هم شرکتی، هم شخصی
یکی ازتعمیرکاران و نصابان آسانسوردر ابتدا اشارهای دارد به اهمیت آموزش در این شغل و میگوید: «یکی از مسائل مربوط به این شغل بهروزآوری لحظهای دانش فنی تعمیر است و هرچه نصاب و تعمیرکار آسانسور از دانش و تجربه بیشتری برخوردار باشد، نصب و تعمیر آسانسور با ایمنی و اطمینان بیشتری انجام میشود. از طرفی به صورت مداوم آسانسورهای جدید و مدرن به بازار عرضه میشوند که نصاب و تعمیرکار آسانسور باید دانش خود را بهروز کند و با آنها آشنا باشد. از آنجا که قطعات آسانسور به صورت مجزا به ساختمان آورده و در آنجا به هم وصل میشوند، نصاب آسانسور باید از توان بدنی خوبی هم برای حمل و اتصال این قطعات برخوردار باشد. همچنین نباید از ارتفاع بترسد.» وی ادامه میدهد: «تعمیر آسانسور نیازمند دانش کامل نصب آسانسور است، چراکه تعویض کامل هر قطعه معیوب مستلزم نصب صحیح آن است.
بنابراین تعمیرات پس از نصب قرار میگیرد. مسئله دیگری که در بازار ایران به چشم میخورد مربوط به دسترسی به همه مهارتهاست. به این صورت که به علت محدود بودن تعداد آسانسورهای سریعالسیر و جدید، همه متخصصان توانایی آشنایی و شناخت کامل از ویژگیهای آن را ندارند و نمیتوانند با حضور فیزیکی و مشارکت در نصب این آسانسورها، به دانش و تجربیات خود بیفزایند که همین امر موجب میشود افرادی با مهارتهای متفاوت در بازار داشته باشیم.»
کلاسهای نصب و تعمیرات آسانسور
آموزش تعمیرات آسانسور هم در آموزشگاههای سازمان فنیوحرفهای انجام میشود و هم در کلاسهای خصوصی. مجتبی امیری در مورد محل یادگیری مهارتهای لازم میگوید: «برای آموزش حرفهای در این شغل میتوانید پس از گذراندن سال اول دبیرستان وارد شاخه کار و دانش در رشته مربوطه شوید. در این رشته امکان ادامه تحصیل در مقطع کاردانی و کارشناسی نیز وجود دارد.» وی اضافه میکند: «ایران دومین کشور بعد از انگلستان است که رشته دانشگاهی نصب و تعمیر آسانسور را راهاندازی کرده. همچنین دورههای آزاد این شغل در آموزشگاههای معتبر زیر نظر سازمان فنیوحرفهای برگزار میشود. پس از برگزاری کلاسهای آموزش نصب و تعمیرات آسانسور به هر کارآموز مدرک معتبری ارائه میشود که این مدرک حاوی ریزعملکرد و میزان نمرات کسبشده کارآموز در تستهای عملی کلاس آسانسور است؛ یعنی نمراتی که کارشناس آموزش در هر مرحله از تستهای عملی کارآموز برای او در نظر میگیرد در مدرکش ذکر میشود.» امیری با بیان این جملات ادامه میدهد: «حتی اگر کارآموزی مرحلهای از مراحل آموزش نصب و تعمیرات آسانسور را کمتر یاد بگیرد برای او یک ساعت آموزش اضافی در نظر گرفته میشود تا از لحاظ میزان تخصص در کار به سطح بسیار خوبی برسد. کلیه مراحل آموزش نصب و تعمیرات آسانسور کاملا عملی است و خود کارآموزان بهصورت تکبهتک باید تمامی مراحل را انجام دهند. این امر به این دلیل انجام میشود که تکنیسینهای مجرب برای ورود مستقیم به بازار کار آسانسور آماده شوند.»
