فکر می‌کنید پای هر قرارداد تا چه حد می‌شود شرط و شروط گذاشت؟ قرارداد فروش خانه باشد، ماشین، انجام کار یا هر چیز دیگر فرقی نمی‌کند، وقتی شما جنس یا خدمت باارزشی دارید و پای قرارداد می‌نشینید سعی می‌کنید با بندهای مختلف منافع بیشتری را برای خود حفظ کنید. در طرف مقابل هم، کسی که خدمت/کالای شما را می‌خواهد تلاش می‌کند بندهای سخت‌گیرانه را کم کند یا به نفع خودش تغییر دهد. این مسئله در فوتبال هم وجود دارد، اما به نظر می‌رسد کم‌دقتی برخی مدیران فوتبال سبب شده برخی ستاره‌های فوتبال قراردادهای عجیب‌وغریب و فضایی بنویسند. قراردادهایی که بندهای (شما بخوانید آپشن) حمایتی از بازیکنانش بسیار زیاد است و درنتیجه باشگاه حسابی از آن ضرر می‌کند. البته برخی از این بندهای قرارداد در مدل‌های حرفه‌ای و جهانی‌اش هم هست. اما حتما این مدل از بندها هیچ جای دنیا پیدا نمی‌شود.

زیرمیز

این آپشن زیرمیزی چیزی نیست که امروز متداول شده باشد، از قدیم‌الایام تعدادی از بازیکنان و باشگاه‌ها برای فرار مالیاتی درباره یک ‌رقمی صحبت می‌کردند و ‌رقم دیگری را در قرارداد می‌نوشتند، اما از آنجایی که پرداخت تضمین نمی‌شد کم‌کم این‌طور شد که بازیکنان لحظه امضای قرارداد پولی می‌گرفتند که رسید هم برایش نمی‌دادند. یا اگر رسید می‌دادند بابت فلان طلب بود و نه چیز دیگر. این مدل در هیچ باشگاه حرفه‌ای دیده نمی‌شود چون معمولا باشگاه‌های حرفه‌ای در کشورهایی فعالیت می‌کنند که قوانین سختگیرانه شفافیت مالی دارند، اما می‌توان ادعا کرد که اگر همین امروز با دقت بگردید تعدادی بازیکن در لیگ ایران پیدا می‌کنید که مبلغی متفاوت از قراردادشان دریافت می‌کنند.

نصف بازی کن، بیشتر بگیر

‌بندی در قراردادهای فوتبال دنیا وجود دارد که به تعداد بازی بازیکنان برمی‌گردد، مثلا شرط می‌کنند اگر بازیکن نتواند در نیمی از بازی‌های تیم بازی کند مبلغ قراردادش به صورت قابل‌توجهی کم می‌شود. اینجا از این بند برای دور زدن قوانین وزارت ورزش استفاده می‌شود. وزارت ورزش در سال‌های اخیر بر بازیکنان فوتبال سختگیری‌های ویژه‌ای اعمال کرده و مثلا امسال اعلام شد که بازیکنان استقلال و پرسپولیس حق ندارند بیش از یک میلیارد تومان دریافت کنند. اما در همین قرارداد یکی از بازیکنان بندی مربوط به تعداد بازی را جا داده و مبلغ عجیبی گرفته است. این بازیکن قراردادی 6/1 میلیاردی دارد. هرچند در قرارداد او رقم 800 میلیون تومان درج شده، اما اگر بتواند بیش از نیمی از بازی‌ها را بازی کند 6/1 میلیارد تومان خواهد گرفت.

نباشی، نیستم

«اگر آقای فلانی نباشد، قرارداد من فسخ می‌شود.» این بند را در هیچ جای دنیا پیدا نمی‌کنید! اما در ایران از چندین سال پیش مد شده که بازیکنان در قراردادهایشان شروط فسخ قرارداد به شرط خروج سرمربی/مدیرعامل را امضا می‌کنند. قراردادهایی که فقط و فقط به ضرر باشگاه است. باشگاهی که اول فصل در یک دوره زمانی روی بازی چند بازیکن حساب می‌کند، با این بند قرارداد عملا اجازه پیدا نمی‌کند سرمربی یا مدیر را عوض کند و یا اگر این کار را بکند باید خودش را برای لیگ پایین‌تر آماده کند، چون بازیکنانش می‌توانند جدا شوند.

کالابه‌کالا

در کتاب‌های تاریخ مدرسه در مورد تجارت‌های اولیه کالابه‌کالا خوانده‌ایم، حالا این مدل از تجارت در قراردادهای فوتبال متداول شده است. البته از این مدل برای دور زدن سقف قرارداد و مالیات استفاده می‌شود. اما قسمت جالب آن کالاهایی است که در اختیار بازیکنان قرار می‌گیرد. مثلا تصور کنید باشگاه مربوط به فلان شرکت صنعتی است، آن‌وقت به برخی از بازیکنان سرسبد پیش از نقل و انتقالات کامیون‌های میلگرد هدیه داده می‌شود یا اینکه صاحب تیم یک شرکت سازنده خودرو است، آن وقت به جای پیش‌پرداخت اولیه چهار پنج ماشین 100 میلیونی به بازیکن ستاره‌اش می‌دهد و حتی در دوره‌ای ماجرای ماشین‌های پورشه در پرسپولیس پیش آمد که رسانه‌ای شد و البته خودروها به دلیل مشکلاتی که داشتند پلاک نشدند و برگشتند.

سایر موارد

موارد و آپشن‌های عجیب‌وغریب قراردادها کم نیست. مثلا همه بازیکنان با اینکه ملزم هستند قراردادی سه‌ساله ببندند، قراردادشان بندی دارد که به آن‌ها اجازه می‌دهد بعد از یک سال به‌راحتی از تیم جدا شوند. یا هستند بازیکنانی که در قراردادهایشان بابت پاس گل‌هایی که می‌دهند پول بیشتری می‌گیرند و بابت گل‌ها هم همین‌طور. البته این شیوه در دنیا مرسوم است اما اگر بابت 10 پاس گل قرار باشد به یک بازیکن 500 میلیون تومان بدهند، دیگر بند مرسوم نیست و یک مدل دور زدن است. به غیر از این آپشن‌ها، گاه اتفاق افتاده که بازیکنان ماشین، خانه و یا ویلای مدیرعامل تیم را به جای قراردادشان گرفته‌اند. البته این بند قرارداد نبوده، اما مدیرعامل محترم که نمی‌توانسته ماشینش را به قیمت آب کند، ماشین دست‌دوم را به قیمت خیلی ویژه به بازیکن داده و بعد هم از پولی که از بیت‌المال تحویل گرفته آن را با خودش تسویه کرده است.