یادداشت
زمینهسازی بانک مرکزی برای مهار تورم
عبدالمجید شیخی؛ کارشناس اقتصادی
هدف بانک مرکزی از طرح حذف چهار صفر از پول ملی و اجراییکردن این موضوع، کمک به اعتبار پول ملی است که در شرایط تورمی کنونی بهشدت، صدمه دیده است. اگر پول ملی کمارزش باشد، هم از نظر عرف و عموم مردم چنین پولی غیرقابل اعتماد خواهد شد و هم از دید سایر کشورها فضای اقتصادی ما را مناسب جلوه نمیدهد و بر تعاملات بینالمللی کشور اثر منفی میگذارد. زمانی که ارزش پول ملی در قیاس با پولهای دیگر کشورها بهشدت پایین آمده، عموم فکر میکنند که اقتصاد تحقیر شده و خلاف منطق سیاستگذاران اقتصادی است که به تضعیف بیش از حد پول ملی با این سرعت رضایت دهند. مسئله مهم، توجه به شرایط زمانی اجرای این هدف است که طبق اعلامنظر بانک مرکزی طی دو سال آینده صورت خواهد گرفت و در این مدت اگر برنامههای بانک مرکزی در مهار نرخ ارز و کاهش تلاطمات بازار به نتیجه برسد، بستر حذف چهار صفر نیز فراهم خواهد شد. انتقاداتی که در مورد هزینههای صفرزدایی مطرح میشود نیز چندان وارد نیست، چراکه این هزینهها در میانمدت با حذف حجم اضافه اسکناس در گردش و صرفهجویی در تجدید چاپ اسکناس اضافی، جبران خواهد شد. موضوع صفرزدایی از پول ملی در کشور ما به این دلیل از چنین حساسیتی برخوردار شده که اقتصاد ما صادراتمحور نیست. در کشورهایی که اقتصاد صادراتمحور پُرقدرتی دارند کسی چنین تفکری نسبت به افت ارزش پول ملی ندارد. مثلا واحد پول ملی چین در قیاس با دلار کمارزش است و این مسئله چندان موردتوجه سیاستگذاران آن کشور نیست. حتی میبینیم که ترامپ در مورد کاهش ارزش پول ملی چین موضعگیریهای تندی دارد و خواهان برخورد متقابل آمریکا با این موضوع میشود. آنچه برای کشورهایی مثل چین اهمیت دارد، افزایش سطح واقعی ارزش پول ملی یا همان پشتوانه تولیدی پول ملی است. در صورتی که با وجود تورم و بحرانهای فعلی، چهار صفر از پول ملی ایران حذف شود، دو سال بعد باید یک صفر دیگر از پول ملی را حذف کرد، بنابراین حذف چهار صفر از پول ملی با توجه به مشکلات کنونی جزء اولویتهای کشور نیست و به نظر میرسد همان طور که رئیس کل بانک مرکزی نیز اعلام کرده، تا چندین سال، زمان اجراییشدن آن بهطول بینجامد. البته راهکارهای جایگزینی برای حذف چهار صفر از پول ملی نیز وجود دارد، مثل تعریف پول جدید که در برخی محافل علمی و آکادمیک از آن سخن به میان آمده و با تعابیری همچون پول اسلامی نیز از آن یاد شده، اما بحث در مورد نقاط قوت و ضعف چنین راهکارهایی نیاز به مجالی گستردهتر دارد.




