اگر روزهای 18 تا 26 شهریور امسال گذرتان به بوستان گفت‌وگو می‌افتاد، قطعا تابلوها و فلش‌های راهنمایی را می‌دیدید که شما را به سمت نمایشگاه زنان و تولید ملی می‌کشاند، نمایشگاهی که نهمین سال برگزاری‌اش را با 22 تولیدکننده پوشاک زنان، 23 تولیدکننده پوشاک مردان، 12 تولیدکننده پوشاک کودک، 3 تولیدکننده زیورآلات، 3 تولیدکننده صنایع‌دستی، 2 تولیدکننده کالای خواب، 2 تولیدکننده محصولات حجاب و یک تولیدکننده محصولات چرم می‌گذراند.

اما نکته اصلی و مهم این نمایشگاه وجه مشترک آن یعنی حضور زنان سرپرست خانوار در این غرفه‌ها و نمایش محصولات تولید آن‌ها بود، چراکه به گفته مسئولان نمایشگاه در این دوره 2710 زن سرپرست خانوار در تولید و ارائه بسیاری از محصولات مشارکت داشتند.

شعار امسال نمایشگاه هم «ایران، شروع خودباوری» بود. انتخاب این شعار انتخاب درستی محسوب می‌شود، از این جهت که نمایشگاه‌هایی از این دست قرار است عاملی برای توجه به تولیدات داخلی و رونق محصولات ایرانی باشند، ضمن اینکه پایه و اساس آن توانمندسازی زنان سرپرست خانوار با توجه به استفاده درست از آن‌ها در این مسیر است. اما زنان سرپرست خانوار چطور و کجا آموزش می‌بینند؟ پاسخ مراکز مهارت‌آموزی کوثر است. ماجرا از این قرار است که این مراکز در شهر تهران با رویکردی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با هدف آموزش و ایجاد توانمندی در زنان سرپرست خانوار تاسیس شده‌اند. در واقع ستادی با عنوان ستاد توانمندسازی زنان سرپرست خانوار در این مراکز مستقر است که به شکل برنامه‌ریزی‌شده به زنان سرپرست خانواری که به این مراکز معرفی‌ شده‌اند یا مراجعه می‌کنند آموزش‌هایی درزمینه تولید محصولات می‌دهند.

 

  چند ماه آموزش، یک ‌عمر تولید

نوشین ظریفی، که مدیر یکی از مراکز مهارت‌آموزی کوثر در شهر تهران است و در این نمایشگاه حضور دارد، با اشاره به اینکه زنان سرپرست خانوار از طریق اشتغال، اعتمادبه‌نفس و خودباوری قابل‌توجهی به دست می‌آورند، به آتیه‌نو می‌گوید: «زنان سرپرست خانوار در ابتدای ورودشان به مراکز کارآموزی، دچار ترس و استرس می‌شوند و فکر می‌کنند نمی‌توانند مهارتی بیاموزند، در حالی‌ که پس از گذشت چند ماه از ورودشان به این مراکز، وقتی خودشان محصولی تولید می‌کنند، اعتمادبه‌نفسشان بالا می‌رود و به خودباوری می‌رسند.»

او با بیان اینکه زنان سرپرست خانوار در مراکز مهارت‌آموزی کوثر ابتدا به مدت چند ماه آموزش می‌بینند و بعد شرایط اشتغال آن‌ها فراهم می‌شود، ادامه می‌دهد: «از چهار سال پیش با ستاد زنان سرپرست خانوار آشنا شدیم و آموزش دوخت لباس را در مراکزی که شهرداری برای این امر در اختیار ما گذاشته بود، شروع کردیم. از آن تاریخ تاکنون زنان زیادی برای مهارت‌آموزی به مرکز کوثر تحت نظر ما آمده‌اند و هرسال نیز به تعداد آن‌ها افزوده می‌شود.»

این کارآفرین ادامه می‌دهد: «این زنان به دلیل یکسان بودن شرایط زندگی‌شان به‌خوبی می‌توانند به یکدیگر کمک کنند. به همین دلیل هر فرد جدیدی را که به مجموعه اضافه می‌شود، یاری کرده و سعی می‌کنند به‌سرعت به او آموزش دهند تا بتواند سریع‌تر کارش را شروع کند.»

به گفته ظریفی، این نمایشگاه فرصت خوبی برای زنان سرپرست خانوار است، زیرا آن‌ها با مشاهده اینکه از تولیداتشان استقبال می‌شود و تحت عنوان یک تولیدکننده در چنین نمایشگاهی عرضه می‌شود، اعتمادبه‌نفسشان افزایش می‌یابد و با اشتیاقی به‌مراتب بیشتر از گذشته به کارشان ادامه می‌دهند.

 

  یک گام به سوی تولید، چند گام تا اعتمادبه‌نفس

مدیران مراکز مهارت‌آموزی کوثر معتقدند در بین زنان مراجعه‌کننده به این مراکز، کم نبودند کسانی که در اوج ناامیدی با شرایط مالی و روحی بسیار بدی مواجه بودند، اما بعد از اینکه توانستند مهارتی بیاموزند و درآمد خوبی کسب کنند، مشکلات مادی و معنوی‌شان برطرف شد.

