برای کسانی که اخبار طرح تحول نظام سلامت را در ماه‌ها و هفته‌های اخیر دنبال کرده‌اند، تنش‌ها و اختلاف‌نظرهای بین دو نهاد وزارت بهداشت و وزارت رفاه در نحوه اجرای این طرح جدی به نظر رسید، آنقدر جدی که بعضا این اختلافات را به شکاف میان ارکان اصلی دولت یازدهم نسبت دادند و تا می‌توانستند مغرضانه به آن دامن زدند. اما مسئولان ارشد دو وزارتخانه در نشستی که چهارشنبه شب برگزار شد با جایگزین کردن حرف‌وحدیث‌های بدون استدلال با بحث‌های کارشناسانه در فضایی همدلانه به این شبهات پاسخی محکم دادند. آن‌ها در قالب ارائه سه کارگروه برای پیگیری مشکلات مختلف بر سر راه اجرای طرح تحول نظام سلامت، آماده شدند تا به‌زودی موانع را از میان بردارند. یکی از مهم‌ترین کارگروه‌های تصویب‌شده کارگروهی برای کنترل هزینه‌های دارو و درمان کشور است. درباره اینکه این کارگروه چه اهمیتی می‌تواند در حل مشکلات موجود داشته باشد و درباره کلیت مسائل مطرح در نشست چهارشنبه شب، با دکتر محمدعلی همتی، معاون درمان سازمان تامین‌اجتماعی، به گفت‌وگو نشستیم.

 

  بالاخره بعد از ماه‌ها چالش به نظر می‌رسد به یک راه‌حل رسیده‌ایم. در قالب سه کارگروه عنوان‌شده قرار است مسائل موجود بر سر راه اجرای طرح تحول نظام سلامت سروسامان داده شوند. نظر شما درباره این سه کارگروه و راه‌حل‌های بررسی‌شده در نشست اخیر روسای دو وزارتخانه بهداشت و رفاه چیست؟

قبل از هرچیز، درباره ضرورت برگزاری این نشست و رسیدن دو وزارتخانه به یک تصمیم واحد ذکر چند نکته ضروری است. بدون شک سازمان تامین‌اجتماعی برای اجرای طرح تحول سلامت تمام تلاش خود را تا بدینجا کرده است. همکاران ما در سازمان و تیم مدیریتی اعتقاد به اجرای طرح تحول نظام سلامت دارند و کمک زیادی در تجهیز منابع کرده‌اند. سازمان تامین‌اجتماعی، به‌عنوان بزرگ‌ترین خریدار درمان در کشور، منابع قابل‌توجهی برای اجرای طرح تحول به میان آورده است؛ یعنی چیزی حدود 3 هزار میلیارد تومان در سال. این رقم به‌منزله اضافه شدن بار مالی 3 هزار میلیارد تومانی به بودجه 16 هزار و 500 میلیارد تومانی است که به درمان سازمان تامین‌اجتماعی چه درمان مستقیم چه غیرمستقیم اضافه شد. به همین دلیل در منابع و هزینه‌های سازمان با جهش روبه‌رو بودیم. نکته دوم این است که در ماه‌های اخیر شاهد بودیم که بحث‌هایی نه‌چندان خوب، بین دو وزارتخانه شکل گرفت و تداوم یافت؛ هریک در فرصت‌های مختلف راجع به عملکردهای یکدیگر اظهارنظرهایی می‌کردند. چنین فضایی شرایط نامناسبی ایجاد می‌کرد و باید حتما به این بحث‌ها پایان داده می‌شد. در این شرایط تشکیل یک نشست با مسئولان ارشد دو وزارتخانه و درواقع جایگزین کردن بحث‌های تنش‌زا با بحث‌های کارشناسی اقدامی مفید بود که انجام گرفت. خروجی مهم این نشست پیشنهادی است که در فضای فعلی بارقه‌های امیدی ایجاد کرده است. امیدی که نشان از یک هم‌اندیشی می‌دهد و اینکه می‌شود هم‌زمان با استفاده از منابع کشور و توان مدیریتی و منابع بانکی و با هماهنگی وزارت بهداشت و رفاه تاحد زیادی مشکلات پیش رو را از میان برداشت. باید توجه داشت که بالاخره این بار زیادی بود که به سازمان تامین‌اجتماعی تحمیل شد و باید به شکلی منطقی درباره مشکلات پیش‌آمده بر سر راه اجرای طرح تحول نظام سلامت تصمیم‌سازی می‌شد. همان‌طور که می‌دانید، همه منابع سازمان تامین‌اجتماعی از درآمدهای سازمان و حق‌بیمه‌هایی است که از بیمه‌شدگان دریافت می‌کند و از منابع عمومی استفاده نمی‌کند. برای اجرای طرح تحول نظام سلامت نیز سازمان تامین‌اجتماعی ریالی از هدفمندی یارانه‌ها دریافت نکرد. اگرچه در ابتدا قرار بود که در نهایت منابع طرح تحول نظام سلامت از طریق نظام بیمه‌ای مورد بهره‌برداری قرار بگیرد، اما این اتفاق نیفتاده و همه منابع در وزارت بهداشت استفاده و مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. اجرای طرح تحول هزینه‌های سازمان‌های بیمه‌گر را به طور ناگهانی افزایش داد و چنین فشاری باعث تاخیر در پرداخت‌های سازمان به طرف‌های قرارداد شد. با این حال، همکاران ما از آغاز کار تیم مدیریتی جدید، تلاششان این بود که پرداخت به مراکز طرف قرارداد را به‌روز کنند و در ابتدا هم موفقیت‌های خیلی خوبی به دست آوردند. وقتی دولت تدبیر و امید کارش را شروع کرد، سازمان تامین‌اجتماعی به مراکز طرف قرارداد خود حدود 8-9 ماه بدهکار بود. اما با تلاشی که انجام شد پرداخت‌ها تقریبا به‌روز شد و به روال خود برگشت.

