چرا خدمات فیزیوتراپی به حاشیه رفته است؟
هشتم سپتامبر، مصادف با ۱۷شهریور را «روز جهانی فیزیوتراپی» نامیدهاند. آمار دقیقی از تعداد فیزیوتراپیستهای کشورمان وجود ندارد، اما تخمین زده میشود حدود هفت هزار فیزیوتراپیست در کشور فعالیت داشته باشند که عمده این فیزیوتراپها در کلانشهرها متمرکز شدهاند. تمرکز فیزیوتراپها در شهرهای پرجمعیت کشور، بستر ناعادلانهای برای ارائه خدمات فیزیوتراپی ایجاد کرده است. توزیع عادلانه فیزیوتراپها در نقاط مختلف کشور، خواستهای است که چندین دهه مطرح شده، اما تاکنون اقدام جدی برای رفع این مشکل انجام نشده است. همچنین در شرایطی که طیف وسیعی از بیماران، نیازمند خدمات فیزیوتراپی هستند، اما خیلی اوقات به فیزیوتراپی به دید خدمات غیرضروری و حتی خدمات فانتزی نگاه میشود. همین نوع نگاه بسیاری از بیماران و حتی برخی متولیان نظام سلامت باعث شده، خدمات فیزیوتراپی نتواند جایگاه واقعی خود را در نظام سلامت پیدا کند و به حاشیه خدمات نظام سلامت رانده شود. بسیاری از بیماران ارتوپدی، قلب و عروق، مغز و اعصاب، تنفسی و بیماران مبتلا به محدودیتهای حرکتی، شکستگیها، کمردرد، سکتههای مغزی، بیماریها و اختلالات دستگاه ماهیچهای-اسکلتی به خدمات فیزیوتراپی نیازمندند. همچنین فیزیوتراپی در رفع عوارض حرکتی سوختگیها، کنترل درد، بهبود آسیبهای ورزشی و کنترل بیماریهای شغلی، نقش تعیینکنندهای دارد. با این وجود، بسیاری از بیماران بهدلایل متعدد از خدمات فیزیوتراپی محروم ماندهاند.
مجید میرزا حیدری، عضو هیئتمدیره انجمن علمی فیزیوتراپی ایران معتقد است که اگر پوشش بیمهای خدمات فیزیوتراپی افزایش پیدا کند، استقبال از خدمات فیزیوتراپی در جامعه نیز افزایش پیدا میکند و افراد بیشتری از خدمات مراکز فیزیوتراپی بهرهمند خواهند شد.
او تاکید میکند: «تخصیص منابع قابلتوجه به بیمههای درمانی برای پوشش خدمات فیزیوتراپی میتواند موجب شود هزینه این خدمات برای مردم کاهش پیدا کند و بار بیماریهای مختلف در جامعه نیز کمتر شود.» همچنین ایمان کمالی حکیم، رئیس انجمن فیزیوتراپی استان البرز هم به دیگر دلایل به حاشیه رفتن خدمات فیزیوتراپی در ایران اشاره میکند و میگوید: «دکترای بالینی فیزیوتراپی در کشور وجود ندارد و این رشته درمانی در ایران در مقطع PHD ارائه میشود. همین مسئله باعث شده با وجود بیش از 20تخصص مختلف در رشته فیزیوتراپی، گسترش دکترای حرفهای این رشته مغفول بماند.»
به گفته کمالی حکیم، فیزیوتراپی میتواند در کاهش بار بیماریهای غیرواگیر در جامعه نقش موثری داشته باشد و حتی به کاهش هزینههای درمان نیز منجر شود، زیرا در صورت توسعه خدمات فیزیوتراپی، نیاز کمتری به بستری بیماران وجود دارد و دوران نقاهت بیماران نیز با سرعت بیشتری طی میشود.
توسعه خدمات فیزیوتراپی، ضرورت امروز نظام سلامت
تخمین زده میشود که حوادث و بیماریهای شغلی، سالانه حدود 20میلیارد دلار به اقتصاد ایران ضربه میزند. هزاران نیروی کاری که بر اثر حوادث کاری تا چندین ماه خانهنشین میشوند یا به مرحله ازکارافتادگی دائم میرسند، اثرات جبرانناپذیری بر بازار کار خواهند داشت و در این شرایط، فرایند توسعه کشور با اختلال مواجه میشود.
توسعه خدمات فیزیوتراپی میتواند بخش زیادی از این هزینهها را کاهش دهد و موجب شود که نیروی کار آسیبدیده بتواند خیلی سریعتر به محیط کار بازگردد و به جریان تولید و توسعه ملحق شود.
با توجه به اینکه حدود 70درصد هزینههای خدمات فیزیوتراپی در مراکز خصوصی از جیب بیمار پرداخت میشود و در بخش دولتی نیز حدود 30درصد هزینههای این خدمات باید از سوی بیمار پرداخت شود، همین هزینهها را باید یکی از عمده دلایلی بهحساب آورد که طیف وسیعی از نیروهای کار آسیبدیده در ایران، عطای بهرهمندی از خدمات فیزیوتراپی را به لقایش بخشیدهاند.
محمدعلی محسنی بندپی، رئیس انجمن فیزیوتراپی ایران نیز به اهمیت این رشته در ارتقای سلامت جامعه اشاره میکند و میگوید: «با توجه به افزایش سالمندی در جامعه، نیاز به خدمات فیزیوتراپی در آینده نیز افزایش خواهد یافت. همچنین با وجود افزایش بیماریهای اسکلتی در ایران که در افراد کمسنوسال نیز شیوع پبدا کرده و کاهش سن سکتههای قلبی که به زیر 30سال رسیده است، نیاز داریم خدمات فیزیوتراپی در جامعه افزایش پیدا کند.»
وی تاکید میکند: «حتی معتقدم فیزیوتراپها باید در مدارس ابتدایی و مهدکودکها نیز حضور داشته باشند تا از بروز اختلالات اسکلتی در کودکان جلوگیری شود. اگر این پیشگیری از همان دوران کودکی انجام شود، قطعا در آینده شاهد هزینههای درمانی کمتری خواهیم بود.»
از سوی دیگر، باید در نظر داشت که این روزها برخی افراد با عنوان فیزیوتراپ به ارائه خدمات در منازل مردم میپردازند، در حالی که هیچ تخصصی در حوزه فیزیوتراپی ندارند. برخورد قانونی با این افراد نیز باید در اولویت قرار بگیرد تا خدمات فیزیوتراپی فقط از سوی افراد متخصص در این حوزه ارائه شود و با سلامت جامعه بازی نشود.