمدعلی خشنودی، متخصص روماتیسم و بیماریهای التهابی در مورد بیماری نقرس و علل آن به «آتیهنو» میگوید: «نقرس بیماری مزمن و پیشروندهای است که از رسوب کریستالهای اسیداوریک در مفاصل و بافتها ایجاد میشود. علت ایجاد نقرس کمبود آنزیمی است که اسیداوریک را به متابولیستهای نهایی جهت دفع تبدیل میکند و باعث میشود اسیداوریک در بدن تجمع پیدا کند. این بیماری که بهندرت در افراد جوان دیده میشود جزو معدود بیماریهایی است که نه بر اثر فقر بلکه به دلیل تغذیه مناسب و افزایش میزان مواد مغذی در بدن ایجاد میشود. به همین خاطر به بیماری ثروتمندان هم معروف است.»
عوامل بیماری
بررسیها نشان میدهد که نقرس در مردها، 9برابر شایعتر از زنان است. مهمترین علل ابتلا به این بیماری عبارتاند از:
- عوامل ژنتیکی: بسیاری از افراد مبتلا به نقرس، سابقه فامیلی ابتلا به این بیماری را دارند.
- جنس و سن: نقرس در مردان بیشتر از زنان و در افراد بالغ بیشتر از کودکان دیده میشود. در زنان بعد از سن یائسگی، هورمون استروژن، دفع اسیداوریک را از کلیهها زیاد میکند.
-وزن: افزایش وزن، خطر بروز نقرس را زیاد میکند زیرا افراد چاق بافتهای بیشتری دارند و اسیداوریک بیشتری در آنها تولید میشود.
- رژیم غذایی: خوردن غذاهای سرشار از پورین (یک ترکیب ارگانیک است که در تمام سلولهای بدن انسانها و همچنین در بسیاری از مواد غذایی گیاهی و محصولات حیوانی وجود دارد و طی فرایند هضم به اسیداوریک تبدیل میشود) میتواند در بعضی افراد نقرس ایجاد کرده یا آن را تشدید کند.
- قرار گرفتن در معرض سرب: در بعضی از افرادی که در معرض سرب قرار میگیرند، نقرس بروز میکند.
- جراحی یا ضربه: تجربه جراحی یا ضربه با افزایش خطر ابتلا به نقرس همراه است.
- سایر بیماریها: «نارسایی کلیه یا ناتوانی کلیهها در دفع مواد زائد عامل شایعی در ایجاد نقرس در افراد مسن است. همچنین بیماریهای دیگری مانند فشارخون بالا، کمکاری تیروئید، بیماریهایی که در آنها سلولهای زیادی تجزیه میشوند و کمبود یا فقدان آنزیمهای کنترل اسیداوریک در بیماری ژنتیکی، در بالا بردن اسیداوریک خون نقش دارند.
داروها: داروهای ادرارآور، داروهای حاوی سالیسیلات مانند آسپیرین نیز ممکن است موجب بالا رفتن اسیداوریک خون و نقرس شوند.
علائم
او در مورد علائم این بیماری یادآوری میکند: «اسیداوریک بالا در خون، وجود کریستالهای اسیداوریک در مایع مفصلی، سابقه حملههای مشابه التهاب مفصلی در گذشته، التهاب حاد مفصلی که ظرف یک روز بهطور ناگهانی بروز کرده و با ورم، گرمی و قرمزی مفصل همراه است و حمله التهاب مفصلی که فقط یک مفصل را گرفتار کرده و بیشتر در مفاصل انگشت شست پا، مچ پا و زانو اتفاق میافتد، از جمله مهمترین علائم نقرس محسوب میشود. از علائم دیگر میتوان به مفاصل ملتهب، متورم و دردناک اغلب در شست پا، پا، مچ پا یا زانو، سفتی در ناحیه آسیبدیده، مشکل در راه رفتن یا حرکت به دلیل درد، تورم یا سفتی پا و برآمدگی زیر پوست نزدیک مفصل آسیبدیده اشاره کرد. یکی دیگر از علائم شایع بیماری نقرس، احساس درد شدید است که معمولاً در ناحیه سر ایجاد میشود. این درد بیشتر شبیه درد میگرن است و بسیار سریع و ناگهانی اتفاق میافتد، بهگونهای که فرد حتی قادر به صحبت کردن نیست.
مراحل بیماری
بیماری نقرس داری سه نوع است:
- نقرس حاد: در این مرحله، افزایش اسیداوریک خون، موجب رسوب کریستالهای آن در مفاصل شده است. علائم مفصلی نقرس بهصورت درد بسیار شدید و ناگهانی همراه با ورم، گرمی، قرمزی و حساس بودن مفصل حتی با لمس ملایم آن است که به این علائم، حمله نقرس گفته میشود. معمولاً حمله نقرس، شبها اتفاق میافتد و بعد از 3 تا 11روز حتی بدون هیچ درمانی برطرف میشود. بعد از فروکش کردن حمله اولیه، حملههای بعدی ممکن است ماهها یا حتی سالها اتفاق نیفتد، اما با گذشت زمان، حملههای نقرس طولانیتر، فاصله بین حملهها کمتر و تعداد آنها بیشتر خواهد شد.
