انتقاد از ضعف سیستم نظارت بر هزینه‌های نظام سلامت

مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی در نقد کارشناسی نحوه اجرای طرح تحول نظام سلامت مطرح کرد:

انتقاد از ضعف سیستم نظارت بر هزینه‌های نظام سلامت

تقریبا برای اولین بار در دو سال و اندی گذشته، مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی متفاوت‌تر از همیشه درخصوص طرح تحول نظام سلامت سخن گفت. طرحی که رئیس دولت یازدهم از همان روزهای قبل از نشستنش بر صندلی مدیریت قوه اجرایی کشور آن را به‌عنوان طرحی ملی اعلام کرد و از اردیبهشت سال بعد هم که اجرایش آغاز شد، سازمان‌های بیمه‌گر با شرح وظیفه تامین منابع مالی، راهبرد اساسی دولت را به پیش بردند. با اینکه تامین‌اجتماعی در اجرای طرح تحول سلامت با تمام قوا به میدان آمده و به گواه آمارها هزینه‌های این سازمان از زمان شروع طرح تا به امروز تقریبا 5/2 برابر شده، اما در مقابل انتظارات و به عبارتی فشارها بر این سازمان نیز رو به افزایش بوده است. سازمان تامین‌اجتماعی در دو سال و نه ماه گذشته، در مواجهه با چنین وضعیت پیچیده‌ای، از تشدید تنش با وزارت بهداشت که همیشه شاکی بوده جلوگیری کرده و بر نقش خود در موفقیت‌های نسبی طرح تاکید کرده است. با این حال در روزهای گذشته برخی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی طرف قرارداد با تامین‌اجتماعی از پذیرش بیماران دارای دفترچه بیمه تامین‌اجتماعی به بهانه بدهی این سازمان خودداری کرده‌اند و همین مسئله دکترسیدتقی نوربخش را بر آن داشت تا از دریچه‌ای متفاوت به طرح تحول نظام سلامت بپردازد. نوربخش در نشستی که با حضور برخی اصحاب رسانه داشت، متفاوت‌تر از همه موضع‌گیری‌هایش و به نمایندگی از سازمان متبوع خود طرح تحول نظام سلامت را آسیب‌شناسی و نقد کرد. نقدی که به گفته او حق سازمان‌های بیمه‌گری مانند تامین‌اجتماعی است که 78 درصد منابع مالی طرح تحول را تامین می‌کنند. هرچند مطالبات و بدهی‌های دو طرف در قبال یکدیگر از مهم‌ترین محورهای موضوعی این نشست بود اما مدیرعامل تامین‌اجتماعی از مواردی گفت که راهگشای مشکلات نظام سلامت هستند و به‌صراحت هشدار داد: «سلامت مردم نباید دستمایه اختلافات آماری شود.»
به گزارش آتیه‌نو، دکتر سیدتقی نوربخش با بیان اینکه این سازمان یکی از شاکله‌های اصلی طرح تحول نظام سلامت به شمار می‌رود که بیشترین نقش را در تامین مالی این طرح داشته، گفت: «از سال 93 و آغاز اجرای طرح، دولت اهتمام، برنامه‌ریزی و منابع لازم برای اجرا را در نظر گرفت و تولیت آن به وزارت بهداشت سپرده شد تا در قالب هشت بسته خدمات درمانی آن را اجرایی کند.»