موضوعات آموزشی
امیری میگوید: «آموزش برای تعمیر و نصب آسانسور مراحل متنوعی را دربرمیگیرد؛ از قبیل آهنکشی و نصب سیستم مکانیکال تا نصب الکتریکال آسانسور، سیمکشی انواع تابلوهای فرمان آسانسور، سیمکشی تابلو فرمانهای دوسرعته، آموزش تخصصی و عملی و دقیق تمامی قطعات و بخشهای الکتریکال (الکتریکی) و مکانیکال (مکانیکی) آسانسور، نحوه ساخت شاسی موتور آسانسور برای نصب در موتورخانه آسانسور، نحوه نصب کابین آسانسور و نصب یوکهای بالا و پایین و دیگر قطعات کابین مانند ضربهگیرهای کابین و نصب نبشیها، عیبیابی و تعمیرات عمومی آسانسور و سرویس پشتیبانی و نگهداری آسانسور، آموزش کامل نقشه فونداسیون موتور گیربکس و گرلس آسانسور و آموزش عملی نصب آنها، آموزش خرید تجهیزات آسانسور با توجه به ظرفیت کابین و ارتفاع طبقات و مباحث مرتبط با تجارت و بازار کار آسانسور، نقشهکشی دقیق چاه آسانسور و آموزش نحوه آهنکشی چاه آسانسور، نصب ریل آسانسور، نصب در طبقه آسانسور و نصب کابین و یوک آن، نصب گاورنر، ترمز مغناطیسی، ضربهگیرها، کفشکها، تست عملی سالم بودن یا معیوب بودن قطعات مهم آسانسور، نصب موتور آسانسور و تنظیمات مربوط به آن و تنظیم سیم بکسل و نصب شاسی موتور، روش ظرفیتسنجی آسانسور و...»
هزینههای دورههای آموزشگاههای خصوصی
امیری در مورد هزینههایی که برای دورههای آموزشی در آموزشگاههای خصوصی دریافت میشود، میگوید: «هزینه این دورهها که معمولا تا 200 ساعت هستند، بین 550 هزار تا 600 هزار تومان است.» وی همچنین اضافه میکند که تعداد کارآموزان این کلاسهای عملی پنج نفر است و افرادی در این حرفه موفقیت بیشتری کسب میکنند که مهارتهایی چون برقکاری و جوشکاری را هم داشته باشند. همچنین نباید تحصیلاتی کمتر از دیپلم داشت چون آشنایی با زمینههای درسی چون فیزیک و ریاضی برای یادگیری مهارتهای این شغل ضروری است. افراد زیر 18 سال نیز برای این شغل مناسب نیستند، چون جزو مشاغل سخت به حساب میآید و معمولا زحمت حمل قطعات و لوازم مربوط به تعمیر و نصب هر آسانسور به عهده تعمیرکار است.
مکان نمیخواهد
تعمیرکار آسانسور نیازی به در اختیار داشتن مغازه و جا و مکان ندارد چون تنها باید جعبهابزارش را بردارد و به محل نصب آسانسور برود.
امیری ادامه میدهد: «با توجه به خرابی و نقصی که آسانسور دارد، دستمزدهای متفاوتی دریافت میشود. در این میان شرکتهای تعمیر آسانسور با ساختمانهای مختلف قراردادهای بلندمدت میبندند و طبق این قرارداد موظف هستند به صورت ماهانه سرویسدهی داشته باشند و بسته به نوع گارانتی معمولا تا یک سال نخست پس از نصب، خدمات لازم را ارائه میکنند. اگر سرویسدهی شرکت خوب باشد، معمولا این قراردادها تمدید میشود و گاه تا 10 سال هم ادامه مییابد.
این شرکتها محل استخدام تعمیرکاران آسانسور هستند و حقوقی ثابتی بین یک میلیون و 500 هزار تا 3 میلیون تومان به آنها میپردازند. البته این میزان حقوق به مهارت و تعداد کار افراد در طول یک ماه بستگی دارد. در این صورت علاوه بر حقوق ثابت، پورسانتهایی هم به آنها پرداخت میشود.»
