مانند هر شغل دیگری، صنعت چاپ نیز دارای آسیب‌های شغلی مختلفی است. اگر بخواهیم این آسیب‌ها را دسته‌بندی کنیم، 27 درصد آسیب‌ها در گروه آسیب‌های فیزیکی ناشی از جابه‌جایی و حمل اشیاء، لغزش و افتادن اشیاء 22 درصد و آسیب‌های ناشی از کار با ماشین، 22 درصد گزارش شده است. درصد باقیمانده را آسیب‌های جسمی و روانی تشکیل می‌دهند. 

 

دستانی که می‌لرزند

گاهی برداشتن جسمی سبک می‌تواند فاجعه‌ای سنگین بیافریند. این مسأله زمانی اتفاق می‌افتد که توان بدنی ما، متناسب با مدت زمان، مقدار یا شکل کاری که انجام می‌دهیم، نباشد. بلند کردن و جابه‌جایی اشیاء، هل دادن یا کشیدن و جاگذاری نامناسب وسایل کار و... باعث آسیب به بدن می‌شوند. بنابراین آسیب‌های جسمی درست در همین نقطه اتفاق می‌افتند. علاوه بر این در محل کار ممکن است با این خطرهایی مانند جابه‌جایی مواد اولیه مانند بسته‌های کاغذ، مواد اولیه چاپ مانند جوهر چاپ و رنگ‌ها و حمل دستی وسایل مختلف روبه‌رو شوید. بریدگی، شکستگی، ضرب‌دیدگی و کوفتگی و آسیب‌هایی از این دست نیز از دیگر آسیب‌ها است. 

 

چه باید کرد؟ 

1- از برداشتن، هل دادن، کشیدن، جابه‌جا کردن و هر نوع تغییر وضعیتی که به جسم شما آسیب وارد می‌کند، پرهیز کنید. 

2- به تنهایی هیچ شیء‌ای را جابه‌جا نکنید. 

3- با جمع‌آوری و جاگذاری درست اشیاء از سقوط و آسیب جلوگیری کنید. 

4- برای جابه‌جایی وسایل از ماشین‌ها، نقاله‌ها و... کمک بگیرید.

5- از عملکرد درست و کامل دستگاه‌ها، دور و چرخش منظم آنها، توان کاری هرکدام از دستگاه‌ها و... مطمئن شده و سپس کار کنید. 

6- شاید بریدن دست با کاغذ و مقوا به نظر آسیب بسیار سطحی‌ای است، اما همیشه بریدگی کوچک و ساده نیست. بنابراین در زمان جابه‌جایی، قرار دادن در دستگاه یا هر کار دیگری با کاغذ و مقوا، حتماً مراقب بریدگی سطحی و عمقی باشید. در صورت آسیب، حتماً آن را بررسی کرده و درمان مناسب را انجام دهید. 

 

نفس‌هایی که رنگی می‌شود

بوی کاغذ و جوهر اگرچه مطلوب و یادآور نوشتن و کتاب و قلم است؛ اما بوی ناشی از آن می‌تواند روی سلامت دستگاه تنفسی، چشم‌ها و سلامت پوست تأثیر منفی بگذارد. آماده‌سازی جوهر چاپ، رقیق کردن و آماده کردن جوهر و دیگر مواد شیمیایی مورد استفاده برای چاپ و استفاده از داروی ظهور و چاپ و... می‌توانند روی سلامت بدن تأثیر منفی داشته باشند. افرادی که به ‌عنوان اپراتور، مسئول دستگاه‌های چاپ هستند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. مسأله دیگر شست‌وشوی بلانکت‌ها، تعویض غلتک‌ها، تغذیه دستگاه‌ها با جوهر و... و دیگر عوامل آسیب‌رسان به کارگران چاپخانه است. 

 

چه باید کرد؟ 

 پوشش: از وسایل محافظتی مانند ماسک، دستکش، لباس کار، کفش و... استفاده کنید. اگر لازم است، حتماً عینک بزنید. در صورت استفاده از عینک، آن را در حین کار پاک کنید تا باقیمانده آن باعث آسیب بیشتر به پوست و چشم‌ها نشود. 

  نظافت: کف کارگاه و کفش‌ها را تمیز کنید. جوهر، آب، مواد شوینده و... را جمع‌آوری کنید تا باعث لیز شدن زمین و سُر خوردن و زمین‌خوردن نشود. علاوه بر این لباس و پوشش‌های محافظتی را شسته و ماسک را دائماً تعویض کنید. 

  امنیت: از دستگاه‌ها فاصله مناسب بگیرید. در صورت بروز هرگونه مشکل، سریعاً دستگاه را خاموش کرده و از ادامه کار خودداری کنید. اگر برای کار با دستگاهی، لازم به استفاده از محافظ یا لباس و دستکش خاصی است، حتماً از آن استفاده کنید. 

 تهویه: چاپخانه هرچقدر هم که بزرگ باشد، بوی مواد مورد استفاده، تجمع افراد و نفس کشیدن آنها در فضا، عبور و مرور افراد، حمل کالاها، خرده‌های کاغذ و مقوا و... همگی باعث آلودگی هوای محیط می‌شوند. علاوه بر این ذرات می‌توانند وارد دستگاه تنفسی شوند. بنابرین تهویه مناسب چاپخانه بسیار مهم است. علاوه بر ضرورت فعال بودن تهویه‌ها، باید پنجره‌ها نیز باز بوده و هر‌از‌گاهی نیز از محیط کار خارج شده و هوای تازه تنفس کنید.

  نکته: کرونا، خطری مضاعف است. بنابراین سعی کنید در شرایط کرونا حتماً از تهویه مناسب محل کار مطمئن شوید. از دو ماسک استفاده کرده و در صورتی که ماسک در حین کار به دلیل تعرق، تر شد، حتماً ماسک را تعویض کنید. با رعایت فاصله از همکاران و خودداری از برداشتن ماسک در فضای کار، به حفظ سلامت خود و دیگران کمک کنید. 

 

استرسی که آسیب می‌رساند

کار در چاپخانه به دلیل مسئولیت بالایی که دارد، استرس‌زاست. به همین دلیل کارگران چاپخانه به‌ویژه آنهایی که مسئولیت اپراتوری دستگاه‌ها را به عهده دارند، مسئولیت زیادی دارند و استرس بالایی را تحمل می‌کنند. 

 

جسم و روانی که رنجور است

آسیب‌های جسمی و روانی کارگران چاپخانه در مقابل حق بازنشستگی، حقوق و مزایا و... بسیار پایین است. بنابراین اگر به این شرایط، بیماری نیز اضافه شود- به دلیل تمام آسیب‌هایی که به آن اشاره شد - امکان تأمین هزینه درمان نیز بسیار پایین است و همین مسأله فشار مضاعفی بر افراد وارد می‌کند.