تحلیل آتلانتیک از چشم انداز بازگشت تحریمها
فرصتهای ایران برای مقابله با تحریمهای تازه
کمتر از یک ماه پیش دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد: «کشورش از توافق هستهای خارج میشود و تحریمهای یکجانبه لغو شده، دوباره بازمیگردند.» هفته گذشته نیز مایک پومپئو، وزیر خارجه ترامپ مدعی شد، واشنگتن فشار مالی بیسابقهای را علیه ایران اعمال خواهد کرد.
موسسه «بی ام آی ریسرچ» وابسته به گروه «فیچ» در گزارشی مدعی شده است، ایران حتی قبل از خروج آمریکا از برجام هم تحتفشار بوده و احتمالا این روند موجب تشدید آن خواهد شد.
در مقابل نشریه آتلانتیک، دیدگاه دیگری دارد و با اشاره به تلاش آمریکا برای افزایش فشار بر ایران، در تحلیل چشمانداز پیشرو مینویسد: «ایران تلاشهای خلاقانهای برای دورزدن تحریمها انجام داده و همیشه راهی برای دورزدن حتی فلجکنندهترین اقدامات اقتصادی پیدا کرده است.»
در ادامه گزارش «بی ام آی ریسرچ» آمده است، تحریم دوباره میتواند فضای کسبوکار در ایران را دشوارتر کند. این موسسه در پیشبینی خود از اقتصاد ایران، تجدیدنظر کرده و رشد اقتصادی ایران را در سالجاری و سال آینده به ترتیب 1/3 و 8/0درصد پیشبینی کرده است. قبلا این موسسه رشد 3/4 و 5/4درصدی برای اقتصاد ایران پیشبینی کرده بود. به گفته بی ام آی ریسرچ، با توجه به کاهش ارزش ریال، انتظار میرود نرخ متوسط تورم در ایران در سال 2018 به 5/10درصد برسد، در حالی که این رقم در سال گذشته 10درصد بوده است. این موسسه همچنین انتظار دارد میزان سرمایهگذاری و مصرف داخلی در ایران به دلیل دسترسی محدود به اعتبارات همچنان تغییر نکند.
اما به گزارش آتلانتیک، ایران به هیچوجه با فشار اقتصادی ناآشنا نیست. جمهوری اسلامی چهاردهه است که با تحریمها دستوپنجه نرم میکند و در این مدت در پیمودن مسیرهایی که به دورزدن تحریمها و ادامه فروش نفت میانجامد، مهارت پیدا کرده است. همچنین مقامات جمهوری اسلامی به خوبی دریافتهاند که چگونه میتوان در زمان تحریمها محصولات و مواد خام موردنیاز را برای سر پا نگهداشتن اقتصاد بهدست آورد.
روشهای ایران
این نشریه آمریکایی در ادامه مینویسد: «علیرغم برتری آمریکا در سیستم مالی جهانی و توانایی در تشخیص تراکنشهای مشکوک، تجار ایرانی معاملههای کوچک، مانند خرید محصولات غذایی را از ترکیه انجام خواهند داد. با این حال، شرکتهای بزرگ برای خرید محصولات صنعتی اختصاصی از اروپا -مانند ماشینآلات، قطعات برای تولید خودرو یا اجزای تولید پتروشیمی- احتمالا دوران سختی خواهند داشت. همچنین در صورتی که تامین مالی یا ارائه اعتبارنامهها به ایران به بهای از دسترفتن موقعیت بانکهای جهانی در آمریکا باشد، آنها احتمالا از این اقدام صرفنظر خواهند کرد.»
ایران در گذشته برای دورزدن تحریمهای بانکی، تراکنشها را با طلا یا ارزهای محلی انجام داده است. این امر به شرکتهای خارجی اجازه داد تا به جای دلار، پول نفت و گاز ایران را به ارز محلیشان پرداخت کنند. بهعنوان نمونه، چین و هند، برای تجارت با ایران توافقات معامله کالابهکالا امضا کردهاند. ترکیه نیز با لیر با ایران تجارت کرد. اما یکی از مشکلات این است که کسبوکارهای خارجی به ندرت خواهان پرداختشدن پول خود به ریال هستند. علاوه بر این، آمریکا ممکن است درخواست کند تراکنشها با ارز محلی یا طلا با ایران هم محدود شود. این امر احتمالا تلاش پیوسته ایران برای ایجاد شبکه تجاری با روسیه و ترکیه را مختل میکند.
