اولین نکته قابل‌ذکر در خصوص وضعیت کشاورزی در استان فارس درصد شاغلان در این حوزه است. سهم اشتغال در استان فارس در بخش کشاورزی 5/22 درصد است. درواقع می‌توان گفت از مجموع شاغلان استان فارس 5/22 درصد آنها به شغل کشاورزی مبادرت می‌ورزند. اگر بخواهیم این نسبت را با میانگین کشوری مقایسه کنیم، با توجه به میانگین کشوری 2/19 درصدی، استان فارس تقریبا 3/3 درصد از میانگین کشوری بالاتر است. در مقایسه آمار شاغلان در بخش صنعتی و بخش کشاورزی فارس، بخش کشاورزی با وجود تمام مشکلات همچنان از بخش صنعت جلوتر است، چراکه آمار شاغلان در بخش صنعتی در استان فارس 4/29 درصد است که از میانگین کشوری نزدیک به 4 درصد کمتر است. این مقایسه آماری اهمیت و جایگاه کشاورزی را در استان فارس به‌خوبی نشان می‌دهد.

متاسفانه خشکسالی حاکم بر استان فارس در دهه گذشته، اثر منفی بر تولیدات کشاورزی و به‌تبع بر وضعیت اقتصادی استان داشته است. این اثر منفی با کاهش منابع ورودی و کاهش ضریب پشتیبانی، قطعا بر تامین‌اجتماعی نیز اثر سوء داشته است. درصد زیادی از کشاورزان از روستاها به شهرستان‌ها یا مرکز استان (شیراز) مهاجرت کرده‌اند، آنان که بضاعت مالی ندارند بعضا ممکن است حاشیه‌نشین نیز شوند. با این توضیح مدیریت منابع آب در استان فارس از مهم‌ترین اقدامات است.

کاهش تولید در بخش کشاورزی قطعا بر صنایع تبدیلی نیز اثر منفی می‌گذارد. واضح است که با کاهش تولید در بخش کشاورزی فارس، صنایع تبدیلی استان نیز ضعیف یا حتی غیرفعال شده است، که این مسئله نیز بر منابع سازمان اثر منفی دارد و تامین‌اجتماعی را با کاهش منابع درآمدی مواجه می‌کند.

اگر بخواهیم تاثیر سیاست‌های تامین‌اجتماعی را بر صنعت کشاورزی بررسی کنیم، اولین اشاره ما باید به معافیت بیمه‌ای باشد که دولت برای بخش کشاورزی قائل شده است. معافیتی که فرار بیمه‌ای در بخش کشاورزی را از بین برد و تعداد زیادی بیمه‌شده بخش‌های مرتبط با کشاورزی را به آمار بیمه‌شدگان اضافه کرد. استقبال کشاورزان در چند سال گذشته از معافیت بیمه‌ای بسیار خوب بوده است، اما با توجه به کاهش تولید کشاورزی و بروز پدیده بیکاری در این حوزه، سازمان تامین‌اجتماعی قادر به ادامه روند معافیت بیمه‌ای کشاورزی نخواهد بود و کشاورزان به‌ناچار باید از بیمه اختیاری استفاده کنند که طبیعتا افزایش حق‌بیمه را برای کشاورز در پی خواهد داشت و نتیجه این فرایند کاهش تعداد بیمه‌شدگان و کاهش ضریب پشتیبانی سازمان خواهد بود.

در ادامه، لازم است گریزی بزنیم به حوزه کارفرمایی و کارگری در بخش کشاورزی. قانون‌گذار در تعریفی جامع و کلی کارفرما و کارگر را در قوانین موجود تشریح کرده است. کارفرمایان در بخش کشاورزی افرادی هستند که اسناد ملکی زمین‌های کشاورزی را دارند و کارگران افرادی هستند که در زمین‌های کشاورزی مشغول به کارند. در تشکیل پرونده برای یک کارگاه، بازرسان بیمه‌ای کارفرما را بررسی می‌کنند و نظارت‌های لازم را برای استفاده از معافیت‌های بیمه‌ای در بخش کشاورزی اعمال می‌کنند. رضایت کارفرمایان از تامین‌اجتماعی در حوزه کشاورزی، به دلیل استفاده از معافیت بیمه‌ای، قابل‌قبول است و شاهد این ادعا استقبال کشاورزان در پرداخت حق‌بیمه است. به طوری که کشاورز حتی پس از بیکاری و از دست دادن کشت و زرع خود نیز تمایل و بلکه اصرار دارد حق‌بیمه خود را بپردازد.

در بررسی آینده کشاورزی در استان فارس، باید گفت که عوامل و سازمان‌های زیادی هستند که در احیای تولیدات کشاورزی در استان فارس دخیل‌اند. ازجمله این سازمان‌ها می‌توان به سازمان آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی و حتی مجلس محترم شورای اسلامی اشاره کرد. تامین‌اجتماعی به‌تنهایی قادر به حل این مسئله نیست و تاثیر سیاست‌های سازمان تامین‌اجتماعی بر وضعیت کشاورزی مستقیم و اثرگذار نخواهد بود.

در پایان باید اذعان داشت که نقش سازمان تامین‌اجتماعی در بهبود کشاورزی فارس بیشتر به سمت حمایت از صنایع تبدیلی است. سازمان تامین‌اجتماعی با سرمایه‌گذاری در توسعه صنایع تبدیلی فارس می‌تواند وضعیت این صنعت را بهبود ببخشد. این سرمایه‌گذاری نیازمند مطالعات دقیق و برنامه‌ریزی‌شده است. نتیجه این سرمایه‌گذاری می‌تواند منجر به افزایش بیمه‌شدگان اجباری و بالا رفتن منابع سازمان و افزایش ضریب پشتیانی تامین‌اجتماعی شود.