نحوه شمول کارگاه‌های خانوادگی به قانون کار و بیمه بیکاری چگونه است؟

مطابق ماده «188» قانون کار، کارگاه‌های خانوادگی از شمول قانون کار و به‌تبع آن، از شمول قانون بیمه بیکاری خارج هستند، لذا چنانچه در کارگاهی فقط همسر و خویشاوندان نسبی کارفرما به کار اشتغال داشته باشند صرفا در دوره‌های یادشده، کارگاه مذکور از شمول قانون کار و به‌تبع آن، از شمول قانون بیمه بیکاری خارج خواهد بود و مشمول پرداخت 3درصد بیمه‌ بیکاری نیست و در صورت وصول باید در حساب بستانکاری کارگاه منظور شود. بدیهی است در صورت جذب فرد دیگری غیر از اعضای خانواده کارفرما، کارگاه از شمول کارگاه خانوادگی خارج می‌شود. ضمناً در این‌گونه کارگاه‌ها باید چگونگی رابطه مزدبگیری بین کارفرما و همسر و پدر و مادر بررسی شود.

 

 

بیمه کسب‌وکارهای خانگی به چه صورت است؟

در اجرای بند «5» ماده «7» قانون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی، شاغلان کسب‌وکار خانگی اعم از مستقل، پشتیبان و افراد تحت‌پوشش در صورتی که مشمول مقررات خاص دیگری نباشند، از تاریخ 23/1/1390 طی بخش‌نامه 669 امور فنی بیمه‌شدگان، مشمـول مقـررات بیمه صـاحبان حـرف و مشاغل آزاد قـرار گرفته‌اند.

 شایان توجه است به استناد ماده «2» قانـون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی و دستورالعمل اجرایی مربوطه، صرفا عضو یا اعضای خانواده که حائز شرایط مقرر در قانون و آیین‌نامه مزبور بوده‌اند، چنانچه در فضای مسکونی به کسب‌وکار خانگی اشتغال به کار دارند مشمول این بخش‌نامه بوده و افراد غیرعضو خانـواده از شمول مقـررات مـذکور خـارج هستند. 

قابل ذکر است، مشمولان صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر از شمول ضوابط موردنظر خارج بوده و تابع قوانین و مقررات مربوط به صندوق یادشده خواهند بود.

 

 

مرجع معرف شاغلان کسب‌وکار خانگی چه نهادی بوده و آیا شاغلان مذکور دارای محدودیت سنی  هستند؟

 معـرفی شاغلان کسب‌وکـار خــانگی توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا واحدهای تابعه صورت می‌گیرد. حداکثر سن برای پذیرش درخواست و عقد قرارداد بیمه برای مردان و زنان به‌ترتیب 50 و 45 سال است که در غیر این صورت متقاضی باید دو برابر مازاد سنی مقرر، دارای سابقه پرداخت حق‌بیمه نزد سازمان تامین‌اجتماعی باشد.

به‌عنوان مثال، چنانچه مردی در تاریخ ارائه تقاضا 52 سال سن داشته باشد، می‌بایست 4 سال سابقه پرداخت حق‌بیمه نزد سازمان را دار باشد.

 

 

مشاغل خانگی شامل چه مشاغلی می‌شوند و خانم‌های شاغل در خانه چگونه می‌توانند تحت‌پوشش بیمه بازنشستگی قرار گیرند؟

مطابق قانون ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی، مشاغل خانگی شامل آن دسته از فعالیت‌هایی هستند که توسط عضو یا اعضای خانواده در فضای مسکونی در قالب یک طرح کسب‌‌وکار بدون مزاحمت و ایجاد اختلال در آرامش واحدهای مسکونی هم‌جوار شکل می‌گیرد و منجر به تولید خدمت یا کالای قابل عرضه به بازار می‌شود. مشاغل مذکور عبارت‌اند از: صنایع‌دستی، تولید فرش دست‌باف، امور تولیدات دامی، شیلات، صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی، عشایری، امور تولیدات گیاهی، تولیدی (صنعت و خدمات)، فعالیت‌های فرهنگی و هنری و...

در کسب‌وکار خانگی، کار صرفا توسط عضو یا اعضای خانواده در واحد مسکونی انجام می‌پذیرد. در چنین شرایطی افراد مذکور مشمول بیمه خویش‌فرما می‌شوند و توسط سازمان تامین‌اجتماعی مورد حمایت قرار می‌گیرند.

 

 

میزان حق‌بیمه مشاغل خانگی چگونه تعیین می‌شود؟

میزان پرداخت حق‌بیمه برای این گروه از متقاضیان چنانچه قبلا سابقه‌ای در سازمان تامین‌اجتماعی نداشته باشند به اختیار خود آن‌ها واگذار شده است که بین حداقل و حداکثر دستمزد سال مربوطه قابل‌ انتخاب است. یعنی فرد می‌تواند دستمزد خود را مابین حداقل و حداکثر (هفت برابر حداقل دستمزد) تعیین و براساس آن، حق‌بیمه را پرداخت کند.

کسانی که قبلا دارای سابقه بیمه‌پردازی نزد سازمان تامین‌اجتماعی هستند میانگین دستمزد دو سال آخر بیمه‌پردازی آن‌ها ملاک تعیین میزان دستمزد و حق‌بیمه مربوطه خواهد بود.

 

 

آیا دارندگان بیمه مشاغل خانگی مشمول درمان اجباری تامین‌اجتماعی می‌شوند؟

خدمات درمانی تامین‌اجتماعی شامل‌حال این گروه از بیمه‌شدگان نمی‌شود و این افراد باید از درمان ایرانیان برخوردار شوند و مشمول خدمات درمانی بیمه همگانی کشور قرار گیرند و سرانه درمان پرداخت کنند.

 

 

آیا زنان متقاضی بیمه خانگی مشمول سقف یا حداقل سن می‌شوند؟

سقف سنی زنان خانه‌دار برای بیمه‌پردازی 45سال و حداقل سن نیز 18سال است.

خانم‌های خانه‌دار از تاریخ 23/9/87، با رعایت شرایط مقرر در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، در زمره مشمولان این نوع پوشش بیمه‌ای قرار گرفتند و در صورت تمایل می‌توانند با مراجعه به یکی از شعب تامین‌اجتماعی با عنوان «خانه‌دار» با تکمیل فرم خوداظهاری و انعقاد قرارداد و پرداخت حق‌بیمه مقرر از تعهدات قانونی متعلقه برخوردار شوند.

بر این اساس، زنان خانه‌دار می‌توانند از بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد برخوردار شوند. در این حالت حق‌بیمه توسط خود آن‌ها به سازمان تامین‌اجتماعی پرداخت می‌شود. 

چنانچه متقاضی در زمان درخواست بیش از 45سال داشته باشد به‌ازای هر سال مازاد سنی، حداقل دو سال سابقه پرداخت حق‌بیمه لازم است و در صورت داشتن حداقل 10سال سابقه از اعمال شرط سنی معاف خواهد بود.

مبنای پرداخت حق‌بیمه برای این گروه از متقاضیان حداقل دستمزد سال مربوطه است که با سه نرخ شامل 12درصد برای بازنشستگی، 14درصد بابت بازنشستگی و فوت، 18درصد بابت بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی خواهد بود.