تشکيل کلينيک‌های ديابت و فشارخون در مراکز ملکی

معاون طب‌کار سازمان تأمین‌اجتماعی خبر داد

تشکيل کلينيک‌های ديابت و فشارخون در مراکز ملکی

بسیاری از کشورها به‌ویژه در سال‌های اخیر اصل پیشگیری از بیماری‌ها را برای حفظ سلامت مردم و کاهش هزینه‌ها محور برنامه‌ریزی‌های حوزه درمان خود قرار داده‌اند؛ سازمان تأمین‌اجتماعی با پوشش درمان بیش از نیمی ‌از جمعیت کشور، گام‌های مؤثری را در تأمین سلامت کارگران، بازنشستگان و خانواده‌های آنها برداشته است؛ پایش سلامت مردم و به‌ویژه نیروهای کار نه‌تنها در دستیابی به جامعه‌ای سالم نقش دارد، بلکه در ارتقاء بهره‌وری نیز مؤثر است و از سویی این اقدامات سبب کاهش هزینه‌های درمان می‌شود.

سلاله صدرایی روزنامه‌نگار

معاون طب ‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی اداره کل درمان مستقیم سازمان تأمین‌اجتماعی با اشاره به تدوین دکترین «سلامت‌محور» به جای «درمان‌محور» در این سازمان، اعلام کرد که این نهاد در مسیر پیشگیری گام‌های مهمی ‌را برداشته است و با انجام تحقیقات گسترده در این زمینه معلوم شده که بیش از 96 درصد علت ازکارافتادگی ناشی از دو بیماری دیابت و فشارخون و عوارض این بیماری است و از این ‌رو در بیش از 39 بیمارستان ملکی اقدام به تأسیس کلینیک‌های تخصصی دیابت و فشار خون کرده و مقدمات لازم برای تشکیل این کلینیک‌ها در مراکز درمانی سرپایی نیز فراهم شده است که به زودی آغاز به‌کار می‌کنند.

شایع‌ترین عوامل مرگ‌ومیر
دکتر مازیار ایکانی با بیان اینکه در قرون 19 و 20، شاهد ظهور بیماری‌های واگیردار مانند بیماری‌های عفونی و تغذیه‌ای بودیم که منجر به مرگ بسیاری از مردم کره خاکی شد، افزود: «در قرن 21 با پیشرفت علم و تولید واکسیناسیون، بسیاری از بیماری‌های عفونی و باکتریال ریشه‌کن شدند.»
وی اظهار کرد: «با ظهور انقلاب صنعتی و تغییر چهره زندگی از سنتی به مدرن، بیماری‌های مزمن و غیرواگیر، دامنگیر افراد جامعه شد و شیوع این بیماری‌ها که ریشه در بی‌تحرکی زندگی ماشینی داشت، تهدید جدی برای سلامت افراد به شمار آمد؛ به گونه‌ای که امروزه بیش از 60 درصد از مرگ‌ومیرها، ناشی از بیماری‌های مزمن و غیرواگیر است.»
معاون طب ‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی با اشاره به چهار گروه بیماری‌های مزمن شامل بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت، سرطان‌ها و بیماری‌های تنفسی، گفت: «این بیماری‌ها از شایع‌ترین عوامل مرگ‌ومیر در دنیا به شمار می‌روند که بیشترین عامل مربوط به بیماری‌های قلبی عروقی و سکته قلبی با 80 درصد علت فوتی‌ها در میان این بیماری‌ها است. این درحالی است که امکان پیشگیری از وقوع چنین مشکلاتی وجود دارد و می‌توان گفت، 80 درصد بیماری‌های قلبی عروقی، یک سوم بیماری‌های سرطانی و دیابت، قابل پیشگیری و کنترل است.»
ایکانی تصریح کرد: «بر اساس این رویکرد علمی، سازمان تأمین‌اجتماعی با تدوین دکترین «سلامت‌محور» به جای «درمان‌محور» در مسیر پیشگیری گام‌های مهمی‌ را آغاز کرده است؛ زیرا سازمان به عنوان بزرگترین خریدار درمان و دومین تولید‌کننده درمان کشور، سلامت بیش از 44 میلیون نفر ایرانی را تحت پوشش دارد که خود نشان‌دهنده جایگاه مهم این نهاد در نظام سلامت کشور است.»
وی ادامه داد: «این رویکرد جدید، منجر به تغییر در ساختار درمان و تأسیس چند اداره جدید مرتبط با حوزه‌های بهداشت و سلامت در سازمان تأمین‌اجتماعی در دو سال اخیر شده که مهمترین آن تشکیل اداره بیماری‌های مزن و سالمند و اداره پیشگیری و غربالگری است که در زیرمجموعه «معاونت درمان»، «اداره کل درمان مستقیم» و «معاونت طب کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی» قرار دارد.
معاون طب‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی با تأکید بر اینکه تلاش بر این بود تا رویکرد جدید و دکترین «سلامت‌محور» سازمان حمایت و تقویت شد، به انجام تحقیقات انجام شده در حوزه درمان اشاره کرد و افزود: «این تحقیقات نشان داد که بیشترین آمار مراجعه به مراکز سرپایی، مربوط به بیماران مبتلا به دیابت و فشارخون است و بیشترین هزینه دارویی در درمان سرپایی نیز مربوط به خدمات دارویی این بیماران است.»
ایکانی اظهار کرد: «همچنین معلوم شد، بیش از 60 درصد بستری‌هایی که در مراکز بستری اتفاق می‌افتد، ناشی از عوارض ثانویه و ثالثیه مربوط به تداخل این دو بیماری است که در اثر همپوشانی، عوارض شدیدی را بر‌جای می‌گذارد.»
وی گفت: «کشف این حقیقت، نشان می‌دهد که اگر اقدامات مؤثر در کنترل و پیشگیری از این بیماری‌ها در کل نظام سلامت کشور، به عمل آید، در دراز‌مدت نه‌تنها منجر به افزایش سلامت افراد جامعه می‌شود، بلکه هزینه‌های درمان را نیز کاهش می‌یابد.»

