پیشنهاد سفر به اصفهان، پایتخت معماری جهان اسلام
تعطیلات در تاریخ
ندا عربزاده
ایرانی باشی و اصفهان را ندیده باشی. مراکز تاریخی معروف اصفهان را همه میشناسیم. میدان امام و منارجنبان و چهارباغ و پلهای زایندهرود. اما اینجا مراکزی از اصفهان را معرفی میکنیم که شاید نشنیده باشید و فرصت خوبی است در میان هیاهوی بازدیدهای مسافران نوروزی، به این مناطق شاید خلوتتر بروید.
مسجد حکیم
در کتیبههای مسجد حکیم تاریخهای متفاوتی به چشم میخورد که هرکدام بیانگر دورهای از ساخت آن بخش مسجد است. این مسجد در محل یک مسجد قدیمی دوره دیالمه توسط حکیم محمد داوود اصفهانی، ملقب به تقربخان، طبیب شاه صفی و شاهعباس دوم ساخته شده است. در اصل این مسجد در محل مسجد قدیمی به نام مسجد جورجیر ساخته شده. این مسجد را زیباتر از مسجد جامع عتیق توصیف کردهاند که دارای شبستان، خانقاه، کتابخانه، مدرسه و محلی برای شعرا و صوفیان و قاریان قرآن بوده است. از بنای قدیمی جورجیر تنها سردر آن باقی مانده است که در اوایل قرن اخیر کشف شد. این سردر را اداره باستانشناسی در سال 1325 هـ.ش از لابهلای قشر ضخیم کاهگل خارج کرد. تنها برای دیدن این سردر زیبای دوره آلبویه، به تماشای مسجد حکیم بروید. مسجد جورجیر بر اثر مرور زمان ویران شده و مسجد حکیم در دوره صفوی جای آن بنا شده است.
خانه شیخالاسلام
خانه شیخالاسلام هدیه شاهعباس به دخترش «سروقدخانوم» و دامادش «محقق سبزواری» از علمای بزرگ دوره صفوی است. در حال حاضر خانه شیخالاسلام از زیباترین خانههای اصفهان به شمار میرود که واحدهای صنایعدستی سازمان میراث فرهنگی در آن مستقر هستند و به موزهای از هنرهای سنتی ازجمله ترمه، زریبافی، گلابتونسازی، چادرشببافی، شعر و مخملبافی، رنگرزی، عبابافی، ریسندگی و حلاجی تبدیل شد و بهاصطلاح موزه نساجی نام گرفت.
این خانه قاجاری دارای حیاط بسیار بزرگی است که فضاهای اصلی در شمال و جنوب آن ساخته شدهاند. این حیاط غالبا محل برگزاری مراسم مذهبی بوده و محوطهسازی آن با سایر خانههای اصفهان متفاوت است. مهمترین فضای خانه ایوان ستونداری است که در میانه ضلع جنوبی حیاط قرار گرفته است.
این ایوان و گوشواره آن مرتفعترین بخش خانه است که با سقف شیبدار ایوان این ارتفاع افزایش یافته است. سبک خاص معماری این بخش باعث تمایز این خانه از خانههای همدوره خود شده است.
آتشگاه
در هشت کیلومتری غرب اصفهان، و در سه کیلومتری سَده، باستانیترین بنای اصفهان قرار دارد؛ آتشگاه. آتشگاه به آتشکدهای بر فراز تپه بلندی گویند که علاوه بر بنای آتشکده و کاربرد مذهبی، آتش آن نشانی برای کاروانیان باشد. فاصله اندک آتشگاه و زایندهرود موقعیت ممتازی را رقم زده است. براساس شواهد موجود، این فرضیه محتمل است که درگذشته ساکنان سده (خمینیشهر) در پای تپه آتشگاه سکونت داشتند و در مواقع ضروری از قلعه بالای تپه بهعنوان مرکز دفاعی استفاده میکردند.
در سفرنامه کرپورتر (1818 میلادی) ذکر شده که مردم اصفهان ساخت بنای آتشگاه را به شیطان و دیوان نسبت میدادند. در بالای کوه آتشگاه بقایای بناهایی دیده میشود که احتمالات فراوانی برای کاربری آنها دادهاند که متعلق به دورانهای مختلفی از پیش از اسلام تا دوران اسلامی است.
تخت فولاد
تخت فولاد گورستان قدیمی اصفهان است که بزرگان زیادی در آن دفن شدهاند. این گورستان تا پیش از صفویه گورستان اصلی شهر نبود.
بیشتر تکایا (آرامگاهها) متعلق به دوران پیش از صفوی است. در فتنه افغانها بیشتر آرامگاههای این قبرستان تخریب شد و مصالح آن در ساخت باروی شهر به کار رفت.
اولین شخص معروفی که در قرن هشتم هـ.ق در تخت فولاد دفن شد، عارف بزرگ مسعود بن عبدالله البیضاوی معروف به بابا رکنالدین بود.
تکیه بابا رکنالدین با گنبد هرمی و کاشیکاری نفیس معماری زیبایی دارد. هرچند بنای آرامگاه به دستور شاهعباس کبیر ساخته شد، اما سبک هرمی گنبد به معماری دوره ایلخانی و تیموری شباهت دارد. در کنار این آرامگاه بزرگان و ادبای زیادی نیز دفن شدهاند.
دیگر تکیه مشهور تخت فولاد تکیه میرفندرسکی است. این بنای باصفا از ساختههای صفوی بر مقبره فیلسوف مشهور میرابوالقاسم میرفندرسکی است. این فیلسوف در زمان شاهعباس در اصفهان میزیست و تالیفات بسیاری داشت. در این تکیه نیز مقبره بسیاری از بزرگان آن دوره قرار دارد.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