- نقرس مزمن: بیماری التهابی و مزمنی است که در نتیجه افزایش سطح اسیداوریک در خون و تشکیل بلورهای اسیداوریک در مفاصل و بافتهای مختلف بدن ایجاد میشود. اسیداوریک ناشی از تجزیه پورینها در بدن است که بهطور عادی توسط کلیهها از بدن دفع میشود. در برخی افراد، نقرس میتواند به دلیل تولید بیش از حد اسیداوریک یا کاهش توانایی بدن در تخلیه آن ایجاد شود. این نوع نقرس معمولاً بهصورت حملات با درد و التهاب شدید در مفاصل، بخصوص مفاصل بزرگ انگشتان پا، زانو، مچ پا و مچ دست همراه است.
- نقرس مزمن توفوسی: این مرحله نقرس بیشترین معلولیت را به دنبال دارد و در یک دوره طولانی حدود 10سال ایجاد میشود. در این مرحله، آسیبهای پایدار در مفاصل مبتلا و گاهی کلیهها اتفاق میافتد. با درمان درست در بیشتر بیماران، پیشرفت بیماری به این مرحله نمیانجامد. در بیمارانی که طی سالها حملات مکرر نقرسی داشته باشند، نقرس مزمن توفوسی میتواند ایجاد شود. در این موارد، کریستالهای اسیداوریک در مفاصل، استخوانها و غضروف مفصلی رسوب میکند. تجمع این کریستالها در این بافتها تودههای کوچکی ایجاد میکند که توفوس نامیده میشوند. وجود این توفوسها موجب خوردگی در استخوان میشود و تغییر شکل مفاصل را در پی دارد. توفوسها دردناک نیستند، اما گاهی التهاب در محل وجود آنها ایجاد میشود. نقرس مزمن توفوسی در گذشته و به علت نبودن داروهای پایینآورنده اسیداوریک بیشتر شایع بوده است.
درمان
داروهای نقرس به دو دسته داروهای درمان حمله حاد و داروهای جلوگیری از عوارض نقرس، تقسیم میشوند. داروهایی که برای درمان حملات حاد نقرس استفاده میشوند، درد و التهاب را تسکین میدهند. اما مهمترین راه برای کنترل نقرس، پیشگیری است. اصلاح رژیم غذایی با کاهش مصرف غذاهای پرپروتئین و پراورات، مصرف مایعات به میزان کافی، کاهش مصرف الکل و وزندهی مناسب از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش تکرار نقرس و بهبود علائم کمک کند. با این حال، برای تشخیص دقیق و درمان مناسب، بهتر است بیماران به پزشک مراجعه کنند.
عوامل بیماری
بررسیها نشان میدهد که نقرس در مردها، 9برابر شایعتر از زنان است. مهمترین علل ابتلا به این بیماری عبارتاند از:
- عوامل ژنتیکی: بسیاری از افراد مبتلا به نقرس، سابقه فامیلی ابتلا به این بیماری را دارند.
- جنس و سن: نقرس در مردان بیشتر از زنان و در افراد بالغ بیشتر از کودکان دیده میشود. در زنان بعد از سن یائسگی، هورمون استروژن، دفع اسیداوریک را از کلیهها زیاد میکند.
-وزن: افزایش وزن، خطر بروز نقرس را زیاد میکند زیرا افراد چاق بافتهای بیشتری دارند و اسیداوریک بیشتری در آنها تولید میشود.
- رژیم غذایی: خوردن غذاهای سرشار از پورین (یک ترکیب ارگانیک است که در تمام سلولهای بدن انسانها و همچنین در بسیاری از مواد غذایی گیاهی و محصولات حیوانی وجود دارد و طی فرایند هضم به اسیداوریک تبدیل میشود) میتواند در بعضی افراد نقرس ایجاد کرده یا آن را تشدید کند.
- قرار گرفتن در معرض سرب: در بعضی از افرادی که در معرض سرب قرار میگیرند، نقرس بروز میکند.
- جراحی یا ضربه: تجربه جراحی یا ضربه با افزایش خطر ابتلا به نقرس همراه است.
- سایر بیماریها: «نارسایی کلیه یا ناتوانی کلیهها در دفع مواد زائد عامل شایعی در ایجاد نقرس در افراد مسن است. همچنین بیماریهای دیگری مانند فشارخون بالا، کمکاری تیروئید، بیماریهایی که در آنها سلولهای زیادی تجزیه میشوند و کمبود یا فقدان آنزیمهای کنترل اسیداوریک در بیماری ژنتیکی، در بالا بردن اسیداوریک خون نقش دارند.