هزینههای جعبهابزار
شغلهای مبتنی بر مهارت فنی معمولا ابزارهای ویژهای لازم دارند که تعمیر و نصب آسانسور هم از این امر مستثنا نیست. مجتبی امیری در مورد هزینههای خرید جعبهابزار مورد نیاز این شغل میگوید: «جعبه ابزار خیلی معمولی و سطحی برای تعمیرات ساده بین 600 تا 800 هزار تومان قیمت دارد. اما سرویسکاران حرفهای که همه مراحل تعمیر و نگهداری آسانسور را انجام میدهند، به جعبه ابزار پروپیمانتری نیاز دارند. هزینهای که حرفهایها بابت جعبهابزار کارشان میپردازند، بین 3 تا 3 میلیون و 500 هزار تومان است.» وی همچنین اضافه میکند: «از آنجا که کار با آسانسور، کار با برق و جوشکاری و قطعات سختافزاری است، باید رعایت ایمنی لازم صورت بگیرد و نمیتوان با لباس معمولی به این کار مبادرت ورزید. لباس کار حرفهای بین 350 تا 500 هزار تومان قیمت دارد.»
بازار کار نصاب و تعمیرکار آسانسور
نصاب و تعمیرکار آسانسور هم میتواند در شرکتهای تعمیر و نصب آسانسور و هم به صورت مستقل و قراردادی . امیری در این مورد اضافه میکند: «با توجه به اینکه تعداد ساختمانهای بلند در شهرها بسیار زیاد است، نیاز به نصاب و تعمیرکار برای نصب و سرویس آسانسور، همیشگی و دائمی است. بنابراین اگر نصاب یا تعمیرکاری در کار خود مهارت و تخصص لازم را داشته باشد، بهراحتی میتواند فرصتهای شغلی خوبی پیدا کند.» این تعمیرکار فنی، که دانش زیادی در این زمینه دارد، با استفاده از فضای وب همیشه خود را بهروز نگه میدارد تا بتواند نیازهای مربوط به آسانسورهای مدرنی را که وارد کشور میشوند، پوشش دهد. میگوید: «هرچه بیشتر بدانید، چند گام جلوتر خواهید بود و دستمزد بیشتری دریافت میکنید.» وی در مورد دستمزدهای احتمالی در بازار ایران میگوید: «دستمزد رابطه مستقیمی دارد با میزان مهارت افراد و میزان خرابی آسانسور. از طرفی اینکه ساختمان چندطبقه باشد و حتی اینکه هر طبقه چند واحد داشته باشد و عمر ساختمان چند سال باشد هم در میزان دستمزدها تاثیرگذار است، اما به طور میانگین برای هربار مراجعه تعمیرکار به محل آسانسور بین 60 تا 80 هزار تومان دستمزد دریافت میشود.»
نرخ نصب و دستمزدها
نرخ نصب هر طبقه یا در اصطلاح تعمیرکاران هر توقف آسانسور معمولی، 500 هزار تومان است که از پارکینگ تا آخرین طبقه ساختمان محاسبه میشود. البته باید این نکته را هم اضافه کنم که هرچه تعداد طبقات بالاتر میرود، هزینه نصب هم بیشتر میشود. مثلا اگر هزینه نصب در طبقه اول 500 هزار تومان باشد، این هزینه در طبقه پنجم به 700 هزار تومان هم میرسد. امیری ضمن بیان این اطلاعات ادامه میدهد: «مورد دیگر این است که مدل و نوع آسانسور در تعیین هزینههای نصب آن تاثیر مستقیم دارد و این هزینهها را به طرز قابلتوجهی جابهجا میکند. در بازار چندین مدل آسانسور وجود دارد؛ معمولی و ساده، نیمه اتوماتیک، تمام اتوماتیک و چندین مدل پیشرفته دیگر. هزینههای نصب هم با توجه به تنوع آسانسور متغیر است. اگر اجرت نصب آسانسور معمولی در هر طبقه 500 هزار تومان است این مبلغ برای آسانسور نیمهاتوماتیک بین 650 تا 700 هزار تومان است و برای نصب آسانسور تمام اتوماتیک در هر طبقه به یک میلیون تومان میرسد. اجرت نصب آسانسور در مدلهای بالاتر مانند گیرلس به یک میلیون و 500 هزار تومان برای هر طبقه میرسد و برای مدل ام-آر-ال بین 2 تا 2 میلیون و 300 هزار تومان است.»