شایع‌ترین علت ازکارافتادگی
معاون طب‌ کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی تصریح کرد: «با انجام چند پژوهش دیگر ابعاد این دستاورد، بیشتر نمایان شد؛ به این ترتیب که برای نخستین‌بار در سازمان، اپیدمیولوژی بیماری‌های شایع منجر به ازکارافتادگی را در کشور در هر استان بررسی کردیم و بر اساس دموگرافی جمعیتی متوجه شدیم، شایع‌ترین علت ازکارافتادگی در تمامی‌ استان‌ها به دنبال بیماری‌های ناشی از دیابت و فشارخون و عوارض این دو بیماری ایجاد می‌شود و برخلاف این تصور که حادثه ناشی از کار علت شایع ازکارافتادگی تلقی می‌شود، به صراحت می‌توان گفت، حادثه ناشی از کار تنها سه درصد عوامل ازکارافتادگی را تشکیل می‌دهد و بیش از 96 درصد ازکارافتادگی، ناشی از بیماری‌های مزمن غیرواگیر و حوادث غیر کار است.»

تشکیل پرونده بیماران مزمن 
ایکانی ادامه داد: «سپس با ارزیابی اینکه عوارض این بیماری‌ها می‌تواند پیش‌رونده باشد و علاوه بر ایجاد خطر سلامتی، سبب افزایش هزینه‌های درمان چه در بخش بستری و نیز سرپایی شود، تصمیم به تشکیل پرونده بیماران مزمن در مراکز درمانی تأمین‌اجتماعی گرفته شد و ابتدا در سامانه (HIS) بیمارستانی، روند شناسایی و تشکیل بیماران مزمن آغاز شد.»
وی با اشاره به تشکیل بیش از 2 میلیون و 215 هزار و 761 پرونده الکترونیک بیماران مزمن در مراکز ملکی تأمین‌اجتماعی در یک سال و نیم اخیر و تا پایان آذر امسال، افزود:«28.91 درصد این بیماران دارای دیابت، 45.42 درصد دارای فشارخون، 13.9 درصد بیماری‌های قلبی عروقی، 6.21 درصد بیماری‌های اعصاب ‌و روان، 4.89 درصد ‌هایپوتیروئید (کم‌کاری تیروئید) و 1.47 درصد آسم و COPD (بیماری انسدادی مزمن ریه) هستند.»
معاون طب ‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی همچنین از ارائه بیش از 100 ساعت آموزش در سه سطح پزشک، پرستار و کارشناس تغذیه برای اجرای طرح پیشگیری و درمان بیماری‌های دیابت و فشارخون خبر داد و گفت: «بر اساس راهنماهای بالینی (گایدلاین‌) وزارت بهداشت، نسبت به کنترل این بیماری‌ها اقدامات لازم را انجام می‌دهیم تا از روند رو به رشد بیماری‌ها جلوگیری و از عوارض آنها کاسته شود. به این ترتیب، ضمن مراقبت از بیماران، بار مالی هزینه‌های درمان نیز کاهش می‌یابد. همچنین برای ارائه خدمات مناسب، نظام ارجاع برای این بیماران در سیستم(HIS) راه‌اندازی شد.»