داروها: داروهای ادرارآور، داروهای حاوی سالیسیلات مانند آسپیرین نیز ممکن است موجب بالا رفتن اسیداوریک خون و نقرس شوند.
علائم
او در مورد علائم این بیماری یادآوری میکند: «اسیداوریک بالا در خون، وجود کریستالهای اسیداوریک در مایع مفصلی، سابقه حملههای مشابه التهاب مفصلی در گذشته، التهاب حاد مفصلی که ظرف یک روز بهطور ناگهانی بروز کرده و با ورم، گرمی و قرمزی مفصل همراه است و حمله التهاب مفصلی که فقط یک مفصل را گرفتار کرده و بیشتر در مفاصل انگشت شست پا، مچ پا و زانو اتفاق میافتد، از جمله مهمترین علائم نقرس محسوب میشود. از علائم دیگر میتوان به مفاصل ملتهب، متورم و دردناک اغلب در شست پا، پا، مچ پا یا زانو، سفتی در ناحیه آسیبدیده، مشکل در راه رفتن یا حرکت به دلیل درد، تورم یا سفتی پا و برآمدگی زیر پوست نزدیک مفصل آسیبدیده اشاره کرد. یکی دیگر از علائم شایع بیماری نقرس، احساس درد شدید است که معمولاً در ناحیه سر ایجاد میشود. این درد بیشتر شبیه درد میگرن است و بسیار سریع و ناگهانی اتفاق میافتد، بهگونهای که فرد حتی قادر به صحبت کردن نیست.
مراحل بیماری
بیماری نقرس داری سه نوع است:
- نقرس حاد: در این مرحله، افزایش اسیداوریک خون، موجب رسوب کریستالهای آن در مفاصل شده است. علائم مفصلی نقرس بهصورت درد بسیار شدید و ناگهانی همراه با ورم، گرمی، قرمزی و حساس بودن مفصل حتی با لمس ملایم آن است که به این علائم، حمله نقرس گفته میشود. معمولاً حمله نقرس، شبها اتفاق میافتد و بعد از 3 تا 11روز حتی بدون هیچ درمانی برطرف میشود. بعد از فروکش کردن حمله اولیه، حملههای بعدی ممکن است ماهها یا حتی سالها اتفاق نیفتد، اما با گذشت زمان، حملههای نقرس طولانیتر، فاصله بین حملهها کمتر و تعداد آنها بیشتر خواهد شد.
- نقرس مزمن: بیماری التهابی و مزمنی است که در نتیجه افزایش سطح اسیداوریک در خون و تشکیل بلورهای اسیداوریک در مفاصل و بافتهای مختلف بدن ایجاد میشود. اسیداوریک ناشی از تجزیه پورینها در بدن است که بهطور عادی توسط کلیهها از بدن دفع میشود. در برخی افراد، نقرس میتواند به دلیل تولید بیش از حد اسیداوریک یا کاهش توانایی بدن در تخلیه آن ایجاد شود. این نوع نقرس معمولاً بهصورت حملات با درد و التهاب شدید در مفاصل، بخصوص مفاصل بزرگ انگشتان پا، زانو، مچ پا و مچ دست همراه است.
- نقرس مزمن توفوسی: این مرحله نقرس بیشترین معلولیت را به دنبال دارد و در یک دوره طولانی حدود 10سال ایجاد میشود. در این مرحله، آسیبهای پایدار در مفاصل مبتلا و گاهی کلیهها اتفاق میافتد. با درمان درست در بیشتر بیماران، پیشرفت بیماری به این مرحله نمیانجامد. در بیمارانی که طی سالها حملات مکرر نقرسی داشته باشند، نقرس مزمن توفوسی میتواند ایجاد شود. در این موارد، کریستالهای اسیداوریک در مفاصل، استخوانها و غضروف مفصلی رسوب میکند. تجمع این کریستالها در این بافتها تودههای کوچکی ایجاد میکند که توفوس نامیده میشوند. وجود این توفوسها موجب خوردگی در استخوان میشود و تغییر شکل مفاصل را در پی دارد. توفوسها دردناک نیستند، اما گاهی التهاب در محل وجود آنها ایجاد میشود. نقرس مزمن توفوسی در گذشته و به علت نبودن داروهای پایینآورنده اسیداوریک بیشتر شایع بوده است.
درمان
داروهای نقرس به دو دسته داروهای درمان حمله حاد و داروهای جلوگیری از عوارض نقرس، تقسیم میشوند. داروهایی که برای درمان حملات حاد نقرس استفاده میشوند، درد و التهاب را تسکین میدهند. اما مهمترین راه برای کنترل نقرس، پیشگیری است. اصلاح رژیم غذایی با کاهش مصرف غذاهای پرپروتئین و پراورات، مصرف مایعات به میزان کافی، کاهش مصرف الکل و وزندهی مناسب از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش تکرار نقرس و بهبود علائم کمک کند. با این حال، برای تشخیص دقیق و درمان مناسب، بهتر است بیماران به پزشک مراجعه کنند.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
