با ورود نخستین هواپیمای ایرباس به ایران، نخستین گام در روند طولانی نوسازی ناوگان هوایی کهنسال ایران برداشته شده است. روندی که قرار است در آن هواپیماهای جدید ایرباس و بویینگ به تدریج جایگزین هواپیماهای قدیمی روسی شوند که عمر آنها به چهار دهه می‌رسد.

انعقاد قراردادهای خرید هواپیما از غول‌های هواپیماسازی جهان یعنی بویینگ و ایرباس پس از آن ممکن شد که تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای توانست به هدف خود مبنی بر توافق هسته‌ای و لغو تحریم‌ها دست یابد. تحلیگران می‌گویند به‌طور کلی بخش حمل‌و‌نقل زودتر از دیگر بخش‌ها از منافع لغو تحریم‌ها بهره‌مند می‌شود و صنعت هوایی ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست.

وال‌استریت ژورنال، در این زمینه می‌نویسد، شرکت ایران‌ایر سال گذشته میلادی قراردادهایی برای خرید 180 فروند هواپیما از شرکت‌های ایرباس و بوئینگ منعقد کرد. ارزش این سفارش‌ها بیش از 5/34میلیارد دلار است، اما معمولا فروشندگان تخفیف‌های قابل‌توجهی را برای خریداران در نظر می‌گیرند. این قراردادها، مهم‌ترین قراردادهای منعقدشده میان ایران و شرکت‌های غربی از زمان لغو تحریم‌های غرب علیه تهران در ژانویه 2016 است.

البته منتقدان توافق هسته‌ای در آمریکا تلاش کرده‌اند تا جلوی فروش هواپیما به ایران را بگیرند و دست به اقداماتی در کنگره آمریکا زده‌اند تا مانع از تامین مالی این قراردادها شوند. اما این تلاش‌ها تاکنون نتوانسته مانع از توقف اجرای این معاملات شود و دولت آمریکا به شرکت‌های بوئینگ و ایرباس مجوز داد تا به ایران هواپیما بفروشند. این در حالی‌است که انتخاب دونالد ترامپ، به عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، که در جریان کارزار انتخاباتی‌اش، انتقادات سختی از توافق هسته‌ای مطرح‌ کرده، چشم‌انداز ورود هواپیماهای بویینگ به ایران را در ابهام قرار داده است. برخی اعتقاد دارند قراردادهای فروش هواپیما، آزمونی است که مشخص می‌کند دولت ترامپ چه موضعی در مقابل قراردادهای تجاری با ایران اتخاذ خواهد کرد.

مقامات ایران می‌گویند، چنانچه دولت آمریکا جلوی اجرای قراردادهای فروش هواپیما را بگیرد، آن‌ها درخواست بازپرداخت ارقام پرداخت‌شده به اضافه سود آن‌ها را خواهند کرد.

گوی سبقت در دست ایرباس

به هر ترتیب شرکت ایرباس به طور رسمی قرارداد فروش ۹۸ فروند هواپیما به شرکت ایران‌ایر را ثبت کرده است. این قرارداد بخشی از افزایش سفارشات این شرکت در پایان سال ۲۰۱۶ میلادی است که به این شرکت اجازه می‌دهد در رقابت برای سفارشات جدید از بوئینگ پیشی بگیرد.

به گزارش رویترز، انعقاد قرارداد بزرگ فروش هواپیما به ایران دوباره ایرباس را به صدر بازار هوایی جهان باز گردانده است به نحوی که این شرکت سفارش‌های بزرگی از هند و چین دریافت کرده است. ایرباس در سال گذشته با افزایش 8درصدی تعداد هواپیماهای تحویلی مواجه بود که بیش از پیش‌بینی‌های قبلی‌اش بود. همچنین افزایش سفارشات در ماه دسامبر، موجب شد که این شرکت از شرکت بوئینگ در زمینه ثبت سفارشات جدید پیشی بگیرد.

این شرکت اعلام کرد، در سال 2016 میلادی 688 فروند هواپیما تحویل مشتریان داده، در حالی که پیش‌بینی رسمی شرکت تحویل 650 فروند هواپیما بوده است. همچنین مدیر مالی شرکت تحویل 670 فروند هواپیما را هدف‌گذاری کرده بود.

تحلیلگران پیش از این نیز اعلام کرده بودند که قرارداد فروش هواپیما به ایران نقش مهمی در ایجاد اشتغال و درآمدزایی شرکت‌های بویینگ و ایرباس دارد. ایران، بازاری بکر به شمار می‌رود که نزدیک به چهاردهه دست نخورده باقی‌مانده و برای سال‌ها به خرید هواپیماهای جدید نیاز خواهد داشت.

ویژگی‌های ایرباس 321

طلسم تحریم صنعت هوایی ایران با ورود نخستین ایرباس 321 شکسته شده است. اما این هواپیما چه ویژگی‌هایی دارد؟

سری ایرباس ۳۲۰ پرتقاضا‌ترین هواپیمای ایرباس در جهان است و ایرباس تاکنون برای این مدل حدود ۱۳هزار تقاضا از شرکت‌های مختلف دریافت کرده است.

ایرباس ۳۲۱، بزرگ‌ترین عضو خانواده ایرباس ۳۲۰ است. مدل ۳۲۱ به دلیل بدنه کشیده و تعداد زیاد صندلی با اینکه از نظر دسته‌بندی در میان هواپیماهای تک راهرو (باریک‌پیکر) قرار می‌گیرد اما به دلیل گنجایش ۱۹۰نفری (در دو کلاس پروازی) ظرفیتی نزدیک به هواپیماهای کوچک پهن‌پیکر دارد. همین عامل در کنار برد عملیاتی 7 هزارکیلومتری، این هواپیما را از نظر توان عملیاتی قدرتمند‌ترین عضو خانواده هواپیمای ایرباس۳۲۰ کرده است. این هواپیما هم می‌تواند مسیر‌های پر مسافر داخلی را پوشش دهد و هم از پس پروازهای زیر۲۰۰ مسافر تا کشورهای اروپای غربی برخواهد آمد. البته شرکت ایران‌ایر اعلام کرده در شروع از این هواپیما برای مسیرهای داخلی ایران استفاده خواهد کرد.

ایران در قراردادش با ایرباس، سفارش ۴۶ فروند از خانواده ایرباس ۳۲۰ را داده که ۲۲ فروند از نوع «سی‌ای‌ او» و ۲۴ فروند از نوع پیشرفته‌تر «نئو» هستند. اولین مدل تحویلی به ایران‌ایر هم در دسته «سی‌ای او» قرار می‌گیرد که نسبت به مدل نئو قدیمی‌تر است.

خانواده ایرباس ۳۲۰ شامل چهار مدل ۳۱۸، ۳۱۹، ۳۲۰ و ۳۲۱ است. ایرباس ۳۱۸ تعداد ۱۰۷، ایرباس ۳۱۹ تعداد۱۲۴ نفر، ایرباس ۳۲۰ تعداد ۱۵۰ و ایرباس ۳۲۱ تعداد ۱۹۰ نفر در دو کلاس پروازی ظرفیت دارند. برد عملیاتی هر سه این هواپیما‌ها تا هفت هزار کیلومتر است و با این برد می‌توانند مسیر‌های کم‌مسافر در اروپا و مسیر‌های داخلی ایران را پوشش دهند. از این نظر این سری هواپیما قابلیت انعطاف زیادی به ایران‌ایر می‌دهد چرا که می‌تواند بخش زیادی از نیاز داخلی، پرواز‌های کشور‌های اطراف ایران و پرواز‌های کم‌مسافر اروپایی را با این مدل پوشش دهد. طول این هواپیما‌ها هم در مدل ۳۱۸ حدود ۳۱ متر در مدل ۳۱۹ حدود ۳۳ متر در مدل ۳۲۰حدود ۳۷ متر و در مدل ۳۲۱ حدود ۴۴ متر است. حداکثر سرعت ایرباس ۳۲۱ که تحویل ایران‌ایر داده شده است ۸۷۰ کیلومتر در ساعت است.

کارشناسان می‌گویند، در هواپیماهای مسافربری اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین بخش، موتور هواپیما است و یکی از مواردی که فروش هواپیما به ایران را مشروط به اجازه دولت آمریکا کرده است همین موتور است. تمامی سازندگان غربی موتور هواپیما یا آمریکایی هستند یا قطعات اصلی آنها از شرکت‌های آمریکایی تامین می‌شود. گذشته از این موضوع در هواپیمای خانواده ایرباس ۳۲۰، ده درصد از قیمت هواپیما را موتور آن شامل می‌شود.

موتورهای گوناگونی در خانواده ایرباس ۳۲۰ استفاده می‌شوند از موتورهای ساخت «پرت ‌اند ویتنی» آمریکا تا رولزرویس بریتانیا، اما موتور ایرباس ۳۲۱ ایران ایر ساخت شرکت سی اف‌ام است. این موتور که سی اف‌ام ۵۶نام دارد یکی از موفق‌ترین موتورهای تووربو فن جهان است.

موتورهای استفاده شده در ایرباس ۳۲۱ متنوع هستند. اما پر کاربرد‌ترین موتور‌ها در سری «سی‌ای او» از نوع سی اف‌ام ۵۶ است. این موتور را می‌توان یک موتور آمریکایی فرانسوی دانست چرا که شرکت سی اف‌ام یک شرکت مشترک بین شرکت جنرال الکتریک آمریکا و شرکت سفران فرانسه است.

موتور سی اف‌ام ۵۶ از مشهور‌ترین و قابل اعتماد‌ترین موتورهای هواپیما در جهان و از سال ۱۹۷۴ در حال تولید است و تاکنون بیش از ۵ بار به روز شده و توسعه یافته است.