رسم زیبایی که در بسیاری از نقاط دنیا ازجمله کشور ما برقرار است استفاده از تجربیات و آموخته‌های افراد در سمت مشاور است. این رسم که بر مبنای به‌کارگیری تجربیات افراد باسابقه و عموما سالخورده شکل گرفته، بر این منطق استوار است که اگر کاستی‌های جسمانی مانع حضور مداوم افراد باتجربه در میدان عمل و اداره امور می‌شود، دانش و نگاه مدبرانه برخوردار از شکست‌ها و موفقیت‌ها همچنان می‌تواند در خدمت مدیران میدانی باشد. این شیوه مدیریت که کارآزمودگان سالخورده در هر زمینه را ارج می‌نهد درواقع تلاش برای استمرار حیات انسانی نیز هست چراکه موجودیت ما به‌عنوان مخلوقی هوشمند وابسته به استفاده از تجربه و دانش موجود است و پشت کردن به بزرگان به معنای ایجاد گسست در جریان دانش و رشد بشری.

گرچه متاسفانه عنوان مشاور در دهه‌های اخیر در مناسبات اداری و اجتماعی ما دچار کج‌روی‌هایی شده و دیده شده که جوان کم‌تجربه‌ای به‌عنوان مشاور حتی در حیطه‌های خطیر و حساس به کار گرفته شده یا مدیران معزول را با عنوان رسمی مشاور، اما در عمل مغضوب و مهجور، همچنان در فهرست کارکنان حفظ کرده‌اند؛ اما توقع غالب از اطلاق صفت مشاور به یک فرد این است که همزمان از دانش و تجربه کافی در آن حوزه برخوردار باشد و بتواند متصدیان آن حوزه را در انتخاب راه درست یاری کند. جالب آنکه این عنوان در مواردی همچون هدایت‌های رفتاری و اجتماعی در سالیان اخیر جای خود را باز کرده و غالب افراد حاضر در عرصه مشاوره‌های اجتماعی توانسته‌اند توقعات در این زمینه را مرتفع کنند و بخشی از نیازهای زندگی در جریان تحول امروزی را پوشش دهند. در همین زمینه حضور افراد دیگر به‌عنوان مشاور کم‌کم پذیرفتنی و مرسوم شده است و دست‌کم در تبلیغات عمومی از آن‌ها می‌شنویم و البته گاه هم دیده می‌شود که افرادی خدمات متعارف خود را با عنوان جذابی چون مشاور همراه می‌کنند. اما فارغ از همه این موارد، حضور افرادی به‌عنوان مشاور اقتصادی و تجاری در کسب‌وکارهای امروزی به نیازی حیاتی تبدیل شده است. جالب آنکه در بسیاری از فرآیندهای اقتصادی جاری بین شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ در اقتصادهای موفق، حضور چنین مشاورانی یک اصل غیرقابل‌اجتناب است.

نمونه موفق استفاده از نظام مشاوره‌ای در کشور ما را می‌توان در پروژه‌های صنعتی و عمرانی دید که حضور مهندسان مشاور به شکلی بسیار سازمان‌یافته و گسترده پذیرفته شده است و بسیاری از پروژه‌ها بدون حضور مهندس مشاور معنا و موجودیت نخواهند داشت. به این ترتیب مطرح شدن موضوع مشاوره‌های اقتصادی و تجاری در فضای کسب‌وکار کشور را به طور کلی باید به فال نیک گرفت. گرچه عموما در هر زمینه‌ای امکان بروز خطا و یا سوءاستفاده برای افرادی فراهم می‌شود اما این‌ مسئله موجب چشم‌پوشی از اصل موضوع نمی‌شود، بنابراین شاید زمان آن رسیده باشد که سازمان‌های دولتی، نهادهای عمومی، و کسب‌وکارهای بزرگ و کوچک خود را برای حضور رسمی و سازمان‌یافته مشاوران اقتصادی و تجاری آماده سازند. شرایط برای ایجاد شرکت‌ها و سازمان‌هایی که انجام‌وظیفه مشاوره را به شکلی مدون و قابل‌اعتماد دنبال کنند، فراهم است، گرچه هنوز ممکن است افرادی بدون داشتن توان و تجربه خدمات عادی خود را با صفت مشاور پراهمیت جلوه دهند؛ اما برخورداری از حضور مشاوران بسیار مهم و ضروری است. آنچه این موضوع را مهم‌تر می‌سازد این است که فضای کسب‌وکارهای جدید در کشور با تکیه بر جوانان شکل می‌گیرد و این فضا به دلیل کم‌تجربه بودن (در مقیاس کلان) نیازمند برداشتن گام‌های سنجیده و محکم است. جوانانی که با شور و هیجان به دنبال ایجاد کسب‌وکار و حضور در فعالیت‌های اقتصادی هستند، باید به‌عنوان سرمایه‌های ملی مورد حمایت قرار بگیرند و برخورداری از مشاوره‌های مطلوب و کارآمد بخشی از این حمایت است. درست است که زندگی و فعالیت اقتصادی سرشار از شکست و پیروزی است اما پرهیز دادن فعالان از خطاهای حتمی و هموارتر کردن مسیر آن‌ها وظیفه یک مشاور خوب اقتصادی و تجاری است.