سلامت روانی سالمندان  و شهر

یادداشت

سلامت روانی سالمندان و شهر

زهرا حاجی هاشمی - دانشجوی دکترای خط‌مشی‌گذاری

یکی از مسائلی که زندگی شهری همراه با بهبود بهداشت عمومی به همراه داشته است ایجاد پدیده سالمندی است. امروزه بیشتر افراد، از سنین کودکی، جوانی و میانسالی عبور کرده و سالمندی را تجربه می‌کنند. در گذشته افراد سالمند از اجر و قرب بیشتری در میان جمع برخوردار بوده و به‌عنوان افرادی دنیادیده و باتجربه‌تر حتی از منزلت اجتماعی بالاتری از سایرین برخوردار بودند. به عبارت دیگر، میان افزایش سن یا سنوندی و افزایش منزلت و شأن اجتماعی ارتباط مستقیم وجود داشت. به همین منظور وجود و توسعه الگوهای مراقبت از سالمندان در میان تمام اقوام و جوامع، امری بدیهی و پذیرفته بود. فرهنگ احترام و مراقبت از سالمندان از دوران خردسالی در کودکان نهادینه می‌شد. اما در دوران مدرن و با پیدایش فرهنگ شهرنشینی، سالمندان رفته رفته به حاشیه فرهنگی در شهرها بدل شدند. کار مراقبت و نگهداری از این افراد نیز به نهادها و موسسات دولتی یا خصوصی سپرده شد و بدین ترتیب الگوهای مراقبت غیررسمی که از سالمندان در میان خانواده و در خانه نگهداری می‌کردند جای خودشان را به الگوهای رسمی دادند.
کشورهای اروپایی به دلیل پایین بودن نرخ تولد و افزایش طول عمر با تغییرات جمعیتی بی‌سابقه‌ای روبه‌رو هستند. به نقل از سرویس پژوهشی پارلمان اروپا، در اتحادیه اروپا تا سال2060 نسبت افراد 65ساله و بالاتر حدود 30درصد جمعیت کل را تشکیل خواهد داد و نسبت افراد بالای 80سال بیش از دوبرابر شده و به 12درصد جمعیت خواهد رسید. با توجه به امید به زندگی بالاتر زنان در اروپا (5سال بیشتر از مردان)، در چند سال پیش‌رو شاهد پیرترشدن جمعیت در اروپا خواهیم بود. این روند طبیعتا در کشورهایی نظیر ایران، که خصوصا بعد از انقلاب شرایط بهتری را از نظر بهبود مسائل بهداشتی، مهار مرگ‌ومیر کودکان و افزایش طول عمر تجربه کرده است نیز قابل پیش‌بینی است. با توجه به اینکه الگوهای مراقبت سنتی و خانواده‌های گسترده، به‌ویژه در شهرهای بزرگ در حال از بین رفتن است‌ و با توجه به کمبود نهادهای دولتی یا خصوصی فعال در حوزه سالمندان، این افراد به‌شدت با خطر ابتلا به انواع بیماری‌ها و کاستی‌های روانی مواجه هستند. باید توجه داشت که انزوای اجتماعی سالمندان فقط یک امر و مسئله کمّی نیست. کیفیت روابط برای سالمندان در ایران و کشورهایی نظیر ما بسیار اهمیت دارد. ناگفته پیداست که خانه در فرهنگ ایرانی از اهمیت بالایی برخوردار بوده و فرزندان برای والدین سالمند خود همچون یک سرمایه‌گذاری عاطفی محسوب می‌شوند.
 به عبارت دیگر، مراقبت‌های رسمی از سالمندان، حتی برای سالمندان ایرانی یک توهین تلقی شده و نشانه عدم علاقه فرزندان یا خویشاوندان به افراد سالمند است. مطالعات جولین هولت-لونستاد و همکاران روان‌شناس آمریکایی‌ا‌ش نشان داده که تنهایی می‌تواند منجر به احساس عدم سلامت، سیگارکشیدن، افزایش فشارخون یا حملات قلبی شود، بنابراین بسیار مهم است که روش‌های متناسب و منطبق با هنجارها و الگوهای فرهنگی در ایران مورد مطالعه قرارگرفته و در شهرهای بزرگ عملیاتی شود.
 
ارسال دیدگاه
ضمیمه
ضمیمه