کلینیک‌ دیابت و فشارخون مراکز بستری
ایکانی با بیان اینکه پس از انجام این اقدامات، برای اولین‌بار کلینیک‌های تخصصی دیابت و فشارخون در بیمارستان‌های ملکی سازمان تأمین‌اجتماعی راه‌اندازی شد، اظهار کرد: «در حال حاضر در بیش از 39 بیمارستان ملکی کشور کلینیک‌های تخصصی دیابت و فشارخون ایجاد شده است که در مدت چند ماه فعالیت، بیش از 21 هزار و 218 نفر ویزیت تخصصی شده‌اند.»
وی در تشریح روند خدمات ویزیت تخصصی، ادامه داد: «در قدم نخست، بحث شناسایی قرار دارد. بیمارانی که به مراکز ملکی مراجعه می‌کنند و تمامی ‌افراد بالای 40 سال، ابتدا شناسایی شده و در صورت داشتن عوارض و علائم، قندخون و فشارخون‌شان ارزیابی می‌شود. باید توجه داشت این بیماری‌ها بسیار مرموز و پیچیده هستند و ممکن است بسیاری از افراد دچار این مشکلات شوند و سال‌ها از آن خبر نداشته باشند؛ در نتیجه با انجام غربالگری، ابتدا بیماران دارای این مشکلات، شناسایی می‌شوند.» معاون طب ‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی تصریح کرد: «پس از شناسایی بیمار، با تشکیل پرونده بیماران مزمن، درمان او آغاز شده و ضمن جلوگیری از عوارض بیماری، مسیر ارجاع برای درمان‌های تخصصی فراهم می‌شود. به این ترتیب بیماران در سطح یک خدمات اولیه را توسط پزشک عمومی، در سطح دو خدمات تخصصی و سطح سه خدمات فوق تخصصی دریافت می‌کنند و در این گردش درمانی بیماران بار دیگر در سطح یک پایش شده و در صورت نیاز، مجدد ارجاع داده می‌شوند.»

کلینیک‌ دیابت و فشارخون مراکز سرپایی
ایکانی با اعلام اینکه برای ارتقاء کیفیت خدمات، کلینیک‌های دیابت و فشارخون به زودی در مراکز سرپایی نیز راه‌اندازی می‌شود، افزود: «برای این اقدام، دستورالعمل‌های لازم پیش‌بینی شده است. در این بخش نیز در سطح یک پزشکان عمومی‌ آموزش دیده وجود دارند که به طور ویژه بیماران دارای دیابت و فشارخون را ویزیت می‌کنند و در صورت نیاز به سطح دو و سه در بیمارستان‌ها ارجاع داده می‌شوند. آموزش به پزشکان عمومی‌ با هماهنگی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی انجام شده است و این شیوه خدمت‌رسانی کمک می‌کند تا بیماران دیابت و فشارخون شناسایی و تحت نظر قرار گرفته و درمان‌های روزآمد برای آن‌ها فراهم شود.» وی در تشریح روند درمان این بیماران، اظهار کرد: «در کلینیک‌های تخصصی سطح یک بیماران شناسایی و بر اساس گایدلاین‌ها درمان آنها انجام شده و با تشکیل پرونده بیماران مزمن، معاینات ادواری برای آنها انجام می‌شود. همچنین بیماران در صورت نیاز به درمان‌های تخصصی مانند کلیه، به سطح دو و پزشک متخصص داخلی کلیه ارجاع می‌شود و در این بخش نیز در صورت نیاز به درمان سطح سه به پزشکان فوق‌تخصصی مانند نفرولوژی ارجاع می‌شوند. به این ترتیب هدف از ارائه خدمات سطح‌بندی شده، برخورداری از درمان‌های صحیح و اصولی و کنترل عوارض ثانویه و ثالثیه بیماری است.»
بازده خدمات سطح‌بندی
معاون طب ‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی مهمترین بازده این خدمات را حفظ سلامت بیماران برشمرد و گفت: «علاوه بر آن این خدمت‌رسانی سبب کاهش هزینه‌های اقتصادی ناشی از بیماری‌ها می‌شود. وقتی امکان پیشگیری از عوارض بیماری‌ها فراهم شود، از ابتلای فرد به ناتوانی‌های ثانویه ناشی از پرفشاری خون و دیابت گرفته شده و از ناتوان شدن بیماران جلوگیری می‌شود در عین حال هزینه‌های درمان نیز صرفه‌جویی می‌شود.» ایکانی تصریح کرد: «همچنین این شیوه کمک می‌کند تا از مرگ‌ومیر زودرس جلوگیری شود؛ زیرا با تشخیص به موقع جلوی خطر ابتلا به مشکلات مربوط به سکته‌های قلبی و مغزی گرفته شده و مرگ‌ومیر کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر «لایف تایم» بیمار بهبود می‌یابد. از سوی دیگر «لایف استایل» فرد تحت کنترل قرار می‌گیرد و در نتیجه می‌توان گفت، خدمات سطح‌بندی کمک می‌کند تا با مدیریت بیماری کیفیت زندگی بیماران بهبود یافته و افزایش طول عمر بیماران میسر شود.»

کلینیک‌های سطح یک
وی با اشاره به ضوابط ایجاد کلینیک‌های سطح یک در مراکز درمانی، ادامه داد: «در گام اول، شرط برقراری کلینیک‌های دیابت و فشارخون در بین 310 مرکز درمانی سرپایی، برخورداری از چهار پزشک عمومی ‌است؛ به بیان دیگر هرکدام از مراکزی که به جز پزشک رئیس درمانگاه، دارای سه پزشک عمومی ‌باشند، وارد طرح می‌شوند و در این درمانگاه‌های یک پزشک باید دوره آموزشی درمان دیابت و فشارخون را گذرانده باشد. درحال حاضر بیش از 150 پزشک، 700 پرستار و حدود 80 کارشناس تغذیه این دوره‌های آموزشی را سپری کرده‌اند.» معاون طب ‌کار، پیشگیری و کمیسیون‌های پزشکی تأمین‌اجتماعی افزود: «به این ترتیب، ترکیب و پکیجی از خدمات درمانی وجود دارد و بیمار پس از ویزیت بالینی توسط پزشک، از طریق پرستار با علائم هشدار‌دهنده و عوارض بیماری آشنا شده و توسط کارشناس تغذیه درباره نحوه مصرف غذاهای مناسب با بیماری هدایت می‌شود. همچنین بروشورهای خودمراقبتی آماده شده است که در اختیار بیماران قرار داده می‌شود.» ایکانی با بیان اینکه نتایج کیفی این برنامه به نفع سازمان و بیمه‌شدگان است، اظهار کرد: «در این برنامه همان چهار هدف کلی مربوط به جلوگیری از ناتوانی بیماران، جلوگیری از مرگ‌ومیر زودرس، برخورداری از لایف‌استایل مناسب و کاهش هزینه‌های درمان پیگیری و فراهم می‌شود. درنظر است که به امید خدا تا پایان سال تمامی‌ حوزه درمان سطح دو از کلینیک‌های تخصصی فشارخون و دیابت بهره‌مند شوند.»
ارسال دیدگاه
ضمیمه
ضمیمه