 

  یکی از نقاط مهم مطرح‌شده در نشست ایجاد کارگروهی برای کنترل هزینه‌های بخش دارو و درمان بود؛ دقیقا چیزی که حجم زیادی از منابع مالی سازمان تامین‌اجتماعی را می‌بلعد. ایجاد این کارگروه را در بهبود وضعیت خدمت‌رسانی تامین‌اجتماعی و نیز به‌روز شدن پرداخت‌ها به مراکز طرف قرارداد چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ببینید، من فکر می‌کنم طرح تحول نظام سلامت در کنار خود باید بحث نظارت و کنترل هزینه‌ها را هم به‌خوبی ببیند. در بدو اجرای طرح تحول نظام سلامت یک ستاد نظارت بر اجرای آن نیز شکل گرفت و قرار شد که در آنجا هزینه‌ها کنترل شود. یکی دیگر از اقدامات موثر در نظارت بر اجرای طرح تحول، ایجاد کارگروهی است که شما به‌درستی به آن اشاره کردید. قاعدتا در شرایطی که هیچ کنترل فراگیر و هدفمندی بر تجویز نسخ پزشکان خود نداریم، این کارگروه می‌تواند موثر باشد. سازمان‌های بیمه‌گر به‌عنوان خریدار خدمت بایستی بر این کار نظارت کنند. باید راهنماهای بالینی در کشور داشته باشیم و براساس آن‌ها خرید دارو و خدمات را به صورت راهبردی انجام دهیم، اما متاسفانه هنوز در این مورد اقدام موثری صورت نگرفته است. در سازمان تامین‌اجتماعی برای خرید راهبردی دارو و تجهیزات در ماه‌های گذشته قدم‌های مثبتی برداشتیم ولی هنوز تا رسیدن به نتایج نهایی، کارهای زیادی باید صورت بگیرد. اهمیت این کارگروه به نظر در کمکی است که می‌تواند در بحث کنترل هزینه‌ها به‌خصوص در بخش دارو داشته باشد. درمجموع این کارگروه تا حدودی می‌تواند در شرایط فعلی راهگشا باشد و به سازمان‌های بیمه‌گر کشور در کنترل هزینه‌های سرسام‌آور دارو کمک کند.

 

  از آنجایی که منافع کارگران همواره به طور خاص از طریق سازمان تامین‌اجتماعی و وزارت رفاه دنبال می‌شود، فکر می‌کنید منافع این گروه در سه کارگروه به‌خصوص در بخش کنترل هزینه‌های درمان و دارو  چطور دیده شده است؟ 

سازمان تامین‌اجتماعی و بیمارستان‌های ملکی سازمان از حق‌بیمه کارگران ساخته شده است. بدیهی است که کارگران به‌حق این بیمارستان‌ها را از آنِ خود می‌دانند و در صیانت از آن‌ها تلاش می‌کنند. این حقی است که برای آن‌ها وجود دارد. ما هم به‌عنوان کارگزاران بیمه‌شدگان باید از اموال آن‌ها صیانت کنیم و درواقع از هزینه‌های غیرضروری جلوگیری کنیم و منافع بیمه‌شدگان را در اولویت قرار دهیم. سازمان تامین‌اجتماعی سازمانی سه‌جانبه‌گراست و قطعا کارگران و کارفرمایان، که عمده منابع سازمان را تامین می‌کنند، مالکان اصلی سازمان و شرکای اجتماعی ما هستند. در کارگروه‌های پیشنهادشده در نشست چهارشنبه شب، به کاهش هزینه‌ها توجه ویژه‌ای شده است. امید است که از این رهگذر، یعنی کاهش هزینه‌های غیرضروری، بتوانیم خرید خدمت به‌روز و به‌موقعی را برای بیمه‌شدگانمان انجام دهیم تا از این طریق منافع آن‌ها را تامین کرده باشیم.

 

  دولت یازدهم متولی اجرای طرح تحول نظام سلامت است و به صورت جدی آن را دنبال می‌کند. مسائلی که بر سر راه اجرای این طرح بین دو وزارتخانه به وجود آمد، این شائبه را قوت بخشید که گویی شکافی بین ارکان دولت برای اجرای یک طرح ملی است. اما به نظر می‌رسد که مسئولان ارشد دو وزارتخانه و نهادهای ذی‌ربط در این نشست برای تقویت اتحاد دور هم جمع آمدند تا در فضایی که بوی آشتی می‌دهد حرکتی جمعی برای پیش‌برد یک طرح ملی صورت دهند.

همین‌طور است. طی چند ماه گذشته شرایط خوبی در بحث‌های بین دو وزارتخانه نداشتیم. نکته مهم این است که بحث تجمیع باعث تشدید تنش‌های بین دو وزارتخانه و جامعه کارگری نیز شد. خرسندیم که درنهایت سازمان تامین‌اجتماعی و وزارت رفاه بانی یک همسان‌سازی در نحوه ارائه خدمت به سازمان‌های بیمه‌گر شدند و تاحدودی به هدفی که در تجمیع بیمه‌ها مطرح بود جامه عمل پوشانده شد. یعنی تمام سازمان‌های بیمه‌گر موظف شدند خدمات بیمه پایه را یکسان ارائه دهند و تفاوتی بین ارائه خدمات سازمان‌های بیمه‌ای (بیمه سلامت، خدمات درمانی، نیروهای مسلح و...) نباشد. این وحدت‌رویه که در پایان سال گذشته ایجاد شد قدم بزرگی در راه هماهنگ‌سازی ارائه خدمات به بیمه‌شدگان بود. در پیشنهاد جدیدی هم که سازمان تامین‌اجتماعی طرح کرد، به نظر می‌رسد که باید تلاشمان این باشد که بحث تجمیع را با بحث تجمیع منابع سازمان‌های بیمه‌گر ببینیم. یعنی منابعی که در راستای بیمه قرار است هزینه شود در یکجا هدایت و ساماندهی شود. این امر نیازمند یک سازمان هدایتگر است که منابع بیمه را به سمت درستی هدایت کند. درمجموع معتقدم پیشنهادی که در نشست روسای دو وزارتخانه مطرح ‌شده می‌تواند تا حدودی تنش بین دو وزارتخانه را کنترل کند و طرح تحول نظام سلامت را که مهم‌ترین برنامه اجتماعی دولت تدبیر و امید است به خوبی پیش ببرد، به طوری که مانعی بر سر راهش وجود نداشته باشد.