تغییرات اقلیمی، شهرهای سالم و سلامت شهروندان

یادداشت

تغییرات اقلیمی، شهرهای سالم و سلامت شهروندان

سعید صادقیه اهری؛ دکترای پزشکی اجتماعی

در سال‌های اخیر شاهد موج گسترده‌ای از  بیماری‌های قلبی-عروقی، صدمات جاده‌ای و بیماری‌های روانی، سوءتغذیه، بیماری‌های تنفسی و... در جهان و ایران هستیم، این در حالی است که بشر امروز در مبارزه با بیماری‌های عفونی که زمانی موجب مرگ‌های زیادی می‌شد موفق شده است. به‌راستی چه اتفاقی افتاده که این تغییر گسترده در الگوی بیماری‌ها ایجاد شده است. یکی از پربسامدترین واژگان در تحلیل علل این تغییر، تغییرات اقلیمی است و بشر امروز متناسب با رشدیافتگی‌اش، به این مقوله مهم می‌پردازد. البته تعابیر عجیب ترامپ و ردِ گرم‌شدن زمین در این میان، مضحکه جهانیان و موجب تعجب نخبگان آمریکایی شده است. این مهم، موضوع سلسله مطالعات گسترده‌ای تحت‌عنوان مطالعات اقلیمی قرار گرفته و در حوزه سلامت نیز در قالب سلامت بین‌المللی مورد مطالعه قرار گرفته است. گزارش‌های اخیر سازمان جهانی بهداشت (WHO) هم بر آثار زیانبار تغییرات اقلیم جدید بر سلامت عمومی و لزوم همکاری ملل در اجرای معاهدات بین‌المللی برای کاهش روند تغییرات اقلیمی تاکید فراوان دارد.  عوامل به‌وجود آورنده تغییرات اقلیمی به‌خصوص احتراق سوخت‌های فسیلی هرساله باعث حدود هفت میلیون مرگ ناشی از آلودگی هوای داخل و خارج از خانه در سراسر جهان می‌شوند. برآورد می‌شود تحقق تعهدات توافق‌نامه سال ۲۰۱۵ پاریس، سالیانه جان بیش از یک میلیون نفر را از آلودگی هوا نجات دهد. در این توافقنامه بر  اقداماتی مانند جلب همکاری سیاست‌گذاران بخش صنعت و همکاری بین‌بخشی، همکاری نخبگان و سازمان‌های مردم‌نهاد حوزه سلامت و تعهد تک‌تک مردم و شهرداران شهرهای جهان در توجه به آثار تغییرات اقلیمی تاکید شده است. در کنار توجه به مقوله تغییرات اقلیمی، در دهه‌های اخیر توجه به محیط‌های حامی سلامت، هم برای دوستی با محیط‌زیست و هم رویکرد بسیار مهم برای ارتقای سلامت موردتوجه نظام‌های سلامت قرارگرفته است. ایجاد محیط‌های حامی سلامت در بهترین حالت خود در سال1986 در منشور «اوتاوا» برای ارتقای سلامت مورد تاکید قرار گرفت. براساس منشور «اوتاوا»، جنبش ارتقای سلامت به مفهوم  ایجاد سیاست‌های حامی سلامت، ایجاد محیط‌های حامی سلامت و حفاظت‌شده، توسعه اقدام جامعه و توسعه مهارت‌های فردی است که تمامی این اقدام‌ها نیازمند توسعه آموزش سلامت به دست‌اندرکاران، سیاست‌گذاران و مردم است و برای توسعه آموزش سلامتی، وجود ساختاری علمی و کاربردی در بخش سلامت کشور، یک ضرورت است. بعد از تغییر سکان‌دار اصلی نظام سلامت و جایگزینی سرپرست جدید برای سکان‌داری وزارت بهداشت و درمان و تاکید ایشان بر ضرورت تمرکز بر پیشگیری و طراحی اقدام‌های موثر برای کاهش بیماری‌های غیرواگیر که تقریبا 75در صد بار بیماری‌های کشور به آن‌ها مربوط است، به نظر می‌رسدبا نوعی پارادایم شیفت در مدیران ارشد وزارت بهداشت روبه‌رو هستیم.  برای ارتقای سلامت، پارادایم‌های متعددی مطرح شده، ولی بیانیه اوتاوا در سال1986، نوعی تغییر بنیادین در سیاست‌گذاری‌های سلامت بود و می‌تواند امروز هم به مدیران جدید وزارت بهداشت کمک اساسی کند. در این منشور به‌نوعی تمرکز از اقدامات فردی بر سیاست‌گذاری‌های عمومی منتقل شد. همان تفکری که ایده شهرهای سالم از آن مستفاد شد.
 
ارسال دیدگاه
ضمیمه
ضمیمه