ایران به دلیل مشکلاتی که با بانک مرکزی آمریکا دارد، توافقهای جداگانهای با روسیه و ترکیه امضا کرده است. اما بر اساس ادعاهای جدید ترامپ، ایران نمیتواند با دلار یا ریال تجارت کند.
آتلانتیک با اشاره به روشهای ایران برای دورزدن تحریمها و ایجاد شرکتهای پوششی یا صوری، مینویسد: «ایران در گذشته برای انجام تجارت، از یک شبکه متغیر شرکتهای صوری در کشورهایی مانند چین، امارات، عراق و لیختناشتاین استفاده کرد. معمولا این شرکتها توسط افراد خارجی اداره و با اسامی مبهم ثبت میشوند. مقامات آمریکایی برای تعقیب این شرکتها، سالها روی اسناد مالی و ردیابیهای اطلاعاتی مطالعه کردهاند. ترکیه در این زمینه جایگاه قابلتوجهی دارد. در حالی که ترکیه به لحاظ انرژی به ایران متکی است، برای بخش قدرتمند بانکیاش قطع دسترسی به بخش مالی آمریکا، به صرفه نیست. این در حالی است که هالک بانک ترکیه تاکنون صدها میلیون دلار بابت نقض قوانین مربوط به تحریم ایران به خزانهداری آمریکا پرداخت کرده است.»
گونول تون، کارشناس مسائل ترکیه در انستیتوی خاورمیانه در واشنگتن، در اینباره به آتلانتیک میگوید: «آمریکا میتواند هالکبانک و دیگر (بانکها) را از سیستم مالی آمریکا محروم کند. این امر، برای اقتصاد ترکیه مشکل عظیمی ایجاد خواهد کرد.»
شانس صفر تحریمهای سازمان ملل
به گفته این نشریه، اختلاف میان واشنگتن و متحدان اروپاییاش درباره خاورمیانه به نفع ایران تمام میشود. این اختلافات احتمالا باعث تقویت این استدلالها خواهد شد که دیکتههای ترامپ باید نایده گرفته شود. ادوارد کارلسون، کارشناس متخصص در تحریمهای ایران، میگوید: «ایرانیان با یک دشمن دارای اتحاد کمتر مواجه هستند. اگر قبلا با چند دشمن دستوپنجه نرم میکردند، اکنون فقط با آمریکا روبهرو هستند.» به نظر میرسد تا وقتی ایران به تعهدات هستهایاش پایبند باشد، چین و روسیه تا جای ممکن تحریمهای آمریکا را نادیده خواهند گرفت. بانک چینی کونلون، تنها یکی از ابزارهایی بود که ایران از آن برای دورزدن تحریمها استفاده کرد. به گفته آتلانتیک، ایران احتمالا با استفاده از کونلون، کالاهای زیادی بخرد. زیرا این بانک از قبل تحت تحریم بوده و خارج از سیستم مالی آمریکا فعالیت میکند.
در حالی که برخی کشورها مانند امارات، ممکن است بر شبکههای مالی ایران سختگیری کنند، انجام این کار از سوی سایر کشورها مستلزم اخذ امتیازات پرهزینهای از آمریکا خواهد بود. چین ممکن است درخواست تسهیل قوانین تجاری کند و سایر سیاستهای ترامپ را تضعیف کند. روسیه ممکن است برای کاهش تحریمهایش -که به خاطر حمله به اوکراین و مداخله در امور آمریکا بر آن اعمال شد- فشار بیاورد. ترکیه ممکن است بازگشت فتحالله گولن و نیز توقف حمایت آمریکا از کردهای سوریه را درخواست کند. علاوه بر این، ایران ممکن است به متحدانش در عراق، لبنان یا سوریه نزدیکتر شود. ایران امتیازات قانونی دیگری هم دارد. زبان اغلب تحریمهای فراسرزمینی آمریکا، به قطعنامههای شورای امنیت اشاره میکند. این قطعنامههای شورای امنیت، طبق برجام حذف شدند. بدون موافقت روسیه و چین، که با تحریمها موافقت کرده بودند، شانس احیای این تحریمها صفر است. کارلسون میگوید: «به لحاظ قانون بینالمللی، اقدام ترامپ مانند این است که او بدون چتر نجات از هواپیما بیرون بپرد.»
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