مدیر مرکز مهارت‌آموزی کوثر «سنجاقک» با تایید این موضوع می‌گوید: «زنان سرپرست خانوار علاوه بر مشکلات مادی، مشکلات روحی هم دارند. به همین خاطر کمک به آموزش آن‌ها در فضایی امن و آرام، باعث می‌شود این زنان برای ساعاتی در روز مشکلات خود را فراموش کنند.»

نوشین زعفرانی با بیان اینکه از طریق اعضای جهاد دانشگاهی هنر با ستاد توانمندسازی بانوان آشنا شده، ادامه می‌دهد: «ما در منطقه 3 به صورت رایگان به زنان سرپرست خانوار و دختران بدسرپرست آموزش می‌دهیم تا این افراد بتوانند برای خود اشتغال و درآمدزایی داشته باشند.» او می‌گوید: «طی یک دوره ۶ ماهه آموزش‌های اولیه را به زنان و دختران سرپرست خانوار و بدسرپرست ارائه می‌دهیم و پس از آن در صورتی که این افراد استعداد و توانایی لازم برای انجام هنر چهل‌تکه‌دوزی، طراحی و چاپ روی پارچه را داشته باشند، دوره‌های آموزشی آن‌ها را تکمیل می‌کنیم. آن‌ها بعد از اتمام آموزش، در صورت تمایل می‌توانند در کنار ما و در مراکز ما مشغول به کار شوند.»

زعفرانی که خود کارآفرین و مدرس چهل‌تکه‌دوزی است، توضیح می‌دهد: «این زنان در ازای تولید این محصولات دستمزد و درصدی از سود حاصل از فروش اجناسشان را در این نمایشگاه دریافت می‌کنند.» این تولیدکننده داخلی با اشاره به اینکه نمایشگاه زنان و تولید ملی از آن‌ها به‌عنوان زنان سرپرست خانوار و حمایت از تولیدکننده داخلی حمایت می‌کند، می‌گوید: «این نمایشگاه‌ها باعث معرفی محصولات و هنر ما به تمام مردم می‌شود، ما از این طریق می‌توانیم به مردم نشان دهیم که تولیدکنندگان ایرانی نیز می‌توانند کالاهای باکیفیت و متنوعی تولید کنند که حرفی برای گفتن دارند و از لحاظ کیفیتی می‌توانند با کالاهای خارجی برابری کنند.»

 

  از پوشاک تا طلا و جواهر

هرچند بخش عمده محصولات و تولیدات نمایشگاه زنان و تولید ملی را پوشاک تشکیل می‌دهد اما غرفه طلا و جواهرات هم از تنوع و تخصصی شدن آموزش‌های توانمندسازی به زنان سرپرست خانوار خبر می‌دهد.

مدیر مرکز مهارت‌آموزی کوثر «وندا» در این خصوص می‌گوید: «زنان سرپرست خانوار می‌توانند در خانه و در حالی که در کنار خانواده حضور دارند، با ساختن جواهرات به‌وسیله آموزش‌هایی که دیده‌اند، برای خود، اشتغال‌زایی کنند و درآمد داشته باشند.»

زهرا خلیل‌زاده با تاکید بر اینکه یادگیری دوره‌های آموزشی طراحی و ساخت طلا و جواهر در کشور بسیار پرهزینه است، ادامه می‌دهد: «یادگیری و راه‌اندازی یک کارگاه آموزشی، طراحی و ساخت طلا و جواهر در کشور ما بسیار پرهزینه است، اما در مراکز مهارت‌آموزی زنان سرپرست خانوار به‌راحتی و بدون هزینه زیاد می‌توانند این هنر را یاد بگیرند.»

او توضیح می‌دهد: «ما از مهرماه گذشته در این کارگاه آموزشی به هفتاد نفر آموزش‌هایی را ارائه دادیم شامل ساخت مقدماتی جواهر، ساخت پیشرفته، طراحی دستی و طراحی با ماتریکس، که هرکدام از آن‌ها دوره‌های مستقلی هستند.»

خلیل‌زاده ادامه می‌دهد: «زنان سرپرست خانواری که در مراکز ما آموزش می‌بینند تحت پوشش شهرداری هستند، اما ما افراد دیگر را هم که مسجل است نیاز به کمک دارند و تحت نظر شهرداری نیستند، جذب می‌کنیم و آموزش می‌دهیم.»

 

  توانمندسازی رمز موفقیت

زنان سرپرست خانوار برای حفظ زندگی خود و خانواده‌شان بیش از هرچیز به توانمند شدن نیاز دارند، توانمندی‌ که به آن‌ها اعتمادبه‌نفس دهد و راه را برای حضور موثر آن‌ها در جامعه باز کند. مهارت‌آموزی محکم‌ترین و مطمئن‌ترین مسیر در این راه است، اما اگر به دست آوردن یک مهارت منجر به تولید و درآمدزایی نشود، مسلما نتیجه معکوس دارد و می‌تواند آن‌ها را سرخورده و از هدف دور کند. همین موضوع ضرورت برپایی و تداوم چنین نمایشگاه‌هایی را به‌خوبی نشان می‌دهد، البته با این شرط که چنین فضایی محدود به پایتخت نباشد و به شکل گسترده در مراکز استان‌ها و خصوصا شهرهای کوچک و محروم نیز برگزار شود.