مشارکت در تامین مالی و اجرای 5 بسته از 8 بسته خدمات درمانی
نوربخش این هشت بسته را شامل کاهش میزان پرداختی از جیب بیماران بستری در بیمارستان‌های دولتی، حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، حضور پزشکان متخصص مقیم در بیمارستان‌های دولتی، ارتقای هتلینگ در بیمارستان‌های دولتی، ارتقای کیفیت خدمات ویزیت در بیمارستان‌های دولتی، حمایت و ترویج زایمان طبیعی، حفاظت مالی از بیماران صعب‌العلاج و راه‌اندازی اورژانس هوایی دانست و گفت: «سازمان تامین‌اجتماعی 5 خدمت از بسته خدمات هفت‌گانه را به طور مستقیم تامین مالی می‌کند. در سه بسته اورژانس هوایی، ارتقای کیفیت هتلینگ بیمارستان‌ها و حضور پزشکان متخصص مقیم در بیمارستان‌ها به صورت مستقیم نقشی ایفا نمی‌کند و دولت باید منابع آن را تامین کند.» وی ادامه داد: «78 درصد منابع طرح تحول سلامت توسط بیمه‌ها تامین می‌شود و طبیعی است که سازمان‌های بیمه‌گر رصد لازم را در اجرای طرح داشته باشند، درباره آن تحلیل کنند و اهتمام داشته باشند که منابع در چارچوب قوانین و مقررات هزینه شوند.»
نوربخش با بیان اینکه طرح موسوم به «تحول نظام سلامت» طرح ارتقای سلامت مردم است، گفت: «تحول به معنای نقطه عطف است اما آنچه امروز با عنوان طرح تحول می‌شناسیم، کارهایی است که باید دولت‌ها درگذشته با توجه به نیاز و استحقاق مردم انجام می‌داد اما به دلایلی این وظیفه را دولت یازدهم عهده‌دار شد.»
پوشش صد درصدی رادیوتراپی، تالاسمی، هموفیلی
مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی با اشاره به اینکه سازمان‌های بیمه‌گر به پوشش ریسک‌ها می‌پردازند، گفت: «درگذشته بیمه‌ها ریسک‌های کوچک را پوشش می‌دادند و ریسک‌های بزرگ همچون سرطان را به طور کامل پوشش نمی‌دادند. مردم می‌توانند هزینه ریسک‌های کوچک را تامین کنند اما هزینه‌های ریسک‌هایی مانند هموفیلی خانمان‌سوز است و باعث سقوط مردم به پله‌ها و دهک‌های پایین می‌شود.» نوربخش وظیفه اصلی سازمان‌های بیمه‌گر را تولید امنیت اجتماعی افراد تحت پوشش با استفاده از مکانیزم‌های خاص منابع و مصارف دانست و گفت: «ما اکنون ریسک‌های بزرگی همچون رادیوتراپی، تالاسمی، هموفیلی و... را به صورت صد درصد پوشش می‌دهیم و در طرح ترویج زایمان طبیعی نیز گام‌های بزرگی برداشته‌ایم؛ تعرفه‌ها را به‌شدت بالاتر برده‌ایم تا از سلامت مادران باردار صیانت کنیم و در راستای سیاست‌های جمعیتی حرکت می‌کنیم.» دکترنوربخش به کاهش هزینه‌های پرداختی از جیب مردم هم اشاره کرد و گفت: «براساس اعلام وزیر بهداشت دولت دهم، بیش از 65 درصد هزینه‌های درمانی از جیب مردم پرداخت می‌شد، در حالی که هم‌اکنون این هزینه‌ها در بیمارستان‌های دولتی به 3 تا 6 درصد رسیده، البته هنوز تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله دارد.»
مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی حل مشکلات فعلی نظام سلامت را به موضع‌گیری درست در قبال زیرساخت‌های نظام سلامت منوط کرد و گفت: «باید تکلیفمان را با زیرساخت‌های نظام سلامت مشخص کنیم. برخی از کشورها مانند انگلستان دارای سیستم طب ملی هستند که کل منابع آن از محل بودجه عمومی تامین می‌شود. کشور انگلستان در سال 2014 حدود 180 میلیارد پوند برای سیستم درمانی خود هزینه کرده که 5/1 برابر بودجه ایران است. در برخی از کشورها مانند آمریکا و کانادا نیز مکانیسم بازار آزاد و رقابتی حاکم است و بیمه‌ها خرید خدمت می‌کنند. ما در ایران در بیمارستان میلاد نیز همین کار را انجام داده‌ایم و برای افزایش بهره‌وری سیستمی شبه‌بازار ایجاد کرده‌ایم.» نوربخش با تاکید بر اینکه هرکدام از این روش‌ها و سیستم‌ها و نظام‌های تامین مالی آنها مزایا و معایب خاص خود را دارند، یادآور شد: «ما در حوزه سلامت تجارب مختلفی داشته‌ایم. از طب ملی سال‌های دور به طرح پزشک خانواده در زمانه کنونی رسیده‌ایم اما هنوز نتوانسته‌ایم تکلیفمان را در تعریف زیرساخت‌ها مشخص کنیم و دچار پارادوکس شده‌ایم.» مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی با بیان اینکه باید راهبردهای مدونی در رابطه با نوع نظام سلامت، شیوه‌های تامین مالی و زیرساخت‌ها تعریف و تدوین کنیم، گفت: «12 سال است در دو استان فارس و مازندران طرح پزشک خانواده به صورت آزمایشی اجرا می‌شود و بخش عمده هزینه‌های آن را هم سازمان‌های بیمه‌گر تامین کرده‌اند. هنوز به نتیجه نرسیده‌ایم که آیا این طرح آزمایشی قابل اصلاح است یا خیر؟ آیا بناست گسترش پیدا کند یا خیر؟»
نظام ارجاع راهگشای مشکلات ساختاری و مالی
نوربخش با تاکید بر اینکه طرح پزشک خانواده الزام قانونی برنامه‌های توسعه پنجم و ششم گفت: «الان زمانی است که باید در زمینه این طرح تصمیم‌گیری کنیم. تحلیل ما این است که پزشک خانوار یکی از راه‌های ‌برون‌رفت از مشکلات ساختاری و نحوه تامین منابع مالی طرح تحول نظام سلامت است.» وی یادآور شد: «با اجرای طرح پزشک خانواده می‌توانیم در مسیر صحیحی قدم برداریم و جلوی هدررفت منابع را بگیریم و سلامت مردم را تضمین کنیم. البته وزارت بهداشت برای روستاییان و حاشیه‌نشین‌ها اقدامات موثری انجام داده اما این طرح در کنار نظام ارجاع راهگشای فعلی مشکلات نظام سلامت و تنگناهای مالی آن است که از هزینه‌های القایی و پرت منابع مالی جلوگیری می‌کند و سلامت مردم را تضمین می‌کند.» مدیرعامل سازمان تامین با بیان اینکه طرح پزشک خانواده هزینه‌های اجتماعی دارد و نیازمند زیرساخت‌های خاصی از قبیل پرونده الکترونیک و شبکه بهداشت است، گفت: «هم‌اینک زیرساخت‌های طرح پزشک خانواده ایجاد شده اما نیاز به اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی در این زمینه احساس می‌شود. طرح پزشک خانواده احتیاج به یک ساختار هماهنگ برای اجرا دارد که در آن تعاملات بخش‌های خصوصی و عمومی و دولتی مشخص باشد، و ارتباط سطوح مختلف تعریف‌شده و مکانیزم تعرفه‌گذاری متناسب با نظام ارجاع باشد.»
انتقاد از ضعف سازوکار کنترل هزینه‌ها در نظام سلامت کشور
نوربخش با بیان اینکه طرح تحول نظم سلامت متناسب با نیازهای جامعه به‌درستی تشخیص داده شده و سازمان‌های بیمه‌گر هم مشارکت فراوانی در تامین منابع مالی و همکاری کارشناسی داشته‌اند، گفت: «ما برای اصلاح طرح تحول سلامت نقدهایی داریم که مهم‌ترین آنها طرح پزشک خانواده و ضعف مکانیزم‌های نظارت و کنترلی بر هزینه‌هاست.» وی با انتقاد از بی‌توجهی به مسائل نظارت و کنترل بر هزینه‌های درمانی افزود: «کنترل‌های لازم بر ایجاد هزینه‌ها در طرح تحول صورت نمی‌گیرد. به طور مثال در سال 94 بیشترین هزینه‌های درمانی در حوزه هورمون رشد بوده است و یا یک ارتوپد می‌تواند 10 ام‌آرآی برای یک بیمار بنویسد.»
نوربخش با تاکید بر اینکه سازمان تامین‌اجتماعی نهادی بیمه‌گر است و هزینه‌های خود را از محل بودجه عمومی تامین نمی‌کند، گفت: «قانون الزام به‌صراحت گفته است که اگر هزینه‌های تامین‌اجتماعی بیش از درآمدهایش باشد، دولت باید تامین این هزینه‌ها را متقبل شود تا عدم تعادل میان منابع و مصارف این سازمان ایجاد نشود.» مدیرعامل سازمان تامین‌اجتماعی در توضیح حق درمان بیمه‌شدگان این سازمان گفت: «طبق قانون 27 و 28 تامین‌اجتماعی باید نه بیست‌وهفتم حق‌بیمه در حوزه درمان هزینه شود. ما در سال‌های 93، 94 و 95 بیش از این مقدار برای طرح تحول سلامت و درمان بیمه‌شدگان هزینه کرده‌ایم تا بتوانیم به تعهدات خود در این طرح عمل کنیم. اما اگر در ادامه مسیر الزامات اجرای طرح تامین نشود، با مشکل مواجه می‌شویم.»
بهبود وضعیت پرداخت مطالبات بیمارستان‌ها و مراکز درمانی طرف قرارداد
نوربخش در ادامه به وضعیت پرداخت مطالبات داروخانه‌ها و مراکز درمانی طرف قرارداد سازمان تامین‌اجتماعی پرداخت و گفت: «وضعیت پرداخت ما به پزشکان و داروخانه‌ها نسبت به سال‌های گذشته در وضعیت مناسبی قرار دارد و حتی از پرداختی‌های سایر سازمان‌های بیمه‌گر جلوتر است. مطالبات داروخانه‌ها در تهران را تا شهریور به صورت کامل تسویه کرده‌ایم و در سایر استان‌ها نیز تا چند روز آینده مطالبات شهریورماه پرداخت می‌شود.» وی در خصوص مطالبات پزشکان طرف قرارداد هم اظهار داشت: «طی هفته جاری مطالبات مهرماه پزشکان پرداخت می‌شود. در بیمارستان‌های دانشگاهی وضعیت کمی متفاوت است، اما درمجموع تامین‌اجتماعی به لحاظ پرداخت از سایر سازمان‌های بیمه‌گر پیشی گرفته است. با این حال ما آمادگی داریم بدهی‌‌مان به وزارت بهداشت را با 18 هزار میلیارد تومان طلب تامین‌اجتماعی از دولت در سال جاری، که سازمان برنامه‌وبودجه هم رقم آن را تایید کرده، تهاتر کنیم.» نوربخش در واکنش به خبرهایی مبنی بر نپذیرفتن دفترچه‌های بیمه تامین‌اجتماعی در برخی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی دولتی به دلیل بدهی‌های این سازمان گفت: «ما بر این باوریم که دود نقصان سیاست‌گذاری‌ها نباید به چشم بیمه‌شدگان برود.» نوربخش اضافه کرد: «معاون وزیر بهداشت و درمان اخیرا اعلام کرده با مراکزی که بیمه تامین‌اجتماعی را نپذیرند برخورد جدی خواهد شد.» وی درباره آخرین رقم مطالبات شرکت‌های داروساز از وزارت بهداشت گفت: «برآوردهای ما رقم هزار میلیارد تومانی را نشان می‌دهد.»

 

ارسال دیدگاه