هرچند عراق و سوریه در سال‌های اخیر و تا آینده قابل پیش‌بینی درگیر جنگ و تنش هستند، ایران روی تجارت بلندمدت با این دو کشور حساب کرده است. عوامل سیاسی ازجمله دلایلی است که مانع تقویت روابط اقتصادی ایران و دیگر کشورهای عرب منطقه می‌شود و در این میان عراق، که زمانی دشمن ایران به شمار می‌رفت، و دولت بشار اسد در سوریه، به شرکای تجاری قابل‌اعتماد ایران تبدیل شده‌اند.

روزنامه «فایننشال تایمز» با اشاره به افزایش صادرات ایران به عراق و سوریه می‌نویسد: «شیر تازه، آنتی‌بیوتیک و سیمان. ایران به همسایه خود عراق به دیده بازاری بزرگ برای صادرات محصول نگاه می‌کند. هنگامی که ایران غیرعرب و عراق عرب سال‌ها به دلیل جنگ هشت‌ساله با یکدیگر دشمنی داشتند، شاید هیچ‌یک فکر نمی‌کردند که پس از سرنگونی صدام در سال 2003 میلادی روابطشان تا این اندازه نزدیک شود.» یحیی آل‌اسحاق، رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق، می‌گوید: «عراق بهترین بازار برای کالاهای ساخت ایران است و به همه چیز نیاز دارد.» البته تجارت ایران با جهان عرب تا حد زیادی به امارات و عراق محدود مانده است. با وجود نفع اقتصادی به نظر می‌رسد سایه سیاست بر سر اقتصاد سنگین است. ‌آل‌اسحاق در ادامه اشاره می‌کند که ایران می‌تواند با شرکای اروپایی که با وضعیت بازار عراق آشنا نیستند و در این باره نگران‌اند، همکاری کند چراکه مشترکات تاریخی و فرهنگی میان دو کشور وجود دارد. این روزنامه اشاره می‌کند که از 42 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی ایران در سال گذشته 6 میلیارد دلار آن به عراق و 4 میلیارد دلار آن صادرات دوباره از امارات بوده است. فایننشال تایمز در ادامه اشاره می‌کند که بازرگانان ایرانی فرصت را برای صادرات به کشورهای عربی مناسب می‌بینند و در این باره می‌نویسد: «آنان خواستار بهبود روابط سیاسی با عربستان سعودی، رقیب منطقه‌ای ایران، برای رونق کسب‌وکار هستند. علاوه بر عمان، ایران به کشورهای حوزه خلیج‌فارس، لبنان و سوریه صادرات 375 میلیون دلاری کالا داشته است.» به طور کلی می‌توان گفت حجم تجارت ایران با جهان عرب عمدتا به عراق محدود مانده و با وجود مزایای مشخص منطقه‌ای‌تر شدن تجارت، عوامل سیاسی همچنان مانع توسعه روابط تجاری هستند. تجار ایرانی اذعان می‌کنند که توسعه تجارت با جهان عرب مستلزم بهبود روابط با عربستان، رقیب منطقه‌ای ایران، است. تنش در روابط با عربستان بر روابط اقتصادی ایران با دیگر کشورهای عربی نزدیک به تهران نیز تاثیر گذاشته است. به گفته یک بانکدار ارشد ایرانی، بانک‌های اماراتی از زمان قطع رابطه عربستان با ایران، برای همکاری با تجار ایرانی انگیزه کمتری دارند. این در شرایطی است که با لغو تحریم‌ها، وابستگی ایران به دبی برای صادرات مجدد، دور زدن تحریم‌ها و نقل‌وانتقال پول نیز کمتر شده است. برای مثال واردات از امارات در سال گذشته شمسی به 8/7 میلیارد دلار رسید، در حالی که این رقم در سال قبل از آن 1/12 میلیارد دلار بود. بازار دیگری که ایران به بهره بردن از آن در آینده امید دارد، بازار سوریه است. زمانی که جنگ سوریه خاتمه یابد، سوریه هم مانند عراق به بازار گسترده‌ای برای کالاهای ایرانی تبدیل می‌شود و البته ایران در حال حاضر نیز روابط تجاری نزدیکی با سوریه دارد. در صورت پایان جنگ سوریه، شرکت‌های ایرانی ازجمله شرکت‌هایی خواهند بود که وارد روند بازسازی این کشور می‌شوند.

* مطالب انتخاب شده از منابع خارجی

الزاما بیان‌کننده دیدگاه‌های «آتیه‌نو» نیست