رئیس موسسه عالی پژوهش تامیناجتماعی از دلایل طرح روانسازی بخشنامهها و دستورالعملهای تامین اجتماعی میگوید:
هدف ما رفع سردرگمی شرکای اجتماعی است
حسن بلوچی
یک اصل تقریبا مشهور حقوقی وجود دارد که میگوید جهل به قانون رافع مسئولیت نیست. عموما قوانین و مقررات حقوقی به منظور نظم بخشیدن به روابط میان مردم و حاکمیت وضع شدهاند و بر همین اساس ضمانت اجرایی آنها مانع از تسری شمولیت به شهروندان ناآگاه به قانون نیست. همین که به تعداد بالای پروندهها در محاکم قضایی کشور نگاه کنیم، به طور قطع متوجه اهمیت چنین اصلی میشویم. به گواه آمارها بخش عمدهای از اختلافات حقوقی و قضایی در کشور ما عموما به خاطر ناآشنایی مردم با قوانین و مقررات و یا فقدان فهم و درک درست از اصول و فروع قانونی است که خواه یا ناخواه آنها را در میان راهروهای محاکم و دادگاهها سرگردان میکند و گاها تبعات تلخ و آسیبزایی را نتیجه میدهد. در سال 1389 و پس از سالها انتظار، مجلس شورای اسلامی با این نگاه که فهم متعارف و اصولی از قوانین و مقررات، مقدمهای برای اجرای بهتر و جلوگیری از سردرگمی مردم از نظر تعدد و پیچیدگیهای قانونی است، مصوبهای را به تصویب رساند که بیش از هر چیز اثباتکننده اهمیت درک عمومی از محتوای قوانین و مقررات است و حتی سامانهای ملی هم بدین منظور راهاندازی شد. با همین رویکرد مدتی است که مسئولان سازمان تامیناجتماعی هم به این صرافت افتادهاند تا با تنقیح و روانسازی قوانین و مقررات و همچنین شناسایی و حذف برخی قوانین قدیمی و منسوخشده گامی دیگر در خدمترسانی به بیمهشدگان و شرکای اجتماعی خود بردارند و یکی از مشکلات قدیمی و عموما شایع در میان مردم را پایان دهند. چراکه بزرگترین سازمان بیمهگر اجتماعی ایران با بیش از نیمی از جمعیت کشور، ارتباطی مستقیم و تنگاتنگ دارد و از طرفی هم قوانین و مقررات ناظر بر عملکرد این سازمان با زندگی هر روزه مردم پیوندی ناگسستنی دارد. به همین بهانه پای صحبتهای رئیس موسسه عالی پژوهش تامیناجتماعی، که ازقضا مسئولیت این طرح هم به او محول شده، نشستیم. دکتر شهرام غفاری اعتقاد دارد سادهسازی و شفافسازی قوانین و مقررات تامیناجتماعی بستری ایجاد میکند که به افزایش کیفیت تعامل مردم با این سازمان میانجامد. وی از تشکیل کارگروههایی تخصصی میگوید که با همکاری معاونتهای تخصصی سازمان کار سادهسازی، چابکسازی و روانسازی قوانین را انجام میدهند و بر این باور است که شفافیت در قوانین و مقررات از نیازهایی است که با مدیریت درست آن بسیاری از مشکلات مردم و بهخصوص بیمهشدگان کاهش مییابد.
همانطور که میدانید سازمان تامیناجتماعی با جمعیت تحت پوششی بالغبر نیمی از جمعیت کشور، یکی از چندین سازمانی است که از نظر حجم و درصد تغییر، بیشترین تعداد قوانین، مقررات و بهخصوص بخشنامهها و دستورالعملها را داراست و از سالهای دهه 50 به بعد در بسیاری از حوزهها، تغییراتی در این قوانین و مقررات بهویژه در ارتباط با حقوحقوق شرکای اجتماعی اعم از بیمهشدگان و کارفرمایان به وجود آمده است. از سویی دیگر هم بخش عمده مخاطبان سازمان بهخصوص بیمهشدگان از چنین تغییر و تحولاتی آگاهی ندارند و زمانی متوجه میشوند که راسا گذرشان به شعب تامیناجتماعی بیفتد. چه ضرورتی در سازمان تامیناجتماعی احساس شد که به سمت تنقیح مقررات و مقررات حرکت کرده است؟
در حال حاضر یکی از مشکلات سازمانها وجود انبوه بخشنامهها و دستورالعملهای اداری است که در اجرای قوانین موضوعی صادر شدهاند. بنا به آمارهای مدیران کل ستادی سازمان تامیناجتماعی، که بزرگترین سازمان بیمهای کشور از نظر جمعیت تحت پوشش و تنوع فعالیت و خدمات است، بیش از 12 هزار بخشنامه و دستورالعمل اداری جهت هدایت واحدهای ستادی و صف از بدو شکلگیری سازمان و تصویب قوانین مربوطه صادر شده است. انباشت بخشنامهها و دستورالعملهای اداری و تکراری بودن موارد مندرج در این بخشنامهها مشکلاتی را برای کارکنان شعب (واحدهای اجرایی) و بهویژه شرکای اجتماعی سازمان در اجرای مقررات به وجود میآورد. بعضا مقرراتی در بخشنامههای قدیمی وجود دارد که موضوع آنها منتفی، نسخ صریح و یا ضمنی شدهاند و در مواردی نیز دیده میشود که در بخشنامهها موضوعات مبهمی وجود دارد که عوامل اجرا را در عمل دچار سردرگمی میکند و حتی بعضا مدیران و کارشناسان سازمان از مختصر و یا طولانی بودن متن بخشنامه شکایت دارند و همین امر باعث میشود که کارکنان در اجرا، درک مشترکی از مفاد و چگونگی اجرای این بخشنامهها و دستورالعملها نداشته باشند. این مسئله اصل وحدترویه در اجرای قوانین و مقررات لازمالاجرا را خدشهدار میکند و باعث نارضایتی کارکنان، شرکای اجتماعی، افزایش شکایات علیه سازمان در محاکم قضایی خصوصا دیوان عدالت اداری و کاهش مقبولیت سازمان نزد افکار عمومی میشود. مهمتر اینکه شرکای اجتماعی سازمان انتظارات بهحقی دارند که به صورت شفاف و روان از قانون تامیناجتماعی و مقررات داخلی آن آگاهی داشته باشند و سازمان تامیناجتماعی زمینه لازم، راحت و ساده دسترسی آنها را به همه مقررات مربوطه در قالب یک بانک اطلاعاتی قابل جستجو از طریق اینترنت جهانی فراهم کند.
در نگاه اول به نظر میرسد بخشهای حقوقی بهویژه معاونت حقوقی سازمان شناخت بهتری نسبت به حوزه تنقیح قوانین و مقررات داشته باشند. چرا این وظیفه به موسسه عالی پژوهش تامیناجتماعی واگذار شد؟
حقیقت این است که مدیرعامل سازمان تامیناجتماعی بهدرستی متوجه اهمیت تنقیح مقررات سازمان است و تاکید ویژهای بر این مهم دارد. این موضوع طی بخشنامهای از ابتدای سال جاری به کلیه معاونتها و ادارات کل ستادی و صف ابلاغ شده است و طبق قوانین مندرج در این بخشنامهها، موسسه عالی پژوهش بهعنوان مغز متفکر سازمان تامیناجتماعی، مسئولیت اجرای این طرح را عهدهدار شده است.
اینطور که به نظر میرسد موسسه عالی پژوهش تامیناجتماعی از مهرماه امسال اجرای عملی طرح تنقیح و روانسازی مقررات سازمان را آغاز کرده است. هرچند تا اجرای کامل این طرح مسیر زیادی باقی مانده است، اما مهمترین سوالی که مطرح میشود این است که این طرح چه آثار مثبتی بر عملکرد سازمان تامیناجتماعی و از همه مهمتر شرکای اجتماعی آن خواهد داشت؟
کارآمدی سازمان تامیناجتماعی تا حدود زیادی در گرو روانسازی و اصلاح بخشنامهها و دستورالعملها و تنقیح آنهاست و انتظار بهحق شرکای اجتماعی سازمان تامیناجتماعی هم این است که به قانون و مقررات سازمان تامیناجتماعی دسترسی داشته باشند و از هرگونه تغییرات در آن آگاهی داشته باشند. ضمن اینکه آگاهی از حقوق و تکالیف مردم و شهروندان نسبت به قانون و مقررات سازمان تامیناجتماعی زمینهساز ارتباط بیشتر و شفافتر آنها با سازمان خواهد شد. فراموش نکنیم که تحقق جامعه پیشرفته و توسعهیافته در پرتو شهروندان آگاه به قانون و مقررات لازمالاجرا امکانپذیر است. این رویکرد نزد مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره سازمان تامیناجتماعی بهخوبی پذیرفته شده و از سویی هم میدانیم که چنین حرکتی در کنار دیگر اقدامات مثبت سازمان، زمینهساز کاهش شکایات علیه کلیت آن و افزایش مقبولیت نزد افکار عمومی و بهویژه رضایتمندی شرکای اجتماعی خواهد شد.
در اهمیت این رویکرد در مدیریت کلان سازمان شکی نیست اما بخش قابلتوجهی از مشکلات مردم و شرکای اجتماعی به عملکرد واحدهای اجرایی سازمان برمیگردد که در پارهای از اوقات رویههای متفاوتی را در قبال یک دستورالعمل یا بخشنامه در پیش میگیرند. جایگاه و نگاه حاکم بر طرح تنقیح قوانین و مقررات در قبال واحدهای اجرایی سازمان از چه قرار است؟
یکی از اثرات مثبت تنقیح مقررات، جلوگیری از انباشت مقررات تکراری مشابه و گاها مغایر است. تجمیع، تنقیح، روانسازی و تلخیص بخشنامهها و دستورالعملها موجب بالا رفتن و درک بیشتر کارکنان سازمان و ایجاد وحدترویه در عمل آنها میشود. در سطحی دیگر ایجاد وحدترویه در اجرای قانون و مقررات واحدهای اجرایی، رضایتمندی کارکنان و بهتبع آن رضایتمندی مردم و امکان دسترسی سادهتر آنان به قانون و مقررات سازمان را موجب خواهد شد.
چنانچه این طرح با موفقیت عملیاتی شود، نتیجه نهایی آن برای مخاطبان و شرکای اجتماعی سازمان به چه شکل خواهد بود؟ چه تصویری از مزایای تنقیح و روانسازی قوانین و مقررات به صورت ملموس و عینی ارائه میدهید که در عین حال اثربخش هم باشد؟
از مهمترین نتایج تنقیح مقررات سازمان، تهیه شناسنامه برای بخشنامهها و دستورالعملها و نحوه ارتباط آنها با قوانین و مقررات لازمالاجرا در قالب یک بانک اطلاعاتی است که از استانداردهای لازم برخوردار باشد و قابلیت جستجوی موضوعی و واژهای در متن به منظور دسترسی کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی به قانون و مقررات سازمان از طریق اینترنت را فراهم کند. به عبارت دیگر با بهکارگیری فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی بین سازمان و شرکای اجتماعی و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی، هر فرد از طریق رایانه شخصیاش به خدمات مورد نیاز خود در سازمان تامیناجتماعی دسترسی خواهد داشت و باعث صرفهجویی در وقت و هزینههای افراد میشود و میزان مسئولیتپذیری افراد نسبت به حقوق اجتماعی آنها در نظام بیمههای اجتماعی را بیشتر خواهد کرد. درواقع ما معتقد و به دنبال این هستیم که زمینه دسترسی کلیه شرکای اجتماعی و سایر دستگاههای حاکمیتی و اشخاص حقیقی و حقوقی را به تمامی خدمات و تعهدات سازمان تامیناجتماعی و قوانین و مقررات مربوطه فراهم کنیم. حتی مصمم هستیم که در آینده نزدیک کلیه شرکای اجتماعی سازمان تامیناجتماعی در فعالیتهای مختلف اداری سازمان سهیم شوند و راههایی برای مشارکت افراد به صورت برخط (آنلاین) برای آنها باز کنیم.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
