الگوی زیست‌بوم ملی اشتغال با هدف ایجاد سالانه یک میلیون شغل در برنامه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی قرار گرفته است.
این زیست‌بوم از دو الزام تشکیل شده؛ یک الزام در زمینه روش‌های ایجاد اشتغال و الزام دوم، ایجاد هماهنگی در سطح کلان برای عملیاتی شدن ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های کشور در راستای اشتغال‌آفرینی است.
در زیست‌بوم ملی اشتغال به تولید از منظر اشتغال نگاه شده و بر این اساس، به اشتغال‌های متناسب با مزیت‌های ملی، محلی و منطقه‌ای و تولیدات با اشتغالزایی بیشتر توجه شده است.
محمود کریمی‌بیرانوند - سرپرست معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی - زیست‌بوم ملی اشتغال را برگرفته از فرمان مقام معظم رهبری دانسته و می‌گوید: «بند یک ابلاغیه اقتصاد مقاومتی به بسیج تمامی امکانات برای حل مسأله بیکاری پرداخته و این طرح می‌خواهد همه چیز را به هم نزدیک کند تا این جمع برای مبارزه با معضل بیکاری شکل بگیرد.»
وی اشتغال را یک مسأله اجتماعی عنوان کرده و می‌افزاید: «همه افراد در هر پست و شغلی در زیست‌بوم اشتغال نقش دارند و برای توسعه اشتغال باید این احساس در همه افراد جامعه شکل گیرد.»
کریمی‌بیرانوند می‌گوید: «اشتغال، بخش دوم تولید است. اگر تولید تقویت نشود، اشتغال به وجود نمی‌آید و هر نوع اشتغالی که بدون توجه به اصل تولید ایجاد شود، اشتغال ناپایدار و مقطعی خواهد بود.»
شناخت دقیق و طبقه‌بندی شده از جامعه بازار کار اعم از بیکاران مطلق، ناامیدان از کار، اشتغال ناقص و اشتغال غیر‌رسمی در رسیدن به اهداف حوزه اشتغال امری ضروری است.
علی حیدری- کارشناس حوزه کار- نیز می‌گوید: «برای تحقق و اجرای برنامه زیست‌بوم ملی اشتغال، لازم است تا برخی قوانین و مقررات از جمله قوانین مخل سرمایه‌گذاری اصلاح و چالش‌های پیش روی تولید برطرف شود.»
او می‌گوید: «زیست‌بوم ملی اشتغال الگویی است که می‌توان به وسیله آن نه‌تنها فرصت‌های شغلی بسیاری را به وجود آورد بلکه از طریق شناسایی جمعیت بیکاران، جویندگان کار و شاغلان کم‌درآمد و اطلاع از فعالیت‌های رسمی و غیر‌رسمی اقتصاد به ساماندهی بازار کار کمک کرد.»
حیدری با بیان اینکه این طرح هم برای بیکاران اشتغالزایی می‌کند و هم افراد فاقد شغل شایسته را مورد توجه قرار می‌دهد، می‌گوید: «الگوی زیست‌بوم اشتغال به موضوعاتی همچون زیرساخت‌های اشتغال، بازار فروش و تأمین مالی می‌پردازد و در آن، نوع بیکاری افراد و وضعیت فعالیت واحدها و بنگاه‌ها مورد بررسی‌ قرار می‌گیرد.» این کارشناس حوزه کار از زیست‌بوم ملی اشتغال به عنوان بستری برای هماهنگ‌سازی دولت در اشتغالزایی نام برده و می‌گوید: «در این بستر، وظایف و مسئولیت هر کدام از سازمانها، دستگاهها و نهادها در حوزه اشتغال کشور تعریف و تعیین شده است.»