یادداشت
تامیناجتماعی زنان با کنترل سخت
حسین حجتپناه؛ جامعهشناس و مدرس دانشگاه
براساس ماده هشتاد قانون تامیناجتماعی، بازماندگان متوفی با احراز شرایط میتوانند از مستمری بازماندگان بهرهمند شوند. چگونگی نسبت، مانند همسر یا فرزند، پدر یا مادر بودن، سلامتی مانند توانمند یا معلول بودن (برای بازماندگان ذکور)، شرایط سنی (صغیر یا رشد یافته بودن)، در حال تحصیل یا ترک تحصیل کردن و از همه اصلیتر شرایط جنسی (پسر یا دختر) از مهمترین مواردی هستند که باعث میشود، بازمانده دارای شرایط مستمری گرفتن تشخیص داده شود. مهمترین شرط هم، شرط جنسی است بهگونهای که اکثریت قاطع مستمریبگیران، زنان هستند. درواقع یکی از مهمترین اهداف قانونگذار، حمایت از زنانی است که سرپرست خود را از دست دادهاند. از آنجایی که مستمری مشمول قانون ارث نیز میشود، مستمری گرفتن با احراز شرایط تا نسلهای بعدی نیز میتواند ادامه یابد. در سالهای اخیر، برای حمایت بیشتر از زنان، قانونی وضع شد که براساس آن، زنان مطلقهای که پدرشان حقوق میگرفتند، بعد از طلاق میتوانند از مستمری پدر بهرهمند شوند. اصل این قانون دارای کارکردهای مثبتی است. اما بهدلیل شرایط اجتماعی زمینهای و نظارت سهلگیرانه، در سالهای اخیر تعداد قابلتوجهی از افراد از این قانون سوءاستفاده کردهاند و با انجام طلاقهای صوری یا ازدواجهای مصلحتی، مستمری پدران یا شوهران متوفی خود را دریافت میکنند. گسترش این پدیده، موجب ایجاد آسیبهایی شده که مهمترین آنها عبارتاند از:
1. پیدایش طلاق صوری که تقدس خانواده را زیر سوال میبرد.
2. افزایش هزینههای تامیناجتماعی
3. عدم هدایت صحیح بودجه تامیناجتماعی برای مسائل ضروریتر.
معمولا این اتفاق در اقشار پایین جامعه رخ میهد. بهلحاظ جامعهشناسی پیشنهاد میشود برای کنترل این پدیده، کنترل سخت اعمال شود. کنترل سخت، به مجموع قوانین مرتبطی گفته میشود که بهدلیل خاصیت شبکهایبودن باعث میشود که کجروی، انحراف یا جرم مشخص شود. بهعنوان مثال، در ایران، سربازی مشمول کنترل سخت است، زیرا مردی که تکلیف سربازی را مشخص نکند دارای شرایط استخدام و ادامه تحصیل، اخذ جواز کسب، اخذ گواهینامه رانندگی، عضویت در تیمهای ورزشی و اخذ گذرنامه نیست. بهدلیل این کنترل سختگیرانه و شبکهای است که فرد مشمول، مجبور میشود تکلیف دوره خدمت سربازی را مشخص کند.
در مورد دریافت غیرقانونی مستمری با استفاده از حربه طلاق صوری نیز باید یکسری قوانین سختگیرانه، مشابه قوانین سربازی وضع شود. این قوانین سختگیرانه دارای ابعاد و مراحل مختلفی است که ضروری است مسئولان و قانونگذاران برای اتخاذ بهینه آن، واقعیتهای اجتماعی را در نظر بگیرند. بنابراین یک رویکرد چندرشتهای با استفاده از نظرات مدیران، جامعهشناسان و حقوقدانان لازم است.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
