نزدیک به یک‌پنجم سرطان‌های جهان ریشه در ویروس‌ها دارند؛ عامل‌هایی که پس از عفونت اولیه اغلب خاموش می‌مانند و سال‌ها بعد با تغییر مسیر طبیعی سلول‌ها، زمینه را برای شکل‌گیری سرطان فراهم می‌کنند. این تغییرات تدریجی، نتیجه توانایی برخی ویروس‌ها در آموزش سلول‌ها برای گریز از مرگ برنامه‌ریزی‌شده است؛ رفتاری که طولانی‌مدت، سلول را در مسیر جهش‌های انباشته قرار می‌دهد.

پنچ ویروس پایدار و دیرپا
از میان ۲۲ خانواده ویروسی شناخته‌شده، پنج خانواده دارای اعضایی هستند که توانایی ماندگاری مادام‌العمر در بدن دارند. نمونه‌ای شناخته‌شده، ویروس هرپس زوستر است که عامل آبله‌مرغان در کودکی است و سال‌ها بعد می‌تواند به صورت زونا دوباره فعال شود. این ویژگی ماندگاری، همان سازوکاری است که به انتشار ویروس میان افراد کمک می‌کند. در دسته ویروس‌های سرطان‌زا، پنج عامل از همین خانواده‌های پایدار سرچشمه می‌گیرند. نخست ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) است که رابطه‌اش با سرطان دهانه رحم به‌خوبی شناخته شده و برخی انواع آن در شکل‌گیری سرطان‌های دیگر نیز نقش دارند. ویروس اپستین–بار (EBV) عامل مهمی در بروز برخی لنفوم‌ها، از جمله لنفوم هوچکین است. ویروس مرتبط با سارکوم کاپوسی در سرطان‌های عروقی نقش دارد. ویروس لنفوتروپیک T انسانی (HTLV) با انواعی از لوسمی ارتباط دارد و ویروس پلیوم سلول مرکل عامل سرطان نادر سلول مرکل در پوست است.