فرشاد مومنی با اشاره به شرایط اقتصادی کشوربه آتیهنو گفت:
نیاز به وفاق ملی در مقابله با رکود فراگیر اقتصادی
محمدحسن گودرزی
فرشاد مومنی با اشاره به رکود اقتصاد کشور در سال 94، که به تعبیر او این سال را برای نیروهای کار فاجعهآمیز کرده بود بر نقش نیروهای کار در برنامههای اقتصادی کشور در سال 95 تاکید کرد. به گزارش آتیهنو، فرشاد مومنی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و عضو موسسه دین و اقتصاد، در سخنرانی خود که در موسسه «دین و اقتصاد» در تاریخ 19 فروردینماه برگزار شد، در پاسخ به سوال خبرنگار آتیهنو در مورد نقش نیروهای کار در اقتصاد کشور در سال 95، با اشاره به رکود بیسابقه در اقتصاد ایران، این مشکل را باعث پایین آمدن قدرت چانهزنی نیروهای کار در ایران دانست.
مومنی با اشاره به گزارشهای نیمهرسمی در مورد وضعیت اقتصاد کشور در سال 94 گفت: «بیش از 75 درصد از نیروهای شاغل در بخش صنعت ایران با قراردادهای موقت کار میکنند. درحقیقت برخی ابتداییترین حقوق شناختهشده برای این قشر به رسمیت شناخته نمیشود.»
استاد دانشگاه علامه طباطبایی با ذکر مثالی در مورد تاثیر شوک ناشی از افزایش قیمت حاملهای انرژی بر دستمزد نیروی کار افزود: «این اتفاق تاثیر خود را بر روی سهم هزینههای مربوط به حقوق و دستمزد گذاشت. درحقیقت باعث شد سهم هزینههای مربوط به حقوق و دستمزد در ساختار هزینههای بنگاههای تولیدی ایران 50 درصد سقوط کند.»
عضو موسسه دین و اقتصاد با طاقتفرسا توصیف کردن فشارها بر نیروهای مولد ایران، این شرایط را باعث ایجاد شرایط نابرابر و خسارتبار دانست.
این صاحبنظر اقتصادی در سخنرانی خود با موضوع «بررسی چشمانداز اقتصاد ایران در سال 95»، بررسی چشمانداز اقتصادی ایران را کاری دشوار توصیف کرد و ادامه داد: «به نظر میرسد به دلایل گوناگون، کشور نیاز زیادی به وفاق و همدلی دارد. وضعیت اقتصاد کشور در این دو دهه تا این حد بحرانی نبوده است.»
وی با اشاره به انتشار ویژهنامه برنامه ششم توسعه توسط روابط عمومی سازمان مدیریت و برنامهریزی، گفت: «در این ویژهنامه رسمی به پنج بحران بزرگ که موجودیت کشور را به مخاطره انداخته اشاره میشود. از زمان انتشار این ویژهنامه تا به امروز نشانی از رفع یا کم شدن این خطرات دیده نشده و حکایت از این دارد که اگر در سطح ملی نیز تمامی توان کشور به کار گرفته شود برای رفع این خطرات کفایت نمیکند.»
مومنی با ابراز تاسف از وضعیت اقتصاد سیاسی کشور ادامه داد: «وضعیت اقتصاد سیاسی کشور بهگونهای است که در شرایطی که کشور نیاز به وفاق و همدلی دارد، تحرکاتی مشاهده میشود که حتی برای کشوری با وضعیت عادی نیز بحرانزا و خطرناک است.»
استاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به تلاش دولت برای ایجاد فرصتهای جدید برای کشور، یکی از این فرصتها را ایجاد انگیزه در میان نخبگان کشور دانست. وی در این باره گفت: «در شرایط کنونی، دولت باید تلاش کند با مشارکت نخبگان در مسائل کشور برای آنها ایجاد انگیزه کند.»
عضو موسسه دین و اقتصاد با اشاره به ایده اقتصاد مقاومتی، گفت: «باید افراد تلاش کنند این ایده را بفهمند و سعی کنند شرایط را برای فراهم آوردن ابزار لازم برای تحقق آن به وجود آورند. با این حال این ایده میتواند باعث وفاق جمعی در میان افراد شود و به نوعی برای اقتصاد کشور ایجاد فرصت کند.»
این صاحبنظر اقتصادی با انتقاد از برخی اشتباهات گذشته، ابراز امیدواری کرد که در سال 95، دولت بتواند در جلب مشارکت نخبگان موفق باشد. وی ادامه داد: «در مورد چشمانداز اقتصاد ایران در سال 95 به دو شکل میتوان عمل کرد. اول اینکه به گذشته و آینده دور بیاعتنا بود و تنها به برنامهریزیهای کوتاهمدت اکتفا کرد. دوم اینکه به سال 95 بهعنوان سالی برای تغییر روشها و برنامههای اقتصادی کشور نگاه کرد که درگذشته باعث تضعیف توان مقاومت و رقابت کشور شده است.»
مومنی با توصیف اقتصاد رانتی به اقتصادی غیرشفاف و ناکارآمد گفت: «متاسفانه باید گفت بزرگترین مشکل دولت فعلی در بیرون کشیدن اقتصاد کشور از وضعیت نگرانکننده موجود، عدم دریافت تحلیلی از مسئولان در مورد علتهای رسیدن به این شرایط است.»
استاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به نقش رسانهها و تاثیر آنها بر نظام اقتصادی کشور، ادامه داد: «برخی از رفتارها در میان بخشهایی از فرادستان جامعه برای شرایط کنونی جامعه بسیار خطرناک است و عموم افراد این شرایط را درک میکنند. باید تلاش شود که فرادستان بهنوعی از بلوغ فکری برسند و شرایط کنونی را بتوانند درک کنند.»
عضو موسسه دین و اقتصاد گفت: «ایران در حال حاضر با بیسابقهترین رکود در ربع قرن اخیر دستوپنجه نرم میکند و این مسئله حتی در گزارشهای رسمی نیز آورده شده است. با این حال در سال 94، مسئولان دولت پذیرفتند که بنگاههای اقتصادی و تولیدی با رکود مواجه هستند و این وضعیت در مقایسه با سال 93 نشان از بدتر شدن اوضاع دارد.»
این صاحبنظر اقتصادی با اشاره به برخی از اقدامات مثبت در اقتصاد کشور افزود: «با تمام تلاشهایی که برای بهبود وضعیت اقتصادی کشور شده، به نظر میرسد اقتصاد ایران به نوعی ازکارافتادگی سیستمی مواجه شده است.»
مومنی در توضیح علل به وجود آمدن این مشکل با اشاره به ساختار اقتصادی کشور، این بخش را مشوق به وجود آمدن رانت دانست. وی در این باره گفت: «مهمترین مشکل ساختار نهادی در ایران این است که گاه به نظر میرسد به جای اینکه مشوق تولید باشد، مشوق رانت است.»
استاد دانشگاه علامه طباطبایی با ذکر مثالی از اقتصاددانان بزرگ قرن بیستم، خروج پول از چرخه مولد و ورود به چرخه مالی را باعث ایجاد رکود دانست. وی با ذکر آماری در مورد اقتصاد ایران گفت: «براساس برآوردهای یکی از کارشناسان، از سال 1372 تا 1392، شاخص هزینه مصرفکننده 37 برابر شده است اما قیمت زمین 107 برابر و قیمت مسکن 76 برابر شده است. درحقیقت سود سرمایهگذاری بر زمین حدود 5/6 برابر تجارت ارز بوده است.»
عضو موسسه دین و اقتصاد با بیان اینکه مشکلات اقتصادی کشور بسیار ریشهدار است و مربوط به چند سال اخیر نیست، افزود: «از سال 1338 تا 1391، حجم تشکیل سرمایه در مستقلات بین 5 تا 6 برابر تشکیل سرمایه در بخش صنعت بوده است و این نشانگر حرکت استعدادها و سرمایهها کشور از بخش مولد و تولیدی به بخشهای دیگر بوده است.»
این صاحبنظر اقتصادی با بیان اینکه تولیدمحوری باعث ایجاد عدالت اجتماعی در جامعه خواهد شد، ادامه داد: «متاسفانه مشاهده میکنیم که بخشهایی از صنعت و بخش تولید رانتمحور شدهاند و سرمایهگذاریهای صنعتی تبدیل به راهی برای کسب رانتهای ارزی و ریالی شده است و در این شرایط بعد از رسیدن به مقصود تولید رها خواهد شد.» مومنی در ادامه با اشاره به ناعادلانه بودن دریافت مالیات در اقتصادهای رانتی، گفت: «براساس آمار در حالی که بخش صنعت در حدود 15 درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد بیش از 50 درصد مالیاتهای پرداختی توسط این بخش صورت میگیرد. این آمار در مورد بخش خدمات به طور کامل متفاوت است.» استاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه دولت میراثدار یک ورشکستگی است، به نقش قوای مقننه و قضاییه در اقتصاد کشور اشاره کرد و گفت: «قوه مجریه تنها مجری اقتصاد مقاومتی نیست و قوای مقننه و قضاییه نیز نقش مهمی در اجرای طرح اقتصاد مقاومتی دارند.» عضو موسسه دین و اقتصاد با ذکر آماری به افزایش نابرابریهای اقتصادی در 10 سال اخیر اشاره و از اتلاف منابع کشور انتقاد کرد. وی در مورد چگونگی عبور از شرایط رکود گفت: «مسئله اول شفافیت و صدقورزی با مردم است و نظام آماری ما در این مورد کاستیهای زیادی دارد. مسئله مهم دیگر در سال 95، باید پرهیز از تنشآفرینی باشد.»
این صاحبنظر اقتصادی در پایان با ابراز امیدواری از اینکه سال 95 سالی با دستاوردهای بسیار برای اقتصاد کشور باشد گفت: «به عقیده من راهبرد دولت در اقتصاد کشور باید بر اقتصاد مولد متمرکز باشد و درآمدهای کشور باید در بخش تولید سرمایهگذاری شود.»
در پایان جلسه، مومنی به برخی سوالات حاضران در جلسه در مورد مسائل اقتصادی روز پاسخ داد.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
