نگاهی گذرا به زندگی و کار مهاجران افغانستانی که در سال‌های پیش به ایران مهاجرت کردند و در ایران صاحب فرزند شدند و فرزندان آن‌ها گاهی ازدواج کرده و خود صاحب فرزند شدند، نشان می‌دهد که شرایط کار و زندگی برای این گروه از ساکنان کشورمان با دشواری‌هایی مواجه است. در سال‌هایی که بسیاری از مردان برای دفاع از مرزهای ایران به جنگ رفتند، این گروه از مهاجران نقش قابل‌توجهی در ساخت‌وساز و توسعه شهری کشور ایفا کردند. از زمان ورود آن‌ها به کشور ما نزدیک به چهل سال می‌گذرد اما شرایط زندگی تابعین افغان همچنان دارای سختی و دشواری بسیاری است. به همین سبب راندن بخشی از فرزندان کشور به سبب تابعیت عواقب خوبی به همراه ندارد. البته خوشبختانه در دولت یازدهم شرایط امن‌تری برای این قشر فراهم شد؛ ازجمله تحصیل رایگان، در حالی که پیش از این کودکان مهاجران افغانستانی برای تحصیل در مدارس دولتی باید هزینه پرداخت می‌کردند و این امر در کنار هزینه سنگین زندگی به‌خصوص در ۱۰ سال اخیر با توجه به اینکه این خانواده‌ها مشمول دریافت یارانه نمی‌شدند، باعث می‌شد بسیاری از فرزندان مهاجران امکان رفتن به مدارس و تحصیل را نداشته باشند و در سنین رشد و یادگیری برای تامین هزینه‌های خود به‌عنوان کودکان کار در محیط‌های سخت مشغول به کار شوند. نکته دیگری که در رابطه با مهاجران قانونی افغان وجود دارد وضعیت کار این خانواده‌هاست. با این همه بزرگ‌ترین دلیل مخالفت با حضور افغان‌ها در ایران و به دنبال آن پاره‌ای بدرفتاری‌ها در جامعه با ایشان اشغال فضای کسب‌وکار عنوان می‌شود. برداشتی که به این شدت درست و مطالعه‌شده نیست. طبق فهرست اعلامی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مشاغل چهارگانه‌ای که افغان‌های مجاز می‌توانند در آن اشتغال داشته باشند به این ترتیب است: 1- مشاغل سنگ‌بری و سنگ‌تراشی 2- کارگری در کارگاه‌های کشاورزی مانند بیل‌زنی، سم‌پاشی، علوفه جمع‌کنی و امثال آن 3- مشاغل راه‌سازی و معدن ازجمله تعمیر و نگهداری تونل، استخراج و حفاری معدن 4- مشاغل کشتارگاه مانند چوپانی، متصدی مرغداری و سلاخی دام و طیور و برخی مشاغل پراکنده مانند سوزاندن و امحای زباله، بازیافت مواد شیمیایی، کمپوست‌سازی، تخلیه و نظافت مخازن، استخرهای فاضلاب یا کارگر کوره‌های ریخته‌گری. نیاز به توضیح نیست که در مشاغل تعیین‌شده از سوی این وزارتخانه، رقابت و تقاضای بالایی وجود ندارد و عمدتا جزو مشاغل سخت محسوب می‌شوند. نمی‌توان مدعی شد حضور مهاجران افغان در این مشاغل فرصت شغلی هم‌وطنان را گرفته است. از طرف دیگر مهاجران موضوع این نوشتار سال‌هاست در ایران ساکن هستند و سودای بازگشت ندارند و وجه دریافتی حاصل از کارشان را کمتر از کشور خارج می‌کنند. خوشبختانه چندی پیش وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام کرد 300 هزار نفر از مهاجران آسیب‌پذیر افغانستانی از خدمات درمانی با فرانشیز 15 درصد برخوردار می‌شوند و باقی‌مانده مهاجران افغانستانی که حدود 550 هزار نفر هستند از خدمات درمانی با فرانشیز 50 درصد بهره‌مند می‌شوند. به گفته او  تا امروز هیچ سازمانی از هزینه‌های درمانی اتباع افغان حمایت نکرده و با توجه به اینکه بسیاری از این افراد نیازمند هستند، هزینه‌های آن‌ها به وزارت بهداشت تحمیل می‌شد، به‌خصوص هزینه‌های بیماران تصادفی که بسیار سنگین است. وزارت بهداشت همه خدمات بهداشتی مورد نیاز اتباع افغان را که به صورت قانونی در کشور هستند، مانند خدمات پیشگیری از بیماری‌های واگیر، واکسیناسیون، خدمات سلامت مادران باردار و نوزادان و... به آنان ارائه می‌کند. اقدامی که می‌توان آن را یک گام مهم در حمایت از مهاجران هم‌زبان دانست.