آنقدر آرام‌آرام رخ می‌دهد که متوجه نمی‌شوید؛ سال‌ها کار می‌کنید و کم‌کم درد جزئی از زندگی‌تان می‌شود. اغلب بیماری‌های شغلی را که حاصل قرار گرفتن در شرایط نامناسب هستند و گاهی بی‌توجهی کارگران و کارمندان هم به آن‌ها دامن می‌زند نمی‌توان درمان کرد. به همین دلیل انجام اقدامات پیشگیرانه و معاینه‌های دوره‌ای بسیار مفیدتر است. برخی از شایع‌ترین این آسیب‌ها را که شاغلان مختلف را تهدید می‌کند در ادامه می‌خوانید.

1- خطر مواد شیمیایی: افرادی که با مواد شیمیایی سروکار دارند، در معرض آسیب‌های متعددی هستند. اگر این مواد وارد بدن آن‌ها شود بسته به نوع ماده شیمیایی ممکن است یک یا چند ارگان فرد دچار آسیب شود. بعضی از این مواد بر سیستم عصبی تاثیر می‌گذارد و می‌تواند سبب فلج اندام شود. همچنین بیماری‌های پوستی از بیماری‌های شایعی است که در اثر مواجهه اندام‌های فوقانی و دست‌های کارگران با مواد شیمیایی به‌خصوص حلال‌ها ایجاد می‌شود. از سوی دیگر بسیاری از مواد شیمیایی به‌خصوص حلال‌ها می‌توانند سیستم مغزی را دچار اختلال کنند، باعث تحلیل مغز شوند و همچنین سبب بروز رفتارهای غیرطبیعی در فرد شوند. استفاده از هواکش‌هایی که غلظت این مواد را در محیط کاهش می‌دهند می‌تواند احتمال ایجاد خطرات تنفسی را کاهش دهد. استفاده از ماسک‌های مخصوص (نه ماسک‌های پارچه‌ای و کاغذی) موثر است. برای کاهش خطرات ناشی از تماس مواد شیمیایی با پوست بدن هم استفاده از لباس‌ها و دستکش‌های مخصوص که مانع تماس این مواد با پوست می‌شود ضروری است. در صورت تماس ناگهانی باید سریع محل را شست تا احتمال جذب این مواد کمتر شود. افرادی که با این مواد سروکار دارند باید حتما قبل از خوردن مواد خوراکی دست‌های خود را بشویند چون ورود این مواد به دستگاه گوارشی بسیار خطرزاست.

2- آلودگی‌های صوتی در محل کار: سروصدای زیاد محیط‌های شغلی سبب کاهش شنوایی کارکنان می‌شود و برای پیشگیری باید آن‌ها را به حداقل رساند. مثلا اگر این سروصدا ناشی از یک دستگاه است می‌توان با روغن‌کاری یا فاصله گرفتن از عامل سروصدا شدت صوت را کاهش داد. اگر این امکان وجود ندارد فرد می‌تواند هنگام کار با دستگاه از گوشی‌های مخصوص استفاده کند. با معاینات به‌موقع می‌توان از کاهش شنوایی مطلع و مانع پیشروی آن شد.

3- سرطان‌های شغلی: ابتلا به سرطان‌های شغلی می‌تواند سبب ازکارافتادگی فرد و حتی مرگ او شود. غبار چوب، مواد شیمیایی و غبار فلزی هرکدام می‌تواند یک یا چند ارگان فرد را دچار عارضه کند. آزبست که در بعضی کارخانه‌های لنت‌کوبی، صنایع سیمان آزبست، صنایع آجرنسوز و لباس‌های نسوز وجود دارد و سیلیس به‌شدت سرطان‌زا هستند. مواجهه با آرسنیک که در صنایع زیادی به کار می‌رود می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد سرطان شود. استفاده از این مواد در بسیاری از کشورهای دنیا ممنوع شده ولی متاسفانه در کشور ما با وجود تصویب قانون ممنوعیت استفاده، هنوز در برخی کارگاه‌ها استفاده می‌شود.

4- کارهای اداری و کامپیوتری: این افراد در معرض ابتلا به دردهای اسکلتی و عضلانی هستند. اگر طراحی میز، مانیتور و موس استاندارد نباشد مشکلاتی را فرد به وجود می‌آورد از قبیل مشکلات چشمی و مشکلات اندام فوقانی به‌خصوص مشکلات مهره‌های گردن و مچ دست. یکی از شایع‌ترین مشکلات در مشاغل کارمندی استرس‌های شغلی است که می‌تواند در کمیت و کیفیت فعالیت کاری فرد و سلامت جسم و روان او تاثیر بگذارد. استفاده از میز و صندلی استاندارد و تنظیم زاویه مناسب با قد و چشم و صحیح نشستن در کاهش این عوارض بسیار موثر است و بی‌توجهی به آن‌ها در بلندمدت بسیار آسیب‌رسان خواهد بود.

5- کارهای سنگین: افرادی که کارهایی مثل جابه‌جا کردن بارهای سنگین انجام می‌دهند ابتلا به کمردرد و آسیب‌دیدگی مهره‌های کمر را باید جدی بگیرند. جسم را در کمترین فاصله با بدن باید بلند کرد و هرچه این بار به شکم نزدیک‌تر باشد وزنی که کمر تحمل می‌کند کمتر خواهد بود. حمل بارهای بالای 22 کیلوگرم نباید انجام شود.

به‌طورکلی آموزش نقش مهمی در کاهش آسیب‌های شغلی دارد. شاغلان باید عوامل خطرزای محیط کار را بشناسند، بدانند که این عوامل چه خطراتی به وجود می‌آورد، در چه صورتی خطر تشدید خواهد شد و چه اقدامات و وسایل محافظتی می‌تواند خطرات و آسیب‌های ناشی از این عوامل را کاهش بدهد. شاغلان و کارفرمایان شغل‌های آسیب‌ها باید انجام معاینات منظم و تخصصی برای پیشگیری، تشخیص و درمان به‌موقع عارضه قبل از حاد شدن را جدی بگیرند.

متخصص طب کار