یادداشت
شکوفایی بخش تعاون در گرو توسعه انسانمحور است
محسن ایزدخواه؛ کارشناس بازار کار
قانوناساسی ما اقتصاد ایران را در سه بخش دولتی، خصوصی و تعاونی تعریف کرده است و همچنین اگر به آموزههای دینی هم نگاه کنیم، به بخش تعاون نگاه ویژهای شده است. علت این موضوع، نگاه متفاوت بخش تعاونی به فعالیتهای اقتصادی نسبت به سایر بخشهای دولتی و خصوصی است. در بخش تعاون آنچه حائزاهمیت است، آرای انسانهاست نه سرمایه. به عبارتی انسانها و رای آنها مورد احترام است نه سرمایهای که در اختیار دارند. همچنین شخصیتهای بزرگ نیز بر ضرورت بخش تعاون در اقتصاد کشور به همین علت تاکید کردهاند. بزرگانی مثل شهید مطهری و شهید بهشتی بحث گسترش تعاونیها را برای افزایش مشارکت عمومی مطرح و با عنوان فرصت اقتصادی به آن اشاره میکنند. بر همین اساس، سالها پیش، وزارت تعاون به منظور کوچکسازی دولت راهاندازی شد. بعدها این وزارتخانه ملغی و در وزارت کار ادغام شد. اگر قرار است تعاونیها موفق باشند و بستر ایجاد شغل را فراهم کنند، باید در سیاستهای اقتصاد کلان و خرد، موردتوجه قرار بگیرند، ولی سیاستگذاران در این امر کوتاهی کردهاند. مسئله دیگر در راستای توجه به بخش تعاون، ضرورت بسترسازی برای همکاری، مشارکت و به بیان کلیتر همکاری افراد در کارهای بزرگ است. دولت باید بتواند با کمکهای مادی و معنوی فرصتی فراهم کند تا سرمایههای کوچک مادی و معنوی در کنار هم قرار گرفته و دست در دست هم به کارهای بزرگ دست بزنند. رویکردهای توسعه کشور اگر انسانمحور باشد به اشتغال از طریق تعاون اندیشیده میشود. درواقع شکوفایی بخش تعاون در گرو توسعه انسانمحور است، اما اگر رویکرد دولت بازارمحور باشد و نگاه عمیقی به تولید و توزیع عادلانه ثروت وجود نداشته و سیاستهای مالیاتی، بانکی و مالی دولت به نفع واسطهگران و بخش خدمات باشد، چه آنها که در بخش خصوصی فعالیت دارند و چه آنها که در بخش تعاون هستند، با بحران مواجه میشوند. سیاستهای کلان دولت باید معطوف به تولید شده و همکاری دولت و مردم گستردهتر شود. سیاستهای مختلف دولت در حمایت از بخش تعاون، همچنین رویکرد تعاونیها زمانی اثربخش است که گرایش عمومی دولت به سمت تعاونیهای تولیدی و رونق آن باشد، وگرنه صرف مجوزدهی به تعاونیها کافی نیست. در عین حال تجربه تعاونیها در اقتصاد کشور ما چندان خوشایند نیست. بعد از اصلاحات ارضی، شرکتهای تعاونی با رویکرد تقویت کشاورزی و روستائیان شکل گرفت که از جمله نمونههای موفق، بخش تعاون قبل از انقلاب بود. فعالیت این تعاونیها کمابیش ادامه دارد، اما تعاونیهای بخش کشاورزی در تعداد محدود و کمی خلاصه شده است، بنابراین در یک نگاه کلیتر، بخش تعاون برای شکوفایی و گسترش به حمایت دولت، تغییر سیاستهای خرد و کلان به نفع این بخش، همچنین زمینهسازی برای مولدسازی بخش تعاون و مشارکت عمومی نیاز